Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Ceza HukukuEmsal KararlarForex Hukuku

Manipülasyonda Kazanılmış Hak – Yargıtay 7. CD 2024/6351

Sermaye piyasası suçlarında yargılama çoğu zaman bir kez bitmez. Suç tarihinden yıllar sonra kurulan hüküm temyizde bozulur, dosya yerel mahkemeye döner, yeniden hüküm kurulur ve bu hüküm de yeniden Yargıtay önüne gelir. Bu döngü içinde iki soru sanık için doğrudan sonuç doğurur: Bozmadan sonra kurulan yeni hüküm, ilk hükümdeki cezadan daha ağır olabilir mi? Kanunun öngördüğü “elde edilen menfaatten az olamaz” kuralı karşısında adli para cezası nasıl hesaplanmalıdır? Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 2006 yılında borsada işlem gören bir sanayi şirketinin payında yapılan işlemlere dayanan bir manipülasyon dosyasında bu iki soruya birlikte değinmiştir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 13.06.2024 tarihli ve E.2024/3546, K.2024/6351 sayılı kararıyla, bozma üzerine kurulan mahkûmiyet hükmünü oy birliğiyle onamış; hükümdeki iki hesaplama hatasını ise aleyhe temyiz bulunmaması ve sonuca etkili olmaması nedeniyle bozma sebebi yapmamıştır. Daire, onama kararını Tebliğname’deki görüşe aykırı olarak vermiştir.

Kısa özet: SPK, 02.03.2006-04.04.2006 döneminde borsada işlem gören bir şirketin payında fiyatı etkileyen işlemler yapıldığını tespit etti; sanık hakkında 2499 sayılı Kanun’a muhalefetten dava açıldı. Bilirkişi raporlarına göre grubun elde ettiği menfaat 379.111,56 TL’ydi. Ceza Genel Kurulunun bozmasından sonra yerel mahkeme, lehe olan 6362 sayılı Kanun’u uygulayarak sanığa 3 yıl hapis ve 15.000 TL adli para cezası verdi. 7. Ceza Dairesi hükmü onadı; kazanılmış hak nedeniyle cezanın “infaz olunacağı” şeklinde yazılması gerektiğini ve adli para cezasının önce kanuni sınırlar içinde belirlenip sonra menfaate yükseltilmesi gerektiğini belirtti.

📊 Dosyanın arka planı

Karar metnine göre Sermaye Piyasası Kurulu, sanığın ve inceleme dışı diğer sanıkların birlikte hareket ederek 02.03.2006-04.04.2006 döneminde borsada işlem gören bir sanayi ve ticaret anonim şirketinin hisse senedinde, hisse fiyatını etkileyecek manipülatif işlemler yaptığını tespit etmiştir. Bu tespit üzerine sanık hakkında, suç tarihinde yürürlükte bulunan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na muhalefet suçundan kamu davası açılmıştır.

Dosya, bir asliye ceza mahkemesinde görülmüştür. Kararın künyesinden, hükmün daha önce Yargıtay Ceza Genel Kurulunca bozulduğu ve yerel mahkemenin bozmadan sonra 2023/190 Esas, 2023/291 Karar sayılı kararıyla yeniden mahkûmiyet hükmü kurduğu anlaşılmaktadır. Sanık yurt dışında bulunduğundan gerekçeli karar bir başkonsolosluk aracılığıyla tebliğ edilmiş; Daire, tebligatın 20.02.2024 tarihinde bizzat sanığa yapıldığını esas alarak 26.02.2024 tarihli temyiz isteminin süresinde olduğunu kabul etmiştir.

Bu ayrıntı küçük görünse de pratikte önemlidir: Yurt dışı tebligatlarda “tebliğ edilmiş sayılma” tarihi ile fiili tebliğ tarihi farklı olabilir. Daire bu dosyada fiili tebliğ tarihini esas almış ve temyiz isteminin reddi gerektiği sonucuna varmamıştır.

🧾 Sanığın savunması ve bilirkişi raporları

Sanık yargılamanın tüm aşamalarında suçlamayı kabul etmemiştir. Savunmasında özetle şunları ileri sürmüştür:

  • SPK’nın hazırladığı raporun varsayımlara dayandığı,
  • işlem yapan kişilerden birinin kendi akrabası, diğerinin ise bir şirkette muhasebeci olduğu,
  • bu kişilerin işlemleri kendi adlarına ve kendi yatırım kararlarıyla yaptıkları.

Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemeleri ise farklı bir tablo ortaya koymuştur. 25.06.2008 ve 20.05.2010 tarihli raporlarda; sanığın ve birlikte hareket ettiği grubun işlemlerinin yapay piyasa oluşumuna ve aktif bir piyasa olduğu izlenimini oluşturmaya elverişli olduğu, hisse fiyatının grup işlemlerinden etkilendiği, suçun unsurlarının oluştuğu ve grubun bu işlemler sonucunda 379.111,56 TL menfaat elde ettiği belirtilmiştir.

Manipülasyon dosyalarında sık görülen savunma, işlemlerin farklı kişilerin bağımsız yatırım kararları olduğudur. Bu dosyada bilirkişi raporları, hesapların birlikte hareket eden bir grup tarafından kullanıldığı ve işlemlerin fiyat üzerinde etkisi olduğu yönündedir. Daire de dosya kapsamına göre sanığın birlikte hareket ettiği kişilerle birlikte manipülatif işlemler yaptığını kabul etmiştir.

⚖️ Dairenin değerlendirmesi

Sanık müdafii temyiz dilekçesinde; kararın gerekçesiz olduğunu, cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi ve TCK 62 uyarınca takdiri indirim uygulanmaması için yeterli gerekçe gösterilmediğini, Ceza Genel Kurulunun bozma ilamının gereğinin yerine getirilmediğini ileri sürmüştür.

7. Ceza Dairesi bu itirazları yerinde görmemiştir. Daireye göre:

  • Sanığın atılı suçu işlediği sabittir.
  • Hakkında sonradan yürürlüğe giren ve lehe hükümler içeren 6362 sayılı Kanun’a muhalefet suçundan mahkûmiyet hükmü kurulmasında hukuka aykırılık yoktur.
  • İddia ve savunmalar gerekçeli kararda gösterilip tartışılmış, vicdani kanaat dosyadaki belge ve bilgilere dayandırılmış, suç vasfı ve yaptırım doğru belirlenmiştir.

Bununla birlikte Daire, hükümde iki hatanın bulunduğunu açıkça belirtmiş, ancak her ikisini de bozma nedeni yapmamıştır. Kararı önemli kılan da bu iki tespittir.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 13.06.2024 tarihli, E.2024/3546, K.2024/6351 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

🔒 Kazanılmış hak: “infaz olunacağı” ifadesi neden önemli?

Bozma üzerine yeniden yargılama yapıldığında, sanık lehine bozulan bir hükümden sonra kurulacak yeni hükmün önceki cezadan daha ağır olamayacağı ilkesi, ceza muhakemesinde “aleyhe bozma yasağı” ya da sanığın kazanılmış hakkı olarak bilinir. Suç ve önceki hüküm tarihleri itibarıyla bu dosyada Daire, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 326. maddesinin son cümlesine dayanmıştır.

Daireye göre yerel mahkemenin yapması gereken şuydu: Önce yeni kanuna göre netice cezayı belirlemek, ardından sanığın kazanılmış hakları gözetilerek cezanın 3 yıl hapis ve 15.000,00 TL adli para cezası üzerinden infaz olunacağını belirtmekle yetinmek. Mahkeme ise bunun yerine doğrudan sonuç ceza olarak 3 yıl hapis ve 15.000,00 TL adli para cezasına hükmetmiştir.

Bu iki yazım biçimi arasındaki fark tekniktir ama anlamlıdır:

  • Doğru yöntem: Kanuna göre hesaplanan gerçek ceza hükümde görünür; kazanılmış hak yalnızca infaz aşamasında sınır işlevi görür.
  • Mahkemenin yöntemi: Kazanılmış hak sınırı doğrudan “ceza” olarak yazılmış, kanuni hesaplama hükümde yer almamıştır.

Daire bu hatayı, aleyhe temyiz bulunmadığı için bozma nedeni yapmamıştır. Hükmü yalnız sanık müdafii temyiz etmiştir; katılan ya da Cumhuriyet savcısı aleyhe temyizde bulunmamıştır. Bu durumda hatanın düzeltilmesi sanığın aleyhine sonuç doğurabileceğinden hüküm onanmıştır.

🧮 Menfaat esaslı adli para cezası nasıl hesaplanır?

6362 sayılı Kanun’un 107. maddesinin birinci fıkrası, işleme dayalı piyasa dolandırıcılığı için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörür. Fıkranın son cümlesine göre bu suçtan verilecek adli para cezasının miktarı, suçun işlenmesiyle elde edilen menfaatten az olamaz.

Daire, bu kuralın uygulanma sırasını açıkça belirtmiştir:

  • Birinci adım: Temel adli para cezası, 107/1’deki gün sayısı alt ve üst sınırlarına uygun olarak belirlenir.
  • İkinci adım: Bulunan miktar elde edilen menfaatten azsa, aynı fıkranın son cümlesi uyarınca menfaat miktarına yükseltilir.

Yerel mahkeme ise adli para cezasını gün sınırlarını uygulamadan doğrudan elde edilen menfaat miktarında belirlemiştir. Daire bu hatayı da tespit etmiş, ancak sonuca etkili görmediği için bozma nedeni yapmamıştır. Sonuca etkili olmamasının nedeni, kazanılmış hak sınırı nedeniyle sanığın zaten 15.000,00 TL adli para cezası üzerinden infaza tabi olmasıdır.

Menfaatin kime ve nasıl isnat edileceği ayrı bir tartışmadır. Bu konuda grup hâlinde işlenen manipülasyonda menfaatin sanık bazında belirlenmesini ele alan 19. CD 2019/6880 yazısına bakılabilir. Bu dosyada ise tartışma, menfaatin paylaştırılmasından çok, kanuni hesaplama sırası ve kazanılmış hakla ilişkisi üzerinde yoğunlaşmaktadır.

🔄 2499’dan 6362’ye: lehe kanun

Eylem 2006 yılında, mülga 2499 sayılı Kanun döneminde gerçekleşmiştir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu 30.12.2012’de yürürlüğe girmiş ve piyasa dolandırıcılığını 107. maddede yeniden düzenlemiştir. Daire, sanık hakkında “sonradan yürürlüğe giren ve lehe hükümler içeren” 6362 sayılı Kanun’un uygulanmasında hukuka aykırılık görmemiştir.

Lehe kanun karşılaştırmasında hapis ve adli para cezasının birlikte değerlendirilmesi, etkin pişmanlık gibi hükümlerin dikkate alınması gerekir. 6362 sayılı Kanun 107/3’te, birinci fıkradaki suç için menfaatin iki katı ve en az beş yüz bin TL’nin Hazineye ödenmesine bağlı bir etkin pişmanlık düzenlemesi de bulunmaktadır. Bu dosyada etkin pişmanlık uygulaması gündeme gelmemiştir.

Lehe kanun meselesinin bilirkişi incelemesiyle birlikte ele alındığı bir başka manipülasyon dosyası için CGK 2022/835 yazısı incelenebilir.

Kararın uygulamaya yansıyan sonuçları şöyle özetlenebilir:

  • Bozmadan sonra kurulan hükümde, kanuni hesaplama ile kazanılmış hak sınırı ayrı ayrı gösterilmelidir; kazanılmış hak sınırı “ceza” olarak değil, “infaz” sınırı olarak yazılır.
  • Menfaat kuralı, adli para cezasını belirlemenin yerine geçmez; önce gün esaslı ceza belirlenir, sonra menfaate yükseltilir.
  • Yalnız sanık tarafından yapılan temyizde, sanığın aleyhine sonuç doğuracak hesaplama hataları bozma nedeni yapılmaz.
  • Suç tarihinden yaklaşık on sekiz yıl sonra bile hüküm onanabilmiştir; zamanaşımı tartışması bu kararda gündeme gelmemiştir.

❔ Sık sorulan sorular

Bozmadan sonra sanığa daha ağır ceza verilebilir mi?

Hüküm yalnız sanık lehine bozulmuşsa, yeniden kurulan hükümdeki ceza önceki hükümdeki cezadan daha ağır olamaz. Bu dosyada Daire, 1412 sayılı Kanun’un 326. maddesinin son cümlesine dayanarak sanığın kazanılmış haklarının gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Kazanılmış hak varsa mahkeme cezayı nasıl yazmalıdır?

Daireye göre mahkeme önce yeni kanuna göre netice cezayı belirlemeli, ardından cezanın önceki hükümdeki miktar (bu dosyada 3 yıl hapis ve 15.000 TL adli para cezası) üzerinden infaz olunacağını belirtmelidir. Doğrudan bu miktarı sonuç ceza olarak yazmak hatalıdır; ancak aleyhe temyiz yoksa bozma nedeni yapılmamıştır.

Manipülasyonda adli para cezası menfaatten az olabilir mi?

6362 sayılı Kanun’un 107/1. maddesinin son cümlesine göre olamaz. Ancak Daire, cezanın doğrudan menfaat miktarında belirlenemeyeceğini; önce beş bin ile on bin gün arasındaki kanuni sınırlar içinde tayin edilip sonra menfaat miktarına yükseltileceğini vurgulamıştır.

Daire neden Tebliğname'deki görüşten ayrıldı?

Karar metninde Tebliğname görüşü “Ret” olarak gösterilmiş ve onamanın “Tebliğname’ye aykırı olarak” verildiği belirtilmiştir. Daire, ön incelemede yurt dışı tebligatta sanığa fiilen yapılan tebliğ tarihini esas alarak temyiz isteminin süresinde olduğunu ve reddini gerektiren bir durum bulunmadığını kabul etmiş, ardından esasa girerek hükmü oy birliğiyle onamıştır.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, sermaye piyasası suçlarına ilişkin diğer kararlara Emsal Kararlar sayfasından ulaşılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde sanık, tanık ve şirket adları anonimleştirilmiştir. Kazanılmış hak ve adli para cezası hesabı, somut dosyadaki önceki hükme, temyiz edenlerin kimliğine ve suç tarihindeki kanuna göre değişir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; uygulanacak kanuna, temyiz kapsamına ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud