Soyadı değiştirme davası, nüfusta kayıtlı soyadının değiştirilmesini veya düzeltilmesini haklı sebebe dayanarak mahkemeden isteme imkânı veren davadır. Gülünç veya kötü anlam taşıyan soyadları, kişinin çevresinde başka bir soyadıyla tanınması, evlilik ve boşanmaya bağlı soyadı sorunları bu davanın en sık rastlanan konularıdır.
Kısa özet: Soyadı değişikliği de ad değişikliği gibi haklı sebebe dayanır ve yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde nüfus müdürlüğüne karşı görülür. 2525 sayılı Soyadı Kanunu m.3, rütbe ve memuriyet, aşiret, yabancı ırk ve millet isimleriyle genel adaba uygun olmayan, iğrenç veya gülünç soyadlarının kullanılamayacağını düzenler. Soyadı değişikliği eşin ve ergin olmayan çocukların soyadına da yansır (5490 s.K. m.36/1-b).
Bu yazıda neler var?
⚖️ Soyadı Değişikliğinde Haklı Sebep
Yargıtay, kişinin toplum içinde bilinip tanındığı ad ve soyadıyla anılmayı ve onu kayden de taşımayı istemesini haklı sebep saymaktadır. Bunun dışında soyadının gülünç veya kötü bir anlam taşıması, telaffuzunun zor olması, aile içinde farklı soyadlarının kullanılması ya da tarihî bir aile soyadının (ata soyadı) yeniden kullanılmak istenmesi de haklı sebep olarak ileri sürülebilir.
Anayasa Mahkemesi de ata soyadının kullanılması isteğini özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirmiştir; bu karar ata soyadı ve özel hayat yazısında ele alınmıştır.
🚫 Kullanılamayacak Soyadları
2525 sayılı Soyadı Kanununun 3. maddesine göre rütbe ve memuriyet, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimleriyle genel adaba uygun olmayan veya iğrenç ve gülünç olan soyadları kullanılamaz. Mahkeme, talep edilen yeni soyadının bu sınırlara uygun olup olmadığını de denetler. Geçmişte bu maddeye aykırı soyadlarının belirli süreler içinde idari yoldan düzeltilmesine imkân tanıyan geçici düzenlemeler yapılmıştır; bu süreler dolduğundan bugün kural yine mahkeme kararıdır.
💍 Evlilik ve Boşanmada Soyadı
- Evli kadının soyadı: TMK m.187’deki kadının kocasının soyadını alacağına ilişkin hüküm, Anayasa Mahkemesinin 22.02.2023 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Bu iptalin uygulamaya etkisi evlilikte bekârlık soyadı yazısında anlatılmıştır.
- İdari yoldan değişiklik: 5490 s.K. ek m.3 uyarınca, boşandığı eşinin soyadını kullanmasına izin verilen kadının evlenmeden önceki soyadına dönmesi ve eşinin soyadıyla birlikte önceki soyadını taşıyan kadının yalnızca eşinin soyadını kullanmak istemesi, yazılı talep üzerine nüfus müdürlüğünce yapılır; dava gerekmez.
- Boşanma sonrası soyadı: Boşanan kadının önceki eşinin soyadını kullanmaya devam etmesi için izin gerekir; bkz. boşanmada soyadı.
- Çocuğun soyadı: Velayeti annede olan çocuğun annenin soyadını alması gibi talepler için çocuğun ad ve soyadının değiştirilmesi yazısına bakılabilir.
📜 Usul ve Sonuçları
Dava, yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde nüfus müdürlüğü hasım gösterilerek açılır. Evlilik birliğinin soyadına ilişkin uyuşmazlıklarda ise aile mahkemesinin görevli sayıldığı kararlar bulunduğundan, talebin dayanağı dikkatle belirlenmelidir; aile mahkemesinin görev alanı için aile mahkemesi yazısına bakılabilir. Soyadı değişikliğinde nüfus müdürlüğü eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir (5490 s.K. m.36/1-b). Ergin çocuklar için ayrıca talepte bulunulması gerekir. Ad değişikliğine ilişkin genel kurallar isim değiştirme davası yazısında anlatılmıştır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Soyadımı istediğim gibi değiştirebilir miyim?
Haklı sebep gösterilmesi ve yeni soyadının Soyadı Kanunu m.3’teki yasaklara takılmaması gerekir.
Boşandıktan sonra kızlık soyadıma dönmek için dava gerekir mi?
5490 s.K. ek m.3 kapsamındaki hâllerde yazılı talep üzerine nüfus müdürlüğü işlem yapar.
Soyadım değişirse çocuklarımın soyadı değişir mi?
Ergin olmayan çocukların ve eşin soyadı da düzeltilir.
Somut durumum için hangi yol uygun?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Soyadı değiştirme davası hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
