Romanda İntihal ve Sessiz Kalma – Yargıtay 11. HD 2026/4759
İlk baskısı 1990 yılında yapılan bir roman ile 2002 yılında yayımlanan ve on binlerce adet satan bir başka roman arasında, adından kurgusuna kadar uzanan benzerlikler bulunduğu iddiası 2021 yılında mahkemeye taşınır. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak intihali kabul eder; yazara ve yayınevine toplamda yüz binlerce liralık tazminat yükler. Ancak dosyada cevaplanmadan bırakılan bir soru vardır: İkinci roman on dokuz yıl boyunca piyasadayken dava açmayan eser sahibi, bu sessizlik nedeniyle o yazara karşı haklarını kaybetmiş olabilir mi?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 17.09.2026 tarihli ve E.2026/201, K.2026/4759 sayılı kararıyla, sessiz kalma yoluyla hak kaybının bir def’i değil itiraz olduğunu, dosyadan anlaşılabiliyorsa hâkim tarafından resen dikkate alınması gerektiğini belirtmiş; bu yön incelenmeden hüküm kurulmasını isabetsiz bularak Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle bozarak kaldırmıştır.
📚 İki roman, iki yazar ve bir yayınevi
Davacının romanının ilk baskısı 1990 yılında, son baskısı ise 2020 yılında yapılmıştır. Davalı yazarın romanı ilk kez 2002 yılında basılmıştır. Davacı, bu romanın adının, 60. sayfadan sonraki kurgusunun, kurgu mekânının, bazı karakterlerinin ve yazım üslubunun kendi eserinden intihal edildiğini ileri sürmüştür. Talepleri şunlardır:
- Tecavüzün ref’i,
- FSEK m.70/2 uyarınca şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat,
- FSEK m.70/3 uyarınca şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat,
- 10.000,00 TL manevi tazminat.
Davalı yayınevi, yazarla 14.11.2008 tarihli mali hak devir sözleşmesi imzaladığını ve yükümlülüklerini yerine getirdiğini, yayınevinin esere ilişkin içerik, yerindelik ve hukukilik denetimi yapma zorunluluğu bulunmadığını, kusuru ve taraf sıfatı olmadığını savunmuştur. Davalı yazar ise davacının kitabının 142, kendi kitabının 281 sayfa olduğunu, romanının dört ana bölümden oluştuğunu, iki eser arasında intihal bir yana esinlenme iddiasının bile ileri sürülemeyeceğini ve bu kadar süre sonra dava açılmasının iyi niyetle bağdaşmadığını belirtmiştir.
🧮 İlk derece: %5 intihal ve tazminat kalemleri
İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi (2021/180 E., 2023/282 K.), iki eseri karşılaştıran bilirkişi raporunu esas almıştır. Rapora göre isim benzerliği, kurgulama, karakterler, mekân ve zaman birliği, olay örgüsü ve sonuç bakımından davalı yazarın eseri esinlenmenin çok ötesinde davacının romanından yararlanmıştır ve bu yararlanma intihal düzeyindedir. İntihal oranı %5 olarak belirlenmiştir.
Mahkemenin tazminat hesabı şöyle kurulmuştur:
- FSEK 70/2: Davalı yazarın aldığı telif bedeli 159.051,65 TL’dir; bunun %5’i 7.952,58 TL eder. Davacı 1.000,00 TL istediği için bu tutara, iki davalı yönünden birlikte hükmedilmiştir.
- FSEK 70/3 (yazar): Yayınevi 64.678 adet kitap satmış ve yazara 159.051,65 TL ödemiştir. Davacının bu tutarın tamamını talep hakkı bulunduğu kabul edilmiş ve 159.051,65 TL’nin, talep artırım tarihi olan 26.09.2023’ten itibaren yasal faiziyle davalı yazardan tahsiline karar verilmiştir.
- FSEK 70/3 (yayınevi): Yayınevinin kârı 83.666,87 TL olarak belirlenmiş ve bu tutarın da aynı tarihten itibaren yasal faiziyle yayınevinden tahsiline hükmedilmiştir.
- Manevi tazminat: Davacının eser üzerindeki manevi haklarının ihlal edildiği, yayınevinin de intihal eseri yayımlayıp sattığı için FSEK m.54 gereği sorumlu olduğu kabul edilerek 10.000,00 TL’nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
📑 İstinaf: FSEK 70/3’te oran uygulanmaz
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi (2024/489 E., 2025/1393 K.), davalıların istinaf başvurularını ayrı ayrı esastan reddetmiştir. Gerekçenin öne çıkan noktaları şunlardır:
- İntihal iddiası hâkimin hukuki bilgisiyle çözülemeyeceğinden bilirkişi incelemesi zorunludur; davalı tarafın sunduğu özel görüş (mütalaa), tarafın yazılı belgeye bağlı beyanı niteliğindedir.
- Bilirkişi raporu iki roman arasındaki benzerlikleri tek tek değerlendirmiştir ve denetime elverişlidir.
- FSEK 70/3 uyarınca tecavüz edenin elde ettiği kârın tamamı istenebilir; burada gerçek zarar önem taşımaz ve yalnız FSEK m.68 kapsamındaki tazminat mahsup edilir. Davacının FSEK m.68’e dayalı talebi olmadığından indirim yapılmaz ve %5 oranı bu kalemde uygulanmaz.
- Eserin basımı devam etmekte olup davadan önceki son basım 2020 yılındadır; devam eden eylemler ve uzamış ceza zamanaşımı dikkate alındığında zamanaşımı gerçekleşmemiştir.
🏛️ Yargıtay: sessizlik savunması incelenmeliydi
Davalıların duruşmalı temyizi üzerine Yargıtay, 15.09.2026 tarihinde tarafları dinlemiştir. Daire, uyuşmazlığın aktif ve pasif dava ehliyeti, dava hakkının kötüye kullanılması, zamanaşımı, intihalin varlığı ve tazminat koşullarıyla tutarları noktalarında toplandığını belirtmiş; ancak kararını tek bir eksiklik üzerine kurmuştur.
Davalı taraf, romanın 2002’den beri geniş bir okur kitlesine ulaştığını, sayısız eleştiri ve incelemeye konu olduğunu, çok sayıda baskı yaptığını, davacının bundan habersiz olmasının mümkün olmadığını ve aradan 19 yıl geçtikten sonra dava açmasının hakkın kötüye kullanılması olduğunu savunmuştur. Davacı vekili ise müvekkilinin bir süre yurt dışında yaşadığını ve romandan ve intihal hususundan ilk kez 2021 yılında üçüncü kişilerin bilgi vermesiyle haberdar olduğunu bildirmiştir.
Daireye göre davacının sessiz kalma yoluyla hak kaybına uğrayıp uğramadığı, iddia ve savunma doğrultusunda taraflardan delilleri de sorularak incelenmeli ve sonucuna göre esas hakkında karar verilmeliydi. Bu yön gözetilmeden hüküm kurulması bozma sebebi sayılmış; Bölge Adliye Mahkemesi kararı HMK m.373/1 uyarınca bozularak kaldırılmış ve dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiştir. Davalıların intihal, tazminat hesabı ve sıfata ilişkin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir. Takdir edilen 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücreti davacıdan alınarak davalılara verilmiştir.
🔍 Sessiz kalma yoluyla hak kaybı nasıl işler?
Kararın genel ilke niteliğindeki kısmı, fikri haklar alanında kanunda yer almayan bir kurumun sınırlarını çizmektedir:
- Tanım: Eseri daha önce yayımlanan eser sahibinin, kendi eserinden intihal yaptığını iddia ettiği sonraki yazara karşı dava açma hakkını uzun süre kullanmaması ve ihlale sessiz kalarak o kişiye karşı haklarını yitirmesidir.
- Dayanak: 6769 sayılı SMK yalnız marka hükümsüzlüğü davalarında sessiz kalmayı düzenlemiştir; FSEK’te böyle bir hüküm yoktur. Fikri haklar yönünden ilke, Daire içtihatlarıyla uygulama alanı bulmuş olup temeli TMK m.2’deki dürüstlük kuralı ve hakkın açıkça kötüye kullanılması yasağıdır.
- Kapsam: Hak genel olarak sona ermez; yalnız eylemine sessiz kalınan kişi ya da kişilerin yararlanmasına katlanılır.
- Usuli niteliği: Sessiz kalma savunması bir def’i değil itirazdır. Dava açılması açıkça hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve bu durum dosyadan anlaşılabiliyorsa hâkim bunu resen dikkate almalıdır. Daire bu noktada Hukuk Genel Kurulunun 26.02.2020 tarihli, 2017/11-27 E., 2020/225 K. sayılı kararına atıf yapmıştır.
Kararın vurgusu, sessizliğin kabul edilmesi değil, incelenmesi gerektiğidir. Yargıtay davacının hak kaybına uğradığını söylememiştir; davacının yurt dışında yaşadığı ve romandan geç haberdar olduğu yönündeki açıklamalarının da delilleriyle birlikte değerlendirilmesini istemiştir. Sonucun ne olacağı, bozmadan sonra ilk derece mahkemesinde yapılacak incelemeye bağlıdır.
🎭 Tiyatro eseri kararından farkı
Aynı Daire, 16.04.2026 tarihli tiyatro eserinde sessiz kalma ve men davası kararında da sessiz kalma ilkesini uygulamıştı. O dosyada derece mahkemeleri sessizliği zaten değerlendirmiş, Yargıtay da sessizliğin geçmiş kullanımları kapsadığını, ancak arabuluculuk başvurusundan sonraki dönem için men talebini engellemediğini belirtmişti. Bu dosyada ise sorun bir adım öncesindedir: Mahkemeler intihali ve tazminatı ayrıntılı biçimde incelemiş, fakat davalıların on dokuz yıllık sessizlik savunmasını hiç tartışmamıştır. Yargıtay’ın bozması, bu itirazın resen gözetilmesi gereken niteliğine dayanmaktadır.
FSEK tazminatlarının hesabına ilişkin farklı bir uyuşmazlık için reklamda çifte tazminat yasağı kararına da bakılabilir.
💬 Sorular ve cevaplar
Yargıtay intihal olmadığına mı karar verdi?
Sessiz kalma savunmasını mahkeme kendiliğinden dikkate alabilir mi?
Uzun süre dava açmamak eser sahibinin bütün haklarını ortadan kaldırır mı?
FSEK 70/3 tazminatında intihal oranı neden uygulanmadı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; fikri mülkiyet ve telif uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar kesin bir hak kaybı tespiti içermez; sessiz kalma savunmasının ilk derece mahkemesinde incelenmesini istemektedir ve dosyanın sonucu bu incelemeye bağlıdır. Benzer bir uyuşmazlıkta sonuç; eserlerin yayın tarihlerine, eser sahibinin ihlalden haberdar olduğu zamana, bilirkişi incelemesine ve tazminat taleplerinin dayanağına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
