Türkiye’de yerleşik olmayan gerçek kişi ve kurumlar yalnızca Türkiye’de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilir. Kazancın Türkiye’de elde edilmiş sayılıp sayılmayacağı ise ayrıntılı kurallara bağlıdır. Bu yazıda konunun çerçevesi açıklanmaktadır.
🧭 Tam ve Dar Mükellefiyet Ayrımı
Kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan kurumlar tam mükellef sayılır ve yurt içi ile yurt dışı kazançlarının tamamı üzerinden vergilendirilir. Her ikisi de Türkiye dışında olan kurumlar ise dar mükelleftir.
Gerçek kişilerde ölçüt yerleşmedir; Türkiye’de yerleşmiş sayılmayanlar yalnızca Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilir.
Not: Yurt dışındaki tedarikçi veya danışmana yapılan ödemelerde tevkifat yükümlülüğünün önceden belirlenmesi, sonradan sorumlu sıfatıyla tarhiyat riskini azaltır.
📍 Kazancın Türkiye’de Elde Edilmesi
Ticari kazançta Türkiye’de işyeri veya daimî temsilci bulunması ve kazancın buralarda elde edilmesi aranır. Serbest meslek kazancında faaliyetin Türkiye’de icra edilmesi veya değerlendirilmesi ölçütü uygulanır.
Gayrimenkul sermaye iradında taşınmazın Türkiye’de bulunması; menkul sermaye iradında sermayenin Türkiye’de yatırılmış olması esas alınır. Bu ölçütler anlaşma hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
🧾 Vergilendirme Usulü
Dar mükellefiyette vergileme büyük ölçüde tevkifat yoluyla yapılır; bu durumda ödemeyi yapan taraf sorumlu sıfatıyla hareket eder.
Beyan gerektiren hâller ile özel beyan zamanı öngörülen durumlar ayrıca düzenlenmiştir. Sorumluluk için stopaj ve tevkifat, yabancıların mükellefiyet kaydı için vergi kimlik numarası yazısına bakılabilir.
📌 İlgili Konular
Konu çifte vergilendirme anlaşmaları ve kurumlar vergisi başlıklarıyla da bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Dar mükellef kimdir?
Kanuni ve iş merkezi Türkiye dışında bulunan kurumlar ile Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan kişilerdir.
Hangi kazançlar vergilendirilir?
Yalnızca Türkiye’de elde edilmiş sayılan kazanç ve iratlar vergilendirilir.
Daimî temsilci ne anlama gelir?
Ticari kazancın Türkiye’de elde edilmiş sayılmasında esas alınan ölçütlerden biridir.
Vergi nasıl alınır?
Büyük ölçüde tevkifat yoluyla alınır; beyan gerektiren hâller ayrıca düzenlenmiştir.
Dar mükellefiyet ve Türkiye’de elde edilen kazanç hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
