Sosyal medyada “evde toka dizin, kalem paketleyin, günlük kazanç elde edin” ilanlarıyla karşınıza çıkan hesapların büyük bölümü iş vermez — ödeme aldırır. Instagram’da Dıy Marketing Show adıyla faaliyet gösteren sayfa, bu kurgunun Türkiye’de en çok tekrarlanan sürümünü işletmektedir.
🚩 Kurgunun Adım Adım İşleyişi
Bu şemanın en tehlikeli yanı, kurbanın parayı bir “yatırım” olarak değil, çalıştığı işin gereği olarak göndermesidir. Sıralama şöyledir:
- İlan: Instagram sayfasında evde yapılabilecek toka dizme, kalem paketleme gibi el işleri duyurulur. Vaat, düzenli ve kolay bir günlük gelirdir.
- Kanal değişimi: İletişim hemen WhatsApp’a, ardından Telegram’a taşınır. Bu geçiş kasıtlıdır: sosyal medya platformunun şikayet ve denetim mekanizmasının dışına çıkılır.
- Kimlik ve hesap bilgisi toplama: “Ödemeni yatırabilmemiz için” gerekçesiyle IBAN ve ad-soyad istenir. Bu aşamada henüz hiçbir para talep edilmediği için kişi rahatlıkla verir.
- Güven ödemesi: Hesaba gerçekten bir miktar para gönderilir. Kurbanın gözünde bu, işin gerçek olduğunun kanıtıdır.
- Asıl adım: Ardından “bu para sana ait değil, göreve başlaman için yönlendirdiğimiz siteden karton kutu alman gerekiyor” denir ve kişi belirlenen bir alışveriş sayfasına yönlendirilerek, gönderilen paranın kat kat üzerinde bir ödeme yapması istenir.
Yani gönderilen küçük tutar bir ücret değil, çok daha büyük bir ödemeyi tetiklemek için kullanılan bir yemdir. Yapılan alışverişin karşılığında ürün de teslim edilmez.
🔍 Neden IBAN ve Ad-Soyad İsteniyor?
Bu talep, akışın en az fark edilen ama en riskli parçasıdır. IBAN ve kimlik bilgisi:
- Kurbanı “kayıtlı çalışan” hissettirerek güven inşa eder,
- Kişiyi, sonradan gönderilecek paranın niteliğini sorgulayamayacağı bir konuma yerleştirir,
- Ve en önemlisi, hesabın başkalarından toplanan paraların aktarıldığı bir ara durak olarak kullanılması riskini doğurur.
Kendi hesabına açıklamasız para girip aynı miktarın başka bir yere gönderilmesi istenen kişiler, farkında olmadan bu zincirin görünen yüzü haline gelebilmektedir.
📉 Aynı Şemayı Yürüten Kardeş Hesaplar
Bu sayfa tek başına çalışmıyor. Aynı anlatı, aynı ürünler ve aynı kanal geçişiyle faaliyet gösteren birden fazla hesap tespit edilmiştir:
- “Diy Making” — aynı toka ve kalem paketleme vaadi; WhatsApp’tan sonra kullanıcıları “El sanatları topluluğu 44” adlı Telegram grubuna yönlendiriyor.
- “Global Paketleme Şirketi” — çorap paketleme adı altında kapora ve “sigorta bedeli” talebi.
- “modamresmi1” — evde takı dizme.
- “ber. Tul. Ya” — sabun paketleme.
- “Handmade Türkiye” ve “Handmade Community” adlı oluşumlar.
Hesap adlarının sürekli değişmesi, kapatılan bir sayfanın yerine benzerinin açılabilmesi içindir. Marka adı geçicidir; kurgu sabittir.
🚨 Tehdit Aşaması
Ödeme yapmayı reddeden veya süreçten çekilmek isteyen kişilere, “sözleşmeyi ihlal ettikleri” gerekçesiyle tazminat talep edileceği söylenerek baskı uygulandığı bildirilmiştir. Ortada usulüne uygun kurulmuş bir iş ilişkisi ve geçerli bir sözleşme bulunmadığı için bu tehditlerin amacı hukuki değil, psikolojiktir: kişinin paniğe kapılıp ödemeyi tamamlamasını sağlamak.
⚠️ İsim Notu
“DIY” ifadesi, “kendin yap” anlamında el işi ve hobi alanında yaygın kullanılan genel bir terimdir ve bu alanda faaliyet gösteren çok sayıda meşru içerik üreticisi, atölye ve marka bulunmaktadır. Bu yazıda ele alınan yapı, Instagram’da bu adla iş teklifi yaparak ödeme talep eden sayfa ile sınırlıdır.
🛡️ Bu Tür İlanlarda Kontrol Listesi
- Bir iş teklifinde çalışanın ödeme yapması isteniyorsa, gerekçesi ne olursa olsun ortada iş yoktur.
- İletişimin sosyal medyadan mesajlaşma uygulamasına taşınmasını, denetimden çıkma adımı olarak değerlendirin.
- Hesabınıza beklemediğiniz bir para geldiğinde ve bunu başka bir yere aktarmanız istendiğinde işlemi yapmayın.
- Karşı tarafın ticari unvanını, vergi kaydını ve adresini isteyin; veremiyorsa süreci başlatmayın.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Hesabıma gerçekten para yattı, o hâlde iş gerçek değil mi?
Bu ödeme, işin karşılığı değil güven kurma aracıdır. Amacı, kısa süre sonra istenecek çok daha büyük ödemenin yapılmasını sağlamaktır.
Neden malzemeyi kendilerinin gösterdiği siteden almam isteniyor?
Yönlendirilen sayfa da aynı yapının kontrolündedir. Böylece “malzeme alımı” kılığında yapılan ödeme, doğrudan aynı çevreye gitmiş olur.
IBAN ve kimlik bilgimi paylaştım ama ödeme yapmadım, risk var mı?
Bu bilgilerin paylaşılması, hesabın başkalarından toplanan paraların aktarılmasında ara durak olarak kullanılması riskini doğurur. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
“Sözleşmeyi ihlal ettin, tazminat ödeyeceksin” diyorlar, bu geçerli mi?
Ortada usulüne uygun kurulmuş bir iş ilişkisi ve geçerli bir sözleşme bulunmamaktadır. Bu ifadelerin amacı ödemeyi tamamlatmak üzere baskı kurmaktır.
Sayfa kapandı, aynı kişiler yine mi ortaya çıkar?
Bu kurguda hesap adları düzenli olarak değiştirilmektedir. Aynı ürünler ve aynı kanal geçişiyle farklı adlar altında faaliyet gösteren çok sayıda sayfa tespit edilmiştir.
