İmar Planlarında Bisiklet Yolu ve Park İstasyonu Zorunluluğu (3194 Ek Madde)
İmar planlarına ilişkin zorunluluklar genellikle yoğunluk, çekme mesafesi ve donatı alanları üzerinden konuşulur. Buna karşılık 3194 sayılı İmar Kanunu’na 2018 yılında eklenen bir madde, belirli planlar için doğrudan ulaşım amaçlı bisiklet yolu ve bisiklet park istasyonu bulundurulmasını zorunlu kılmıştır.
🏗️ Kural ve Yürürlük Tarihi
29/11/2018 tarihli 7153 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle eklenen hüküm şöyledir: 1/6/2019 tarihinden itibaren, imar uygulaması görmemiş alanlar için hazırlanıp onaylanacak yeni imar planlarında, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde ve plan bütününde ulaşım amaçlı bisiklet yolları ve bisiklet park istasyonları bulunması zorunludur.
Hükmün üç sınırlayıcı unsuru vardır ve bunlar birlikte aranır:
- Tarih: 1/6/2019’dan itibaren hazırlanıp onaylanacak planlar.
- Alan: İmar uygulaması görmemiş alanlar.
- Kapsam: Zorunluluk parsel bazında değil, plan bütününde aranır.
Bilgi: Bu hüküm plan yapımına ilişkindir; mevcut ve uygulanmış planlarda geriye dönük bir düzenleme zorunluluğu getirmez.
🔩 Topografya İstisnası
Madde, her arazide bisiklet yolu yapılamayacağını kabul eder ve bir alternatif koyar: topografya ve arazi eğimi nedeniyle bisiklet yolu yapılamayan yerlerde ise yaya yolları düzenlenir.
Bu, zorunluluğun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez; yükümlülük yer değiştirir. Eğimli arazide plan, bisiklet yolu yerine yaya yolu düzenlemek zorundadır. İstisnanın dayanağının topografya olduğu, plan raporunda gösterilmesi beklenen bir husustur.
📌 Plana Karşı Dava Bakımından Anlamı
Bu hüküm, imar planının hukuka uygunluk denetiminde kullanılabilecek somut ve yazılı bir ölçüt sunar. Şehircilik ilkelerine aykırılık iddiaları çoğu zaman değerlendirmeye dayanırken, buradaki zorunluluk kanunda açıkça yazılıdır.
Bir plana karşı dava açılırken incelenecek sorular şunlardır:
- Plan 1/6/2019’dan sonra mı hazırlanıp onaylanmıştır?
- Alan daha önce imar uygulaması görmüş müdür?
- Plan bütününde bisiklet yolu ve park istasyonu gösterilmiş midir?
- Gösterilmemişse, gerekçe topografya ve arazi eğimi midir ve yerine yaya yolu düzenlenmiş midir?
🧭 Usul ve Esasların Belirlenmesi
Madde, uygulamanın ayrıntısını Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara bırakmıştır. Bisiklet yolunun genişliği, güzergâh kriterleri ve park istasyonlarının kapasitesi gibi teknik konular bu düzenlemelerden okunur.
Kanun düzeyinde bağlayıcı olan çekirdek şudur: kapsamdaki bir planda bu unsurların bulunması zorunludur; bulunup bulunmadığı ise plan paftası ve plan raporu üzerinden tespit edilir.
📌 İlgili Konular
Plana itiraz ve dava için imar planına itiraz ve iptal davası, plan yetkisi için büyükşehirde imar planı yetkisi, parselasyon aşaması için parselasyon planlarının onayı ve tescili yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Bu zorunluluk hangi planlar için geçerli?
1/6/2019 tarihinden itibaren, imar uygulaması görmemiş alanlar için hazırlanıp onaylanacak yeni imar planları için geçerlidir.
Zorunluluk her parselde mi aranır?
Hayır; madde zorunluluğu plan bütününde aramaktadır.
Arazi çok eğimliyse ne olur?
Topografya ve arazi eğimi nedeniyle bisiklet yolu yapılamayan yerlerde yaya yolları düzenlenir.
Daha önce imar uygulaması görmüş alanlar kapsamda mı?
Madde, imar uygulaması görmemiş alanlar için hazırlanacak yeni planları kapsamına almıştır.
Plan bu zorunluluğa uymuyorsa ne yapılabilir?
Plana karşı süresi içinde açılacak iptal davasında bu husus ileri sürülebilecek başlıklardandır.
Teknik ölçüler nerede düzenlenir?
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İmar Planlarında Bisiklet Yolu ve Park İstasyonu Zorunluluğu hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
