Nitelikli Dolandırıcılık Asliyede – AYM 2026/111

Forex, kripto para ya da yüksek borsa kazancı vaadiyle işlenen dolandırıcılık dosyalarının büyük bölümü, bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılması nedeniyle Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesi kapsamında nitelikli dolandırıcılık olarak kovuşturulur. Yıllarca bu dosyaların yeri üç hâkimli heyetle çalışan ağır ceza mahkemeleriydi. 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun bu tabloyu değiştirdi: nitelikli dolandırıcılık, ağır ceza mahkemelerinin görev listesinden çıkarıldı ve tek hâkimli asliye ceza mahkemelerine bırakıldı. Değişikliği Anayasa’ya aykırı bulan üç asliye ceza mahkemesi konuyu Anayasa Mahkemesine taşıdı; Mahkeme ise itirazı oybirliğiyle reddetti.

Anayasa Mahkemesi, 13.05.2026 tarihli ve E.2026/10, K.2026/111 sayılı kararıyla, 7571 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesinden “nitelikli dolandırıcılık (m. 158)” ibaresinin çıkarılmasının Anayasa’nın 2., 36., 37. ve 142. maddelerine aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar vermiştir. Geçiş hükmü niteliğindeki geçici 7. maddeye yönelik başvuru ise başvuran mahkemenin bu hükmü uygulama imkânı bulunmadığından yetkisizlik nedeniyle reddedilmiştir. Karar 07.08.2026 tarihli ve 33333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

🏛️ 7571 sayılı Kanun görev kuralını nasıl değiştirdi?

5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 12. maddesi, ağır ceza mahkemelerinin bakacağı suçları tek tek sayar. Değişiklikten önce bu listede yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik (m. 204/2) ve hileli iflasın yanında nitelikli dolandırıcılık (m. 158) da yer alıyordu. 7571 sayılı Kanun’un 12. maddesi bu ibareyi metinden çıkarmıştır.

Aynı Kanun’un 11. maddesine göre asliye ceza mahkemeleri, sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemesinin görevleri dışında kalan bütün dava ve işlere bakan genel görevli mahkemedir. Anayasa Mahkemesinin kararında da vurgulandığı üzere, ibarenin çıkarılmasıyla nitelikli dolandırıcılık davaları kendiliğinden asliye ceza mahkemelerinin görev alanına girmiştir.

Kanun gerekçesinde iki amaç açıklanmıştır:

• TCK m.157’deki basit dolandırıcılık ile m.158’deki nitelikli dolandırıcılığın farklı mahkemelerde yargılanmasından kaynaklanan görev uyuşmazlıklarının önlenmesi,
• asliye ceza mahkemeleri nezdinde uzmanlaşma sağlanarak bu suçlara ilişkin yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması ve suçla daha etkin mücadele edilmesi.

Aynı Kanun’un 13. maddesi ise 5235 sayılı Kanun’a geçici 7. maddeyi eklemiştir. Bu hükme göre yürürlük tarihinde ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan ya da istinaf veya temyiz incelemesinde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında, sırf görev kuralı değişti diye görevsizlik veya bozma kararı verilemez; bu davalara kesin hükme kadar eski görev kurallarına göre bakılmaya devam edilir.

⚖️ Asliye ceza mahkemelerinin itiraz gerekçeleri

Değişiklikten sonra kendilerine gelen nitelikli dolandırıcılık davalarını inceleyen üç asliye ceza mahkemesi, görev kuralının davanın ön koşulu olduğunu ve bu nedenle “davada uygulanacak kural” sayılması gerektiğini belirterek Anayasa’nın 152. maddesi uyarınca başvuruda bulunmuştur. Başvuru kararlarında öne çıkan argümanlar şunlardır:

1. Suçun ağırlığı ile yargılama güvencesi arasındaki denge: TCK m.158’deki cezanın alt ve üst sınırları değişmediği hâlde heyet yerine tek hâkimin görevlendirilmesinin orantılılığı bozduğu ileri sürülmüştür.
2. Görev uyuşmazlığı gerekçesinin yetersizliği: Suçun basit ve nitelikli hâlinin farklı mahkemelerde görülmesinin gerçek bir görev uyuşmazlığı yaratmadığı, TCK m.204’ün temel ve nitelikli hâllerinin de hâlâ farklı mahkemelerde görüldüğü vurgulanmıştır.
3. Makul süre: Mahkemelerden birinin başvuru kararında Adalet Bakanlığı istatistiklerine atıfla 2024 yılında ağır ceza mahkemelerine 288.400, asliye ceza mahkemelerine ise 1.874.556 dosya açıldığı belirtilmiş; zaten yoğun olan asliye ceza mahkemelerine bu suçların da eklenmesinin yargılamaları uzatacağı savunulmuştur.
4. Doğal hâkim ilkesi: Görev değişikliğinin, suç tarihinden sonra kişinin tabi olduğu mahkemeyi değiştirdiği ileri sürülmüştür.

🔎 İlk inceleme: geçici 7. madde neden incelenmedi?

İstanbul Anadolu 90. Asliye Ceza Mahkemesi yalnızca görev ibaresinin çıkarılmasını değil, geçici 7. maddeyi de iptal istemine dahil etmişti. Anayasa Mahkemesi bu kısmı esasa girmeden reddetmiştir. Gerekçe şudur: Geçici 7. madde, ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz aşamasında bulunan dosyalara ilişkin bir geçiş hükmüdür. Bir asliye ceza mahkemesinin önündeki davada bu hükmü uygulama imkânı bulunmadığından, somut norm denetimi için aranan “davada uygulanacak kural” şartı gerçekleşmemiş ve başvuru Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmiştir.

📜 Anayasa Mahkemesinin esas değerlendirmesi

Mahkeme kuralı Anayasa’nın 2. (hukuk devleti), 36. (hak arama hürriyeti), 37. (kanuni hâkim güvencesi) ve re’sen 142. (mahkemelerin kuruluşu ve görevi) maddeleri yönünden incelemiştir. Kararın temel adımları şöyledir:

Kanun koyucunun takdir alanı: Anayasa’nın 142. maddesine göre mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri kanunla düzenlenir. Mahkeme, bir davaya bakmakla görevli mahkemenin yeniden belirlenmesinin yargılama usulünde yapılan bir değişiklik olduğunu ve anayasal sınırlar içinde yasama organının takdirinde bulunduğunu hatırlatmıştır. Görev uyuşmazlıklarının giderilmesi, yargılamanın hızlandırılması ve uzmanlaşmanın sağlanması amaçlarının kamu yararına yönelik olduğunu kabul etmiştir.

Tek hâkim, daha az güvence demek değildir: Kararın belki de en dikkat çekici cümlesi, yargılamanın tek hâkim tarafından yürütülmesinin tek başına sanık bakımından daha güvencesiz bir yargılama anlamına gelmediğidir. Mahkemeye göre asliye ceza mahkemelerinde de temel adil yargılanma güvenceleri uygulanmakta ve bu güvencelere uyulmadığı iddiaları kanun yollarında denetlenebilmektedir.

Makul süre dengesi: Mahkeme, benzer suçların aynı mahkemede görülerek uzmanlaşma sağlanmasını makul sürede yargılanma ilkesinin bir gereği olarak nitelendirmiş; ancak bu amaçla alınan tedbirlerin esasa ilişkin adil bir karar verilmesine engel olmaması gerektiğini de eklemiştir. Somut kuralda böyle bir engel görmemiştir.

Doğal hâkim ilkesi: Kural, geçiş hükmü bulunmadığından yürürlük tarihinde soruşturma aşamasında olan dosyalar bakımından görevli mahkemeyi değiştirmektedir. Mahkeme bu nedenle kuralı ayrıca kanuni hâkim güvencesi yönünden incelemiştir. Ona göre bu ilke, suçtan sonra kişiye veya olaya özgü mahkeme kurulmasını yasaklar; kurulu mahkemelere genel ve soyut biçimde yeni görev verilmesini ve bu mahkemelerin önceki olaylara bakmasını yasaklamaz. Kural belirli bir uyuşmazlığa özgü olmadığından ilkeye aykırı bulunmamıştır.

Sonuçta kural Anayasa’ya aykırı görülmemiş, itiraz ve buna bağlı yürürlüğü durdurma talebi oybirliğiyle reddedilmiştir.

🧭 Yatırım dolandırıcılığı dosyalarına yansıması

Sahte forex platformları, kripto para “danışmanları” ya da borsa sinyal grupları üzerinden işlenen eylemler çoğunlukla TCK m.158/1-f (bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması) veya m.158/1-h (tacir ya da şirket yöneticisi olan kişilerin ticari faaliyetleri sırasında) kapsamında değerlendirilir. Kararla birlikte bu tür dosyalar bakımından şu noktalar netleşmiştir:

Yatırım vaadiyle işlenen dolandırıcılıkta suç vasfına ilişkin Yargıtay değerlendirmelerinden biri için serideki borsada aylık %25 kâr vaadine ilişkin karar incelenebilir.

⏳ Geçiş dönemi ve görev itirazları

Görev, ceza muhakemesinde re’sen gözetilen bir usul kuralıdır; bu nedenle geçiş dönemindeki dosyaların hangi kurala tabi olduğu pratikte önemlidir:

• Yürürlük tarihinde ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan davalar ile istinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalar bakımından geçici 7. madde, eski görev kurallarının kesin hükme kadar uygulanacağını öngörmektedir. Bu dosyalarda yalnızca görev değişikliği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez.
• Yürürlük tarihinde soruşturma aşamasında bulunan dosyalar için özel bir geçiş hükmü yoktur. Anayasa Mahkemesi de kararında bu dosyalarda görevli mahkemenin değiştiğini tespit etmiş ve durumu doğal hâkim ilkesine aykırı bulmamıştır.
• Geçici 7. madde ise Anayasa’ya uygunluk yönünden esastan incelenmemiştir.

🆕 TCK 158’de güncel tablo

Nitelikli dolandırıcılık alanında kısa süre içinde iki önemli değişiklik yürürlüğe girmiştir:

1. Görev (7571 sayılı Kanun, 24.12.2025): Nitelikli dolandırıcılık ağır ceza mahkemelerinin görev listesinden çıkarılmış, Anayasa Mahkemesi bu değişikliği 13.05.2026 tarihli kararıyla Anayasa’ya uygun bulmuştur.
2. Hesap veya ödeme aracı verme (7589 sayılı Kanun, 16.07.2026): TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkraya göre, 157 ve 158. maddelerdeki suçlara iştirakin, haksız menfaat amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlı olması hâlinde ceza yarı oranında indirilir.

Anayasa Mahkemesinin kararı yalnızca görev kuralına ilişkindir; m.158/4 hakkında bir değerlendirme içermemektedir.

❓ Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serideki diğer kararlar ise Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.