Kripto varlık alım satımının fiziki bir cihaz veya ofis üzerinden yapılması, hizmetin niteliğini değiştirmez. Bu yazı, fiziki hizmet noktalarının izin rejimi ve yükümlülükler bakımından durumunu ele almaktadır.
🧱 Ortam Değişir, Faaliyet Değişmez
6362 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki tanım, kripto varlık hizmet sağlayıcılığını faaliyetin içeriğine göre belirler; hizmetin çevrim içi mi yoksa fiziki bir noktada mı sunulduğuna göre değil.
Dolayısıyla bir cihaz veya ofis aracılığıyla kripto varlık alım satımına aracılık edilmesi, izne tabi faaliyet kapsamında değerlendirilir. İzinsiz yürütülmesi Kanun’un 109/A maddesinde suç olarak düzenlenmiştir.
Not: Bu yazı izin rejiminin kapsamını açıklar; belirli bir işletme veya cihaz hakkında değerlendirme içermez.
🪪 Kimlik Tespiti Yükümlülüğü
Fiziki noktalarda yapılan işlemlerde de kimlik tespiti yükümlülükleri geçerlidir. Mali suçlarla mücadele mevzuatı kapsamında yükümlü sayılan kuruluşlar, işlem yapanların kimliğini tespit etmek ve kayıt tutmakla yükümlüdür.
Anonim işlem imkânı sunan yapılar bu yükümlülük bakımından risklidir. Çerçeve için kimlik tespiti yükümlülükleri yazımıza bakılabilir.
🏪 İşyeri ve Yerel Mevzuat
Fiziki bir hizmet noktası, sermaye piyasası mevzuatının yanında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin yerel düzenlemelere de tabidir. Bu, iki ayrı izin katmanının bir arada bulunması anlamına gelir.
Sermaye piyasası izni bulunmadan alınan bir işyeri ruhsatı, faaliyeti hukuka uygun hâle getirmez; iki izin birbirinin yerine geçmez.
📔 Nakit İşlemler ve Kayıt
Fiziki noktalarda nakit kullanımı, işlemlerin izlenebilirliği bakımından ayrı bir sorun oluşturur. 6362 sayılı Kanun’un 35/C maddesinin altıncı fıkrası nakdin bankada tutulmasını öngörmekte; beşinci fıkra ise kayıtların güvenli tutulmasını gerektirmektedir.
Kayıt disiplininin zayıflığı, hem denetim hem de bir uyuşmazlıkta ispat bakımından sonuç doğurur.
🛠️ Kullanıcı Bakımından Değerlendirme
Bir fiziki hizmet noktasını kullanan kişi bakımından, karşı tarafın izin durumu belirleyicidir. İzinsiz bir yapıyla yapılan işlemde, müşteri varlıklarının ayrılığı gibi kanuni korumaların işlemesi beklenemez.
Ayrılık kuralının kapsamı için varlık ayrılığı kuralı yazımıza bakınız.
📌 İlgili Konular
İzinsiz faaliyet suçu · Lisanssız platform riskleri · Kuruluş ve faaliyet izni
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kripto ATM’si işletmek izne tabi midir?
Faaliyetin içeriği belirleyicidir; kripto varlık alım satımına aracılık edilmesi hizmetin fiziki ortamda sunulmasından bağımsız olarak izne tabi kabul edilir.
Fiziki noktada kimlik tespiti gerekir mi?
Evet. Mali suçlarla mücadele mevzuatı kapsamındaki kimlik tespiti ve kayıt tutma yükümlülükleri fiziki işlemler için de geçerlidir.
İşyeri ruhsatı yeterli midir?
Hayır. İşyeri ruhsatı ile sermaye piyasası izni farklı katmanlardır ve biri diğerinin yerine geçmez.
Nakit işlemlerde ne gibi sorunlar doğar?
İzlenebilirlik zayıflar; Kanun nakdin bankada tutulmasını ve kayıtların güvenli tutulmasını öngörmektedir.
İzinsiz bir noktada işlem yapmanın sonucu nedir?
Kanuni korumaların — örneğin müşteri varlıklarının ayrılığının — işlemesi beklenemez.
Kripto ATM’leri ve Fiziki Hizmet Noktaları hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Kripto varlık mevzuatı hızla değişmektedir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez. Yatırım tavsiyesi değildir.
