Aynı gelirin iki ülkede birden vergilendirilmesini engellemek için Türkiye çok sayıda ikili anlaşma imzalamıştır. Bu anlaşmalar iç mevzuata göre öncelikli uygulanır ve pek çok uyuşmazlığın çözümünde belirleyicidir. Bu yazıda konunun çerçevesi açıklanmaktadır.
🌍 Anlaşmaların Yeri
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası anlaşmalar kanun hükmündedir ve bunlar hakkında Anayasa’ya aykırılık iddiasıyla başvurulamaz. Bu nedenle anlaşma hükümleri, iç mevzuattaki genel kurallara göre öncelikli uygulanır.
Anlaşmalar vergilendirme yetkisini paylaştırır; yeni bir vergi ihdas etmez. Bir gelirin hangi ülkede vergilendirileceği ve diğer ülkede mahsup mu istisna mı uygulanacağı anlaşmada gösterilir.
Not: Ödeme yapılmadan önce mukimlik belgesinin temin edilmesi, sonradan iade süreciyle uğraşmayı büyük ölçüde önler.
🏢 Mukimlik ve İşyeri
Uygulamanın iki temel kavramı vardır. Mukimlik, kişinin hangi ülkenin vergi mükellefi sayılacağını; işyeri (daimî temsilcilik dâhil) ise ticari kazancın kaynak ülkede vergilendirilip vergilendirilmeyeceğini belirler.
Anlaşma hükümlerinden yararlanmak için karşı ülke yetkili makamından alınan mukimlik belgesinin ibrazı aranır. Belge ibraz edilmezse iç mevzuattaki oranlar uygulanır ve sonradan iade süreci gündeme gelir.
⚖️ Sık Görülen Uyuşmazlıklar
Uygulamada; serbest meslek kazancında ülkede kalma süresi, gayrimaddi hak bedeli ile ticari kazanç ayrımı, temettü-faiz-royalti stopaj oranları ve daimî işyeri oluşup oluşmadığı tartışılır.
Stopaj uygulaması için tevkifat uyuşmazlıkları, yurt dışı bağlantılı yapılar için transfer fiyatlandırması yazısına bakılabilir.
📌 İlgili Konular
Konu dar mükellefiyet ve kurumlar vergisi başlıklarıyla da bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Anlaşma iç mevzuatın önüne geçer mi?
Usulüne göre yürürlüğe konulan anlaşmalar kanun hükmünde kabul edilir.
Mukimlik belgesi zorunlu mu?
Anlaşma hükümlerinden yararlanmada belgenin ibrazı aranır.
İşyeri kavramı neden önemli?
Ticari kazancın kaynak ülkede vergilendirilip vergilendirilmeyeceğini belirler.
Fazla kesilen stopaj iade edilir mi?
Şartların sonradan belgelenmesi hâlinde iade süreci gündeme gelir.
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
