Kronik Arıza ve Tekrarlayan Arıza: Araçta İade, İndirim ve Değişim Hakkı

Aracın aynı arızayla tekrar tekrar servise girmesi, sahibi açısından yalnızca bir rahatsızlık değil; aracın güvenilirliğini ve değerini düşüren ciddi bir sorundur. Uygulamada “kronik arıza” olarak adlandırılan bu durumda tüketicinin onarımı beklemekle yetinmek zorunda olmadığı, mevzuatın bu tür durumlar için açık haklar tanıdığı çoğu zaman bilinmez.

🔁 Kronik Arıza Ne Demek?

Kronik arıza, kanunda tanımlanmış bir kavram değildir; aynı veya bağlantılı arızanın onarımlara rağmen tekrar ortaya çıkmasını ifade eden uygulamadaki bir adlandırmadır. Hukuki açıdan önemli olan, aracın ayıplı olup olmadığı ve ücretsiz onarım hakkı kullanıldıktan sonra arızanın garanti süresi içinde tekrarlanıp tekrarlanmadığıdır.

📜 Tekrar Arızalanma Kuralı

Garanti Belgesi Yönetmeliğinin 9/1. maddesine göre tüketici ücretsiz onarım hakkını kullandıktan sonra aracın garanti süresi içinde tekrar arızalanması, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin mümkün olmadığının raporla belirlenmesi hâllerinde tüketici şu haklardan birini kullanabilir:

• Sözleşmeden dönerek bedel iadesi,
• Ayıp oranında bedel indirimi,
• İmkân varsa aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesi.

Satıcı tüketicinin bu talebini reddedemez; talep yerine getirilmezse satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Misliyle değişim talebinde satıcı orantısız güçlük savunması ileri sürebilir; değişim, bildirimden itibaren en geç 30 iş günü içinde yapılmalıdır.

🔢 Arıza Sayısı Şartı Var mı?

Uygulamada sıkça “aynı arıza iki kez” veya “farklı arızalar dört kez” gibi sayısal ölçütlerden söz edilir. Bu ölçütler mülga düzenlemelere aittir. Yürürlükteki Garanti Belgesi Yönetmeliği, ücretsiz onarımdan sonra garanti süresi içinde aracın tekrar arızalanmasını yeterli sayar ve belirli bir arıza sayısı şartı aramaz. Bununla birlikte tekrarlayan arızanın aynı arıza mı yoksa bağımsız bir arıza mı olduğu, servis kayıtları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle ortaya konulur.

📝 Tamirin Mümkün Olmaması ve Raporlar

Tamirin mümkün olmadığının yetkili servis, satıcı, üretici veya ithalatçı tarafından düzenlenen bir raporla belirlenmesi de tüketiciye aynı hakları verir. Bu rapor, azami tamir süresi içinde düzenlenmelidir. Servisin “arıza tespit edilemedi” veya “kullanım hatası” yönündeki raporlarına karşı tüketici, bilirkişi incelemesi talebiyle tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilir.

🧾 Garanti Dışında Tekrarlayan Arıza

Garanti süresi bittikten sonra da koruma tamamen ortadan kalkmaz. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliğinin 10/6. maddesine göre garanti dışında yapılan onarımdan sonra bir yıl içinde aynı arızanın tekrarlanması hâlinde tüketiciden herhangi bir ad altında ücret istenemez. Onarımın hatalı yapılmasından doğan diğer haklar için yetkili serviste hatalı onarım yazısına bakılabilir.

🗂️ Delil ve Takip

• Her servis girişinde ayrı servis fişi ve iş emri almak; arızanın tanımının fişe doğru yazıldığını kontrol etmek,
• Arızanın tekrarladığı anları mümkünse video veya fotoğrafla kaydetmek,
• Satıcıya ve üreticiye hangi hakkın kullanıldığını yazılı olarak bildirmek,
• Aracın serviste kaldığı günleri ve ikame araç talebini belgelemek.

Garanti süreleri ve ücretsiz onarımın kapsamı için araç garanti süresi ve garanti belgesi, onarım ve ikame araç süreleri için azami tamir süresi ve ikame araç, ayıba ilişkin genel haklar için sıfır araç ayıplı çıktı yazılarına bakılabilir. Uyuşmazlığın çözüm yeri tüketici mahkemesi yazısında ele alınmıştır.

İlgili yazılar: otomotiv hukuku rehberi.

❓ Sıkça Sorulan Sorular