Emisyon Primine Ek Vergi – Danıştay VDDK 2025/1067
Şirketler pay ihraç ederken payları itibari değerin üzerinde bir fiyatla sattığında aradaki fark “emisyon primi” olarak şirkete kalır. Sermaye artırımlarında ve halka arzlarda sıkça karşılaşılan bu tutar, Danıştay içtihadında uzun süredir bir kazanç değil, sermaye niteliğinde bir unsur olarak görülmektedir. Buna karşın 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından çıkarılan 7440 sayılı Kanun, kurumların 2022 yılı beyannamelerinde indirdikleri istisna tutarları üzerinden %10 oranında bir defaya mahsus ek vergi öngörmüş; uygulama tebliği de emisyon primi kazancı istisnasını bu ek verginin konusu arasında saymıştır. Bir bilgi teknolojileri şirketi bu tebliğ hükmünün iptalini istemiş, uyuşmazlık Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun önüne gelmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 24.12.2025 tarihli ve E.2024/961, K.2025/1067 sayılı kararıyla, 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliği (Seri No:3)’nde emisyon primi kazancı istisnasının ek verginin konusuna dahil edilmesine yönelik davayı reddeden Danıştay Üçüncü Dairesi kararını onamıştır. Kurula göre tebliğ, Kanun’dan alınan açık yetkiye dayanmakta, Kanun’un uygulama alanını daraltmamakta veya genişletmemekte ve üst hukuk normlarına aykırılık taşımamaktadır.
💹 Emisyon primi nedir, neden istisnadır?
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi, “anonim şirketlerin kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları payların bedelinin itibarî değeri aşan kısmını” kurumlar vergisinden istisna tutmaktadır. Karar metninde de açıklandığı üzere, kuruluş veya sermaye artırımında pay senedinin üzerinde yazılı değerden daha yüksek bir bedelle çıkarılması hâlinde, itibari değer ile satış bedeli arasındaki fark emisyon primi olarak adlandırılmaktadır.
Daire kararında, emisyon priminin kazanç değil yedek akçe niteliğinde ve doğrudan bir sermaye unsuru olduğu, istisna olarak sayılmasa dahi vergiye tabi tutulamayacak bir nakdi kaynak olduğu yönündeki yargı kararlarına da atıf yapılmıştır. Anılan kararlar Danıştay Üçüncü Dairesinin 23.10.2023 tarihli E.2021/2590, K.2023/3965 ve Dokuzuncu Dairesinin 10.10.2023 tarihli E.2022/4819, K.2023/3555 sayılı kararlarıdır. Bu içtihada göre istisna hükmü, emisyon primine kazanç niteliği kazandırmamakta; beyannamede izlenecek yolu göstermek ve uygulamadaki tereddütleri önlemek amacı taşımaktadır.
🏚️ 7440 sayılı Kanun’daki ek vergi
7440 sayılı Kanun’un 10. maddesinin (27) numaralı fıkrası, kurumlar vergisi mükelleflerinin 2022 yılına ilişkin beyannamelerinde 5520 sayılı Kanun ile diğer kanunlardaki düzenlemeler uyarınca kurum kazancından indirim konusu yaptıkları istisna tutarları üzerinden, dönem kazancıyla ilişkilendirilmeksizin %10 oranında ek vergi hesaplanacağını öngörmüştür. Karar metnindeki aktarıma göre:
- Verginin ilk taksidi kurumlar vergisinin ödeme süresi içinde, ikinci taksidi bu süreyi takip eden dördüncü ayda ödenecektir.
- 06.02.2023 tarihi itibarıyla Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illeri ile Sivas’ın Gürün ilçesinde kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar ek vergiden muaftır.
- Tahsil edilen ek vergi genel bütçe geliri olarak kaydedilecek, mahalli idarelere verilecek payların hesabında dikkate alınmayacaktır.
- Usul ve esasları belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığına verilmiştir.
Bakanlık, bu yetkiye dayanarak 15.04.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliği (Seri No:3)’nü çıkarmıştır. Tebliğ’in 5. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (ç) bendinde, KVK m.5/1-ç’deki emisyon primi kazancı istisnası ek verginin konusu arasında sayılmıştır.
📂 Davanın konusu ve Daire kararı
Davacı bilgi teknolojileri şirketi, doğrudan Danıştay’da açtığı davada Tebliğ’in 5/3-ç bendindeki “Emisyon Primi Kazancı İstisnası (5520 sayılı Kanun Madde 5/1-ç)” ibaresinin ve 7. maddedeki (5) ve (9) numaralı örneklerin iptalini istemiştir. Ayrıca dayanak Kanun hükmü olan 7440 sayılı Kanun’un 10/27 maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülerek itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasını talep etmiştir.
Danıştay Üçüncü Dairesi, 29.04.2024 tarihli ve E.2023/3128, K.2024/2430 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Dairenin gerekçesindeki başlıca noktalar şunlardır:
- Aynı Kanun hükmünün iptali istemiyle bir vergi mahkemesi tarafından itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmuş; Anayasa Mahkemesi 14.03.2024 tarihli ve E.2023/169, K.2024/82 sayılı kararıyla kuralın Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 73. maddelerine aykırı olmadığına karar vererek itirazı reddetmiştir. Karar 19.04.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu nedenle davacının Anayasa’ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir.
- Vergilerin kanuniliği ilkesi (Anayasa m.73/3) ve normlar hiyerarşisi uyarınca tebliğ, kanunla tanınan bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen şekilde daraltamaz.
- Ancak Kanun, 2022 beyannamesinde indirim konusu yapılan istisna tutarları üzerinden ek vergi hesaplanacağını açıkça öngörmüştür; emisyon primi de 5520 sayılı Kanun’da istisna olarak sayılmıştır.
- Bu nedenle tebliğ düzenlemesi, Bakanlığa verilen yetki aşılarak getirilmiş yeni bir kural değildir; istisna hakkını Kanun’da öngörülmeyen bir şekilde daraltmamakta veya ortadan kaldırmamaktadır.
⚖️ Kurulun onama kararı
Davacı temyiz dilekçesinde; emisyon priminin sermaye niteliğinde olduğunu, Türk Ticaret Kanunu’na göre yedek akçe sayıldığını, kurumlar vergisinin konusuna giren bir kazanç unsuru olmadığını, yalnızca olası ihtilafların önüne geçmek için istisna edildiğini ileri sürmüştür. Davacıya göre emisyon priminden ek vergi istenmesi, 7440 sayılı Kanun’un sınırlarını aşan, vergilerin kanuniliği ilkesine ve normlar hiyerarşisine aykırı yeni bir hükümdür.
Vergi Dava Daireleri Kurulu bu iddiaları yerinde görmemiştir. Kurul, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesindeki bozma sebeplerinden hiçbirinin bulunmadığını, temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu belirterek temyiz istemini reddetmiş ve Daire kararını kesin olarak, oybirliğiyle onamıştır. Karar metnine göre Danıştay tetkik hâkimi de istemin reddi yönünde görüş bildirmiştir.
Kararın ağırlık merkezi, emisyon priminin “gerçekte kazanç olup olmadığı” tartışmasından çok, Kanun’un ek vergiyi beyannamede indirilen istisna tutarlarına bağlamış olmasıdır. Kanun koyucu ek verginin matrahını kazancın niteliğine değil, beyannamedeki istisna kalemlerine göre tanımladığından, emisyon priminin bu kalemler arasında yer alması tebliğ düzenlemesini hukuka uygun kılmıştır.
🧾 Tebliğdeki hesaplama örnekleri
İptali istenen örnekler, ek verginin nasıl hesaplandığını somut olarak göstermektedir. Karar metninde aktarılan örneklere göre:
- Örnek 5: 25.000.000 TL kurum kazancı elde eden bir şirketin 2.000.000 TL yurt dışı inşaat kazancı istisnası ve 4.000.000 TL emisyon primi kazancı istisnası ek vergi matrahına (toplam 6.000.000 TL) girmekte ve 600.000 TL ek vergi hesaplanmaktadır. Aynı örnekte sat-kirala-geri al istisnası, girişim sermayesi fonu indirimi ve Kapadokya Alan Başkanlığına yapılan bağış matraha dahil edilmemektedir.
- Örnek 9: Teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet gösteren mikro işletme niteliğindeki bir şirkette 500.000 TL emisyon primi kazancı ve 500.000 TL nakdi sermaye artışı faiz indirimi toplamı olan 1.000.000 TL üzerinden 100.000 TL ek vergi hesaplanmakta; mikro işletme olduğu için teknoloji geliştirme bölgesi kazanç istisnası ek verginin konusuna girmemektedir.
Örnekler, emisyon priminin diğer istisna kalemleriyle birlikte doğrudan ek vergi matrahına eklendiğini ve dönem kazancından bağımsız olarak %10 oranında vergilendirildiğini ortaya koymaktadır.
📌 Pay ihraç eden şirketler için anlamı
Emisyon primi, özellikle primli sermaye artırımları ve halka arzlarda ortaya çıkan bir kalemdir. Karar, 2022 yılında primli pay ihracı yaparak emisyon primini beyannamesinde istisna olarak gösteren kurumlar bakımından, bu tutar üzerinden hesaplanan %10’luk ek verginin tebliğ düzeyinde hukuka uygun bulunduğunu göstermektedir. Dayanak Kanun hükmü de Anayasa Mahkemesinin itiraz yoluyla yaptığı denetimden geçmiştir.
Öte yandan karar, emisyon priminin genel olarak kurumlar vergisine tabi bir kazanç hâline geldiği anlamına gelmemektedir. Kurul, Daire kararında atıf yapılan ve emisyon priminin sermaye niteliğini vurgulayan içtihadı reddetmemiş; yalnızca 7440 sayılı Kanun’daki ek verginin, beyannamede istisna olarak gösterilen tutarları kapsayacak şekilde kurgulandığını kabul etmiştir. Sermaye artırımı ve pay sahipliğine ilişkin diğer uyuşmazlıklar için serideki rüçhan hakkı kullanılamayan pay kararı ile halka arz fonunun izahnameye aykırı kullanımı kararı incelenebilir.
❓ Sık sorulan sorular
Emisyon primi kurumlar vergisine tabi bir kazanç mıdır?
KVK m.5/1-ç, payların itibari değeri aşan bedelini kurumlar vergisinden istisna tutar. Daire kararında atıf yapılan Danıştay içtihadına göre emisyon primi kazanç değil, yedek akçe niteliğinde bir sermaye unsurudur. Bu kararda tartışılan konu ise kurumlar vergisi değil, 7440 sayılı Kanun’la getirilen bir defaya mahsus ek vergidir.
Ek vergi hangi yıla ve hangi oranda uygulanmıştır?
7440 sayılı Kanun’un 10/27 maddesine göre ek vergi, kurumların 2022 yılına ilişkin kurumlar vergisi beyannamelerinde indirim konusu yaptıkları istisna tutarları üzerinden, dönem kazancıyla ilişkilendirilmeksizin %10 oranında hesaplanmış ve iki taksitte ödenmesi öngörülmüştür.
Anayasa Mahkemesi bu ek vergiyi incelemiş midir?
Evet. Karar metnine göre Anayasa Mahkemesi, bir vergi mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine 14.03.2024 tarihli ve E.2023/169, K.2024/82 sayılı kararıyla kuralın Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 73. maddelerine aykırı olmadığına karar vermiş ve itirazı reddetmiştir. Danıştay bu kararı da dikkate alarak Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulmamıştır.
Deprem bölgesindeki şirketler de bu vergiyi ödemiş midir?
Hayır. Kanun hükmüne göre 06.02.2023 tarihi itibarıyla Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illeri ile Sivas’ın Gürün ilçesinde kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar ek vergiden muaf tutulmuştur.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında, serinin diğer kararları Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) veri tabanında yayımlanan Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararından derlenmiştir. Karar, düzenleyici işleme karşı açılan iptal davasına ilişkin olup kesindir. Ek verginin hesaplanması; beyannamede gösterilen istisna ve indirim kalemlerine, mükellefiyet yerine ve şirketin niteliğine göre her kurum bakımından ayrıca değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
