Kentsel dönüşüm sürecinde en çok mağdur olan kesimlerden biri kiracılardır. Riskli yapı tespiti ve yıkım kararı sonrasında kiracılar binayı tahliye etmek zorunda kalır, ancak yeni binada kendilerine ait bir daire hakları yoktur. Bu yazıda kentsel dönüşümde kiracıların sahip olduğu hakları, tahliye sürecini, taşınma yardımını ve hukuki koruma yollarını detaylı olarak ele alıyoruz.
🏗️ Kiracının Tahliye Yükümlülüğü
6306 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre, riskli yapının tahliyesi için yapı maliklerine, kiracılara ve diğer hak sahiplerine 60 günden az olmamak üzere süre verilir. Kiracılar bu süre içinde binayı tahliye etmekle yükümlüdür. Tahliye süresinin başlangıcı, tahliye ve yıkım yazısının muhtarlıkta ilan edilmesinin 15. günüdür.
🏗️ Kiracının Kentsel Dönüşümdeki Hakları
1. Taşınma Yardımı Hakkı
Kiracılar, kentsel dönüşüm kapsamında tek seferlik taşınma yardımı alabilir. Bu yardım, ilgili ildeki malik kira yardımının 2 katı tutarında olup tek seferde ödenir. 2026 yılı itibarıyla İstanbul’da bu tutar 18.000 – 21.000 TL arasındadır.
2. Yeterli Tahliye Süresi Hakkı
Kiracıya yeni bir konut bulması için yeterli süre tanınmalıdır. Kanun, tahliye süresinin 60 günden az olamayacağını düzenlemiştir. Uygulamada genellikle 90 güne kadar süre tanınmaktadır.
3. Kentsel Dönüşüm Kredisi Hakkı
Riskli yapıda en az 1 yıl ikamet eden kiracılar da belirli şartlarla kentsel dönüşüm kredisi başvurusunda bulunabilir. Bu kredi ile kiracı, kendine ait bir konut edinme imkânı bulabilir.
4. Kira Sözleşmesinden Doğan Haklar
Kentsel dönüşüm nedeniyle kira sözleşmesi sona erse de, kiracının Borçlar Kanunu kapsamındaki bazı hakları devam eder:
- Peşin ödenen kira bedeli: Tahliye tarihinden sonraki döneme ait peşin ödenmiş kira bedelleri iade edilmelidir.
- Depozito iadesi: Kiracının kira sözleşmesi başında ödediği depozito, tahliye ile birlikte iade edilir.
- Taşınma masrafları: Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerine göre kiracı, taşınma masraflarını kiraya verenden talep edebilir.
5. Yeni Binada Öncelikli Kiralama Hakkı
Kanunda açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, uygulamada bazı projelerde eski kiracılara yeni binada kiralama konusunda öncelik tanınabilmektedir. Ancak bu bir zorunluluk değil, taraflar arasındaki anlaşmaya bağlıdır.
🏗️ Kiracının Tahliyeyi Reddetmesi Halinde Ne Olur?
Kiracı verilen süre içinde tahliye etmezse, idare tarafından zorla tahliye işlemi uygulanabilir. 6306 sayılı Kanun, riskli yapıların tahliyesinde genel tahliye hükümlerinden farklı olarak idari güç kullanma yetkisi vermektedir. Kiracının direnmesi halinde mülki amirin emriyle kolluk kuvvetleri eşliğinde tahliye gerçekleştirilebilir.
🏗️ Kiracının Başvurabileceği Hukuki Yollar
- Taşınma yardımı başvurusu: E-Devlet veya Kentsel Dönüşüm Başkanlığı İl Müdürlüğüne başvuru yapılarak taşınma yardımı talep edilebilir.
- Kentsel dönüşüm kredisi başvurusu: En az 1 yıldır riskli yapıda ikamet eden kiracılar kredi başvurusunda bulunabilir.
- Depozito ve kira iadesi davası: Kiraya verenin depozitoyu veya peşin kira bedelini iade etmemesi halinde sulh hukuk mahkemesinde dava açılabilir.
- Riskli yapı tespitine itiraz: Kiracılar da riskli yapı tespitine itiraz edebilir; ancak bu itiraz yalnızca teknik gerekçelerle yapılabilir.
🏗️ Kiracı İçin Pratik Tavsiyeler
- Kira sözleşmenizi saklayın: Taşınma yardımı başvurusunda kira sözleşmesi veya kira dekontları istenecektir.
- Faturalarınızı muhafaza edin: Tahliyeden önceki 3 aya ait elektrik, su, doğalgaz faturaları ikamet ispatı için gereklidir.
- Tahliye tarihini belgeleyin: Muhtarlıktan veya belediyeden tahliye tarihini gösteren belge alın.
- Taşınma yardımı başvurusunu geciktirmeyin: Tahliye tarihinden itibaren 1 yıl içinde başvuru yapılmalıdır; aksi halde hak kaybedilir.
- Depozitonuzu talep edin: Tahliye ile birlikte kiraya verenden depozito iadesini yazılı olarak talep edin.
Bu makalede yer alan bilgiler güncel olmayabilir veya kesin olarak doğruyu içermeyebilir. Makale kullanılarak yapılan başvuru, şikayet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
