Temsilcinin WhatsApp Yazışmaları – Danıştay 13. D 2024/2408

Kaldıraçlı işlem yapan bir yatırımcı, platformda yaşanan yirmi dakikalık bir teknik aksaklık sırasında verdiği talimatın yerine getirilmediğini ve zarara uğradığını ileri sürerek Sermaye Piyasası Kurulu’na şikâyette bulunur. Şikâyet dilekçesinin ekinde, aracı kurumun müşteri temsilcileriyle WhatsApp üzerinden yaptığı yazışmalar vardır. Kurul, yazışmaların yapıldığı hatlardan birinin aracı kuruma ait olduğunu tespit eder ve kurumdan tüm kayıtları ister. Gönderilen belgeler arasında bu yazışmalar bulunmaz. Sonuç, aracı kuruma kesilen 325.617,00 TL idari para cezasıdır. Uyuşmazlığın özü şu sorudur: Müşteri temsilcisinin kurum hattı üzerinden müşteriyle yaptığı anlık mesajlaşmalar, aracı kurumun saklamak zorunda olduğu kayıtlardan mıdır?

Danıştay 13. Dairesi, 28.05.2024 tarihli ve E.2019/141, K.2024/2408 sayılı kararıyla, davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını oyçokluğuyla ve kesin olarak onamıştır. Bir üye, müşteri temsilcisinin haberleşme gizliliğine dayanan ayrıntılı bir karşı oy yazmıştır.

📱 Teknik aksaklık, şikâyet ve WhatsApp ekleri

Karar metnine göre olay, 29.04.2016 tarihinde saat 15.22 ile 15.42 arasında yaşanmıştır. Aracı kurumun müşterisi olan yatırımcı, bu zaman aralığında kaldıraçlı alım satım işlemlerinde teknik bir aksaklık nedeniyle fiyat akışının sağlanamadığını, aracı kuruma verdiği talimatın sistemdeki donma yüzünden zaman aşımına uğradığını ve bu nedenle zarar ettiğini belirterek Kurul’a şikâyet dilekçesi vermiştir.

Dilekçenin ekinde, yatırımcı ile aracı kurumun iki müşteri temsilcisi arasında WhatsApp uygulaması üzerinden yapılan yazışmalar yer almıştır. Kurul bu noktada iki adım atmıştır:

Kurul, bu tespitlere dayanarak aracı kurumun III-45.1 sayılı Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Belge ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ’in 26. maddesinin birinci fıkrasına aykırı davrandığını kabul etmiş ve 325.617,00 TL idari para cezası vermiştir. Aracı kurum, Kurul kararının bu cezaya ilişkin kısmının iptali istemiyle dava açmıştır. Yatırımcının asıl şikâyet konusu olan teknik aksaklık ve zarar iddiası bu davanın konusu değildir; uyuşmazlık yalnızca kayıt saklama yükümlülüğüne ilişkin cezayla sınırlıdır.

⚖️ İdare mahkemesi: yazışmalar özel değil

İdare mahkemesi davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesi üç noktada toplanmaktadır:

1. İçerik ölçütü: Yazışmaların içeriği özel yazışma kapsamında değildir; yatırımcının aracı kurum üzerinden gerçekleştirdiği faaliyetlere yöneliktir.
2. Saklama yükümlülüğü: Bu içerikteki yazışmalar, Tebliğ’in 26. maddesinin birinci fıkrası uyarınca saklanması zorunlu belgelerdendir.
3. Amaçsal yorum: WhatsApp yazışmalarının Tebliğ’deki düzenlemelerden muaf tutulması, mevzuatın amacı olan şeffaflık ve denetim kolaylığını ortadan kaldırır.

Mahkeme bu nedenle aracı kurumun “WhatsApp yazışmaları özel niteliktedir ve Tebliğ’den muaftır” savunmasına itibar etmemiştir. Gerekçede belirleyici olan, iletişimin hangi araçla yapıldığı değil, neyle ilgili olduğudur. Yatırım hizmetine ilişkin bir yazışma, kurum hattı üzerinden ve müşteri temsilcisi sıfatıyla yapıldığında, kanal ne olursa olsun kayıt düzeninin içinde değerlendirilmiştir.

Bölge idare mahkemesi, istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, ileri sürülen iddiaların kararın kaldırılmasını gerektirmediğini belirterek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunu reddetmiştir.

📝 Aracı kurumun temyiz itirazları

Aracı kurum temyiz dilekçesinde şu itirazlara dayanmıştır:

Davalı Kurul ise işlemin ve bölge idare mahkemesi kararının hukuka uygun olduğunu savunmuştur. Danıştay tetkik hâkimi de temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşünü bildirmiştir.

🏛️ Danıştay’ın onama kararı

Danıştay 13. Dairesi önce davacının duruşma istemini, 2577 sayılı Kanun’un 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yerinde görmeyerek reddetmiştir. Ardından bölge idare mahkemesi kararlarının ancak aynı Kanun’un 49. maddesinde sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde bozulabileceğini hatırlatmış; temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, dilekçede ileri sürülen nedenlerin bozmayı gerektirecek nitelikte görülmediğini belirtmiştir.

Böylece Daire, idare mahkemesinin “içerik yatırım hizmetine ilişkinse yazışma saklanmalıdır” yaklaşımını kendi ayrıca bir gerekçe yazmadan benimsemiş olmaktadır. Savunma alınmadığı, kişisel hakların ihlal edileceği ve ceza miktarının ölçüsüz olduğu yönündeki itirazlar da bozma nedeni olarak kabul görmemiştir. Karar kesin olarak ve oyçokluğuyla verilmiştir.

🗳️ Karşı oy: sözleşme, emir ve gizlilik beklentisi

Kararı ilginç kılan asıl bölüm, uzun ve gerekçeli karşı oydur. Karşı oy yazan üye, ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve bölge idare mahkemesi kararının bozulması gerektiğini savunmuştur. Gerekçe iki ayak üzerine kuruludur.

Birinci ayak: WhatsApp emri sözleşmede düzenlenmeli

Karşı oya göre III-45.1 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi, yatırım kuruluşlarının müşterileriyle işlem yapmaya başlamadan önce bir sözleşme yapmasını zorunlu kılar. Tebliğ’in 8. maddesi ise yazılı ve sözlü emirleri, telefonla alınan emirlerin ses kayıtlarını, faks talimatlarını ve elektronik ortamda alınan emirlerin IP ve log kayıtlarını düzenler; sözlü emrin varlığını ispat yükünü yatırım kuruluşuna yükler. Karşı oy, müşterilerin sözleşmede belirlenen telefon numaraları üzerinden WhatsApp aracılığıyla emir verip veremeyeceğinin sözleşmede açıkça belirlenmesi gerektiğini, bu mesajların kolayca silinebilmesi nedeniyle güvenilirliğinin tartışmalı olduğunu belirtmiştir. Sözleşmede böyle bir kural yokken Kurul’un bu mesajların kaydedilmesini zorunlu görmesi, karşı oya göre aracı kurumu sözleşme dışına çıkmaya zorlamaktır.

İkinci ayak: Çalışanın haberleşme gizliliği

Karşı oy ayrıca Anayasa Mahkemesinin işyerinde iletişimin denetlenmesine ilişkin 28.12.2021 tarihli ve 2018/34548 başvuru numaralı kararına atıf yapmıştır. Bu kararda, iletişim araçlarının kullanım koşullarına ilişkin önceden açık bilgilendirme yapılmadığında çalışanın temel haklarının işyerinde de korunacağına dair haklı bir beklenti içinde olacağı vurgulanmıştır. Karşı oya göre müşteri temsilcisine, kullanımına verilen telefondaki WhatsApp yazışmalarının kaydedileceği ve denetleneceği konusunda bilgilendirme yapılmamışsa, Kurul’un aracı kurumu bu yazışmaları denetlemeye zorlaması temsilcinin özel hayatının ve haberleşmesinin gizliliğine ilişkin makul beklentisine aykırıdır.

Çoğunluk bu görüşe katılmamıştır. Karşı oy bağlayıcı olmasa da, kurum hattı üzerinden yapılan anlık mesajlaşmaların hangi şartlarla kayıt yükümlülüğüne gireceği tartışmasının henüz kapanmadığını göstermektedir.

🔎 Yatırımcı ve aracı kurum açısından anlamı

Karar, kaldıraçlı işlemlerde sık görülen bir pratiğe doğrudan temas etmektedir: Yatırımcı ile müşteri temsilcisi arasında resmî kanalların yanında anlık mesajlaşma uygulamaları üzerinden süren yazışmalar. Bu dosyada idare mahkemesi, yatırım faaliyetine ilişkin içeriği taşıyan ve kurum hattından yapılan yazışmaları saklanması zorunlu kayıtlar arasında saymış; Danıştay da bu sonucu onamıştır.

Yatırımcı açısından önemli bir ayrıntı, şikâyet sürecinde ekran görüntülerinin oynadığı roldür. Kurul’un incelemesi, yatırımcının dilekçesine eklediği yazışmalarla başlamış; hattın aidiyeti telekomünikasyon şirketlerinden sorularak doğrulanmıştır. Aracı kurumun kendi sunduğu kayıtlarda bu yazışmaların yer almaması, cezanın dayanağı olmuştur. Yatırımcının teknik aksaklıktan doğan zarar iddiası ise bu davada ele alınmamıştır; o mesele ayrı bir hukuki yolun konusudur.

Benzer bir kayıt meselesi, telefonla verilen emirlerde ses kaydı ile işlem saati arasındaki farkı konu alan telefon emrinde saat farkı kararında da incelenmiştir. Aracı kurumda nakit tesliminin belgelenmemesine ilişkin belgesiz nakit kararı ise kayıt düzeninin başka bir yüzünü gösterir. İş hukuku tarafında, şirket telefonundaki mesajlaşmanın fesih gerekçesi yapılmasını değerlendiren şirket telefonundaki mesaj kararı, karşı oydaki gizlilik tartışmasıyla birlikte okunabilir.

Kararın sınırlarını da belirtmek gerekir. Danıştay ayrıca bir gerekçe yazmamış, onama kararı vermiştir. Yazışmaların bir kısmının hangi hattan yapıldığı, sözleşmede iletişim kanallarının nasıl düzenlendiği ve personelin bilgilendirilip bilgilendirilmediği gibi olgular başka bir dosyada farklı sonuç doğurabilir. Olaylar 2016 yılına ve o tarihteki mevzuata dayanmaktadır.

❓ Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sermaye piyasası yaptırımlarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.