Bir kişinin vefatından sonra banka hesaplarının kapatılması, tapuda intikal, araç devri, sigorta ve emeklilik işlemleri ya da açılacak bir davada taraf sıfatının gösterilmesi için mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösteren resmî bir belgeye ihtiyaç duyulur. Uygulamada “veraset ilamı” olarak bilinen bu belgenin kanundaki adı mirasçılık belgesidir. Belge noterden alınabildiği gibi, bazı durumlarda sulh hukuk mahkemesine verilen bir talep dilekçesiyle istenir. Aşağıda mahkemeye verilen mirasçılık belgesi talep dilekçesinin örneği ile bölümlerinin işlevi yer almaktadır.
🏛️ Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır?
TMK m.598/1, mirasçılık belgesinin sulh mahkemesince veya noterlikçe verilebileceğini düzenler. Mahkeme yolu tercih edildiğinde başvuru, HMK m.382/2-c-6’da çekişmesiz yargı işleri arasında sayılan “mirasçılık belgesi verilmesi” talebidir. HMK m.383 çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemeyi, aksine bir düzenleme bulunmadıkça sulh hukuk mahkemesi olarak belirler.
Yetki bakımından HMK m.384, talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesini yetkili kılar. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi de mirasçılık belgesi verilmesi taleplerinde kesin yetki kuralı bulunmadığını kabul etmektedir. Bu nedenle mirasçı, mirasbırakanın son yerleşim yerinde değil, kendi oturduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Belgenin genel işleyişi veraset ilamı nedir yazımızda anlatılmaktadır.
⚖️ Noter ile Mahkeme Arasındaki Farklar
Her iki yoldan alınan belge de aynı işlevi görür; hangi yolun izleneceği, dosyadaki kayıtların açıklığına ve ölüme bağlı tasarruf bulunup bulunmadığına göre değişir.
| Konu | Noter | Sulh hukuk mahkemesi |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.598/1 | TMK m.598; HMK m.382-384 |
| İnceleme | Kayıtlar üzerinden, çoğunlukla aynı gün | Re’sen araştırma; gerekirse kayıt celbi ve tanık |
| Uygun olduğu durumlar | Nüfus kayıtlarının açık ve eksiksiz olduğu dosyalar | Kayıtlarda belirsizlik, yabancılık unsuru, vasiyetname veya eski tarihli ölüm |
| Atanmış mirasçı / vasiyet alacaklısı | — | TMK m.598/2 uyarınca belge sulh mahkemesince verilir |
Noterden belge alınmasına ilişkin pratik adımlar mirasçılık belgesi nasıl alınır yazımızda yer almaktadır. Aşağıdaki örnek, mahkeme yolunun izlendiği ve nüfus kayıtlarında bir düzeltme ihtiyacı bulunan bir dosyaya göre kurulmuştur.
📄 Mirasçılık Belgesi Talep Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Talep hasımsız olarak kurulmuştur; mirasçılar arasında uyuşmazlık çıktığında hasımlı talep ve iptal davası seçenekleri ayrıca değerlendirilir.
Büromuzun hazırladığı mirasçılık belgesi talepleri; mirasbırakanın ve tüm mirasçıların nüfus aile kayıtları, önceki evlilikler, ölüm ve doğum kayıtları, varsa mirasın reddi ve vasiyetname kayıtları tek tek incelenerek yazılır. Hangi mirasçının hangi zümrede yer aldığı, payların ölüm tarihindeki hükümlere göre nasıl hesaplanacağı ve kayıtlardaki eksikliklerin hangi yazışmalarla giderileceği dosyanın özelliklerine göre belirlenir. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak metin, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE
TALEP EDEN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
KARŞI TARAF: Hasımsız
MİRASBIRAKAN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Nüfusa kayıtlı olduğu yer: [il / ilçe / mahalle / cilt / hane], Ölüm tarihi: [ ]
KONU: Mirasbırakan [ad soyad]’ın yasal mirasçılarını ve miras paylarını gösterir mirasçılık belgesi verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkilin [babası / annesi / eşi] olan mirasbırakan [ad soyad], [ölüm tarihi] tarihinde [yer]’de vefat etmiştir (Ek-1). Müvekkil, mirasbırakanın [çocuğu / eşi] sıfatıyla yasal mirasçısıdır.
2. Nüfus aile kayıt örneğine göre mirasbırakanın geride bıraktığı yasal mirasçılar şunlardır (Ek-2):
a) Sağ kalan eşi [ad soyad], T.C. Kimlik No: [ ]
b) Çocukları [ad soyad], [ad soyad], T.C. Kimlik No: [ ]
c) Mirasbırakandan önce [tarih]’te ölen çocuğu [ad soyad]’ın altsoyu [ad soyad], T.C. Kimlik No: [ ]
3. Mirasbırakanın nüfus kaydında [önceki evliliği / kayıt dışı kalan bir çocuğu / isim veya doğum tarihi uyuşmazlığı] bulunmaktadır. Bu hususun giderilmesi için [nüfus müdürlüğü / ilgili mahkeme dosyası] kayıtlarının celbi talep edilmektedir (Ek-3).
4. Müvekkilin bilgisi dahilinde mirasbırakanın [bilinen bir vasiyetnamesi / ölüme bağlı tasarrufu bulunmamaktadır / [tarih] tarihli vasiyetnamesi [noter/sulh mahkemesi] nezdindedir]. Mirasçılardan mirası reddeden [bulunmamaktadır / [ad soyad] [mahkeme ve esas no] sayılı dosyada mirası reddetmiştir].
5. TMK m.598 uyarınca başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere mirasçılık sıfatlarını gösteren belge verilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 25.12.2023 tarihli, 2023/3853 E. ve 2023/6529 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, mirasçılık belgesi verilmesi talebinde irs ilişkisi kural olarak nüfus kayıtlarıyla ispat edilir ve hâkim çekişmesiz yargıda re’sen araştırma ilkesi uyarınca gerekli bütün delillere başvurabilir.
6. Mirasçılık belgesi; [tapu intikali / banka hesaplarının kapatılması / [mahkeme] nezdinde açılacak davada taraf sıfatının gösterilmesi] işlemleri için gereklidir.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.495 vd., 598; 6100 sayılı HMK m.382, 383, 384 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Mirasbırakanın ölüm belgesi, mirasbırakan ve mirasçılara ait nüfus aile kayıt örnekleri, önceki evlilik ve boşanma kayıtları, varsa mirasın reddi ve vasiyetname kayıtları, nüfus müdürlüğü yazı cevapları, gerektiğinde tanık beyanları ([ad soyad – adres]) ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1. Mirasbırakan [ad soyad]’ın ölüm tarihi itibarıyla yasal mirasçılarının tespiti ile miras paylarını gösterir mirasçılık belgesi verilmesine,
2. Gerekli nüfus kayıtlarının re’sen celbine,
3. Yargılama giderlerinin talep eden üzerinde bırakılmasına,
karar verilmesini müvekkil adına saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Talep Eden Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Ölüm belgesi 2) Nüfus aile kayıt örnekleri 3) Kayıt düzeltmesine ilişkin belgeler 4) Varsa mirasın reddi / vasiyetname kayıtları 5) Vekâletname
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
“Karşı taraf: hasımsız” ibaresi talebin niteliğini gösterir. Mirasçılık belgesi verilmesi çekişmesiz yargı işi olduğundan kural olarak bir davalı gösterilmez. Yargıtay uygulamasında, hukuki yarar bulunması koşuluyla uyuşmazlık çıkaran kişilerin hasım gösterilerek talebin çekişmeli yargı yoluyla görülmesine de engel olmadığı kabul edilmektedir. Mirasçılık sıfatı tartışmalıysa izlenen yol mirasçılık sıfatının tespiti davası yazımızda anlatılmaktadır.
Mirasbırakanın nüfus kaydı ve ölüm tarihi belgenin temelidir. Mahkeme mirasçıları ölüm tarihindeki hukuki duruma göre belirler; önceki evlilikler, mirasbırakandan önce ölen çocukların altsoyu ve evlat edinmeler bu tarihe göre değerlendirilir. Zümre sisteminin işleyişi yasal mirasçılık ve zümre sistemi, payların hesaplanması ise yasal miras paylarının hesaplanması yazımızda yer almaktadır.
Vasiyetname ve mirasın reddi bilgisi belgenin kapsamını etkiler. TMK m.598/2 uyarınca atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı için belge, ölüme bağlı tasarrufun bildiriminden itibaren bir ay içinde itiraz edilmemesi hâlinde sulh mahkemesince verilir. Mirası reddeden mirasçının durumu da dilekçede ayrıca gösterilir; ret usulü mirasın reddi dilekçesi örneği sayfamızda anlatılmaktadır.
Belgenin hangi işlem için istendiği, özellikle tapu ve dava işlemlerinde mahkemenin kayıtları hangi kapsamda araştıracağına yol gösterir. Belge alındıktan sonra ortaya çıkabilecek vergi yükümlülüğü veraset ve intikal vergisi hesaplama yazımızda, tapuda intikal ve paylaştırma aşaması ise mirasın taksiminde tapu tescili yazımızda ele alınmaktadır.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Mirasbırakanın ölüm belgesi veya ölümü gösteren nüfus kaydı; mirasın açıldığı tarihi gösterir.
- Mirasbırakan ile tüm mirasçılara ait nüfus aile kayıt örnekleri; irs ilişkisinin ispatında temel delildir.
- Önceki evlilik, boşanma ve evlat edinme kayıtları; mirasçı çevresinin eksiksiz belirlenmesini sağlar.
- Mirasbırakandan önce ölen mirasçıların ölüm kayıtları ve altsoylarının nüfus bilgileri.
- Varsa mirasın reddine ilişkin mahkeme kararı ile vasiyetname veya açılma tutanağı.
- Vekâletname ile talep edenin kimlik bilgileri.
Verilen belgede bir mirasçının eksik gösterildiği ya da payların hatalı yazıldığı anlaşılırsa başvurulan yol mirasçılık belgesinin iptali davası yazımızda anlatılmaktadır. Diğer dilekçe türleri için dilekçe örnekleri sayfamıza, miras hukukuna ilişkin emsal kararlar için karar arama sayfamıza bakabilirsiniz. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Veraset ilamı ile mirasçılık belgesi aynı şey midir?
Evet. Türk Medeni Kanunu’nda kullanılan terim “mirasçılık belgesi”dir; “veraset ilamı” ifadesi mülga 743 sayılı Kanun döneminden kalma olup uygulamada aynı belgeyi anlatmak için kullanılmaya devam etmektedir.
Mirasçılık belgesi için hangi mahkemeye başvurulur?
HMK m.383 uyarınca görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. HMK m.384’e göre talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir; bu nedenle başvuru mirasbırakanın son yerleşim yeri dışında bir yerde de yapılabilir.
Mirasçılardan biri tek başına başvurabilir mi?
Evet. Mirasçılık belgesi, mirasçılardan herhangi birinin başvurusu üzerine tüm yasal mirasçıları ve paylarını gösterecek şekilde verilir; diğer mirasçıların başvuruya katılması gerekmez.
Mahkemenin verdiği mirasçılık belgesi kesin midir?
Hayır. Çekişmesiz yargıda verilen kararlar kesin hüküm oluşturmaz. TMK m.598/3 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; belge, açılacak bir iptal davasıyla değiştirilebilir veya ortadan kaldırılabilir.
Vasiyetname varsa noterden mirasçılık belgesi alınabilir mi?
TMK m.598/2, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belgenin sulh mahkemesince verileceğini düzenler. Ölüme bağlı tasarrufun bulunduğu dosyalarda bu nedenle mahkeme yolu gündeme gelir; itiraz süresi, tasarrufun ilgililere bildiriminden itibaren bir aydır.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her miras dosyasında mirasçı çevresi, nüfus kayıtlarının durumu ve ölüme bağlı tasarruflar farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
