Saldırgan Köpeği Sahiplendirmek – Danıştay 8. D 2026/1232

Daha önce bir kişiye saldırdığı için tutanakla belediyenin hayvan bakım ve rehabilitasyon merkezine teslim edilen bir köpek, aşılanıp kısırlaştırıldıktan sonra kısa süre içinde bir vatandaşa sahiplendirilir. Birkaç gün sonra aynı köpek, evinin bulunduğu sitenin bahçesinde oynayan on yaşından küçük bir çocuğa saldırır ve çocuk hayatını kaybeder. Aile; büyükşehir belediyesi, ilçe belediyesi ve valiliğe karşı tam yargı davası açar. İlk derece mahkemesi üç idareyi eşit paylarla sorumlu tutar. Danıştay ise sorunun “idare kusurlu mu?” sorusundan ibaret olmadığını, zarara katkısı olan herkesin payının ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğini söyler.

Danıştay 8. Dairesi, 03.03.2026 tarihli ve E.2025/1743, K.2026/1232 sayılı kararıyla, valilik dahil üç idareyi kusur raporu almadan 1/3 oranında sorumlu tutan kararı onaylayan bölge idare mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur. Daireye göre ebeveynlerin müterafik kusuru ve olay anında köpeği bulunduran kişinin sorumluluğu da hesaba katılarak ek bilirkişi raporu alınmalıdır.

🐕 Rehabilitasyon merkezinden sahiplendirmeye

Danıştay’ın kararda tespit ettiği olay örgüsü şöyledir: Dava konusu olaydan önce aynı köpek bir başka kişiye saldırmış, bunun üzerine davalı büyükşehir belediyesine bağlı Hayvan Bakım ve Rehabilitasyon Merkezine teslim edilmiş ve bu teslimle ilgili tutanak düzenlenmiştir. Köpek küpe numarası verilerek kayda alınmış, aşılama ve kısırlaştırma işlemleri de bu kurumca yapılmıştır.

Köpek 25.01.2023 tarihinde dava dışı bir vatandaşa sahiplendirilmiştir. İlk derece mahkemesinin tespitine göre merkezden çıkış, teslimden yaklaşık 20 gün gibi kısa bir süre içinde gerçekleşmiştir. Olay, köpeğin bu kişinin bakım, gözetim ve denetimi altında bulunduğu sırada, 30.01.2023 tarihinde meydana gelmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararında yer alan bir başka önemli tespit de, köpeği sahiplenen kişinin, köpeğin saldırgan olduğu ve etrafa zarar verdiği yönünde yetkili makamlara defalarca bildirimde bulunmasına rağmen kurumların ancak saldırı gerçekleştikten sonra harekete geçtiğidir.

📄 Ailenin talebi ve idarelerin savunması

Çocuğun anne ve babası, kardeşleri, babaannesi ve dedesi, idarelerin hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürerek dava açmıştır. Talep edilen tutarlar şunlardır:

Temyiz aşamasında büyükşehir belediyesi, mevzuatın belediyelere sahipsiz hayvanları toplama, kısırlaştırma, aşılama ve alındıkları ortama geri bırakma görevi verdiğini, hayvanların kent içinden tamamen temizlenmesine ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, olayın gerçekleştiği yerdeki ilçe belediyesinin sorumlu olduğunu ve manevi tazminata faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu savunmuştur. İlçe belediyesi ise kendisine kusur yüklenemeyeceğini, sahipsiz hayvanlarla ilgili sorumluluğun il çevre ve orman müdürlüğünde olduğunu ileri sürmüştür.

🏛️ İdare mahkemesi: üç idareye eşit pay

İdare mahkemesi, mevzuatta belediyelerin sahipsiz hayvanları ayrı bir ortamda toplamasını zorunlu kılan mutlak bir düzenleme bulunmadığını ve sahiplendirilen hayvanların sonraki süreçte kurumca takibine ilişkin açık bir hüküm olmadığını kabul etmiştir. Buna rağmen olayın özelliğine dikkat çekmiştir: Saldırgan olduğu tutanakla belirlenen bir köpeğin yeterli inceleme ve kontrol yapılmadan sahiplendirilmesi tek başına kusurlu bir eylemdir; böyle bir hayvanın sahiplendirilmesi kurumların bakım ve gözetim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Mahkeme bu gerekçeyle, kusur durumuna ilişkin ayrı bir rapor almadan şu sonuca ulaşmıştır:

Tutarların idarelere başvuru tarihi olan 12.04.2023’ten itibaren yasal faiziyle birlikte üç idare tarafından 1/3 oranında ödenmesine hükmedilmiştir. Bölge idare mahkemesi, harçtan muaf valilikten tahsil edilemeyen 62,95 TL yargılama gideri ve 79.262,06 TL harç için müzekkere yazılması yönünde hükmü düzelterek istinaf başvurularını reddetmiştir.

⚖️ Danıştay: kusur dağılımı yeniden yapılmalı

Danıştay 8. Dairesi önce idarenin sorumluluğuna ilişkin genel ilkeleri hatırlatmıştır: İdare, kendisine verilen kamu hizmetini gereği gibi yürütecek örgütü kurmak, hizmetin işleyişini sürekli denetlemek ve muhtemel olayları önleyecek tedbirleri almakla yükümlüdür. Hizmet kusuru, hizmetin kuruluşunda, düzenlenmesinde ya da işleyişinde ortaya çıkan nesnel bir aksaklıktır; geç işleme, kötü işleme veya hiç işlememe şeklinde görünür. Bu kusurun tespiti için de ilgili idarenin kanunla tanımlanmış görevlerine bakılmalıdır.

Daire, bu çerçevede bozma gerekçesini iki noktada toplamıştır:

Daireye göre mahkeme, olayın meydana gelmesindeki sorumluluk sebeplerinin tamamını idareler, ebeveynler ve olay anındaki hayvan sahibi bakımından değerlendiren, dengeli ve hakkaniyete uygun kusur oranlarını belirleyen bir ek bilirkişi raporu almalı ve ebeveynlerin müterafik kusur oranını da dikkate alarak yeniden karar vermelidir. Bölge idare mahkemesi kararı bu nedenle bozulmuş, dosya yeniden karar verilmek üzere aynı daireye gönderilmiştir. Karar kesin olarak verilmiştir.

🆕 Görev paylaşımı ve 2024 değişikliği

Danıştay kararında, idareler arasındaki görev paylaşımı olay tarihindeki mevzuat üzerinden ortaya konulmuştur: Büyükşehir belediyesinin hayvan barınakları kurma ve işletme görevi (5216 sayılı Kanun m.7/1-m), belediyelerin çevre ve çevre sağlığı hizmetleri (5393 sayılı Kanun m.14/1-a), sahipsiz hayvanların bakımevlerine götürülmesi ve rehabilitasyondan sonra alındıkları ortama bırakılması kuralı (5199 sayılı Kanun m.6/4), yerel hayvan koruma görevlilerinin saldırgan hayvanlara ilişkin görevleri (m.18/2) ve Uygulama Yönetmeliği’nde il müdürlüğü, il hayvan koruma kurulu ile belediyelere verilen görevler.

Olayın yaşandığı 2023 yılından sonra bu çerçeve değişmiştir. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 6. maddesinin dördüncü fıkrasının son cümlesi, 30.07.2024 tarihli ve 7527 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle değiştirilmiştir. Yürürlükteki metne göre bakımevlerine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilir ve rehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılır. Böylece eski metindeki “alındıkları ortama bırakılmaları esastır” kuralının yerini, köpekler bakımından bakımevinde barındırma kuralı almıştır. Danıştay kararı olay tarihindeki metne dayanmaktadır; değişiklik sonrası olaylarda görev ve kusur tartışmasının yeni metin üzerinden yürütüleceği açıktır. Sahiplendirme sonrası takip ve saldırgan köpeklerin sahiplendirilmesi meselesi ise bu kararda olduğu gibi somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmeye devam edecektir.

🔍 Hizmet kusuru, müterafik kusur ve hayvan bulunduran

Kararın en öğretici yönü, idari sorumluluk ile özel hukuk sorumluluğunu aynı olayda yan yana koymasıdır. Danıştay, sahipsiz hayvanlara ilişkin görevlerin valiliklere, büyükşehir ve ilçe belediyelerine ait olduğunu kabul ederken, hayvanı sahiplenen kişinin sorumluluğunun özel kanun niteliğindeki Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlendiğini vurgulamıştır. TBK 67’ye göre bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür; zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz.

Müterafik kusur ise zarar görenin zararın doğumuna veya artmasına katkıda bulunmasıdır ve tazminat bu oranda azaltılır. Bu dosyada zarar gören bir çocuk olduğundan, Danıştay müterafik kusuru çocuğun korunması ve gözetiminden sorumlu ebeveynler üzerinden ele almıştır. Bu, ebeveynlerin kusurlu olduğu anlamına gelmez; Daire yalnızca bu ihtimalin bilirkişi incelemesiyle oransal olarak belirlenmesini istemiştir.

Benzer bir kusur indirimi tartışması için mayınlı alanda müterafik kusur kararına; idarenin olağanüstü olaylardaki sorumluluğunun sınırları için sel baskınında mücbir sebep kararına bakılabilir.

💬 Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; idarenin tazmin sorumluluğuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.