Psikiyatri Kliniğinde Gözetim – Danıştay 10. D 2026/243

Hastaneye yatırılan bir hastanın yanında ailesinden biri refakatçi olarak kaldığında, hastanın güvenliğinden kim sorumludur? Refakatçi kısa bir süre odadan ayrıldığında meydana gelen bir olayda idare, “hasta yakınının yanında olması gerekiyordu” diyerek sorumluluktan kurtulabilir mi? Kamu hastanelerinde verilen sağlık hizmetinden doğan zararlarda tam yargı davası açan aileler için bu soru, davanın kaderini belirleyebilir. Danıştay Onuncu Dairesi, bir üniversite hastanesinin ruh sağlığı kliniğinde yatarak tedavi gören hastanın hayatını kaybettiği olayda bu soruya açık bir cevap verdi.
Danıştay 10. Dairesi, 14.01.2026 tarihli ve E.2022/2540, K.2026/243 sayılı kararıyla, refakatçi eşin odadan ayrılması nedeniyle idareye hizmet kusuru yüklenemeyeceğini kabul ederek davayı reddeden bölge idare mahkemesi kararını oybirliğiyle bozmuştur. Danıştay’a göre refakatçinin varlığı idarenin gözetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; refakatçinin olaya etkisi ancak müterafik (ortak) kusur olarak ayrıca değerlendirilebilir.
🏥 Olayın kararda aktarılan seyri
Karar metnine göre davacıların yakını, 25.04.2018 tarihinde bir üniversite hastanesinin ruh sağlığı ve hastalıkları kliniğinde yatılı olarak tedaviye alınmıştır. Hasta, odasında eşinin refakatinde kalmaktadır. 27.04.2018 tarihinde eşi telefon görüşmesi yapmak için odadan ayrılmış; hasta bu sırada odasından çıkarak bulunduğu 4. katın merdivenlerinden üst kata çıkmış, 5. ve 6. katlar arasındaki, zeminden yaklaşık 3 metre yükseklikte bulunan merdiven boşluğu penceresine tırmanmış ve buradan düşerek hayatını kaybetmiştir.
Hastanın eşi ve çocukları, idarenin hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürerek tam yargı davası açmıştır. Dava dilekçesinde başlangıçta küçük tutarlarla belirtilen maddi tazminat talepleri, bilirkişi incelemesinin ardından eş için 341.931,31 TL, çocuklar için 31.145,27 TL ve 22.722,81 TLye yükseltilmiştir. Ayrıca eş için 30.000 TL, çocukların her biri için 35.000 TL olmak üzere toplam 100.000 TL manevi tazminat ve 1.000 TL cenaze gideri istenmiştir.
⚖️ İki derece, iki farklı sonuç
İdare mahkemesi, hastanın tanısı ve tıbbi kayıtları birlikte değerlendirildiğinde davalı idarenin yeterli önlem almadığını, güvenlik önlemlerinin yetersiz kaldığı servisten düşerek hayatını kaybetmesinde hastanenin kusurlu olduğunu kabul etmiştir. Bilirkişi raporundaki destek zararı hesabına dayanarak toplam 395.799,27 TL maddi tazminata, eş için 15.000 TL ve çocukların her biri için 20.000 TL olmak üzere toplam 55.000 TL manevi tazminata hükmetmiş; cenaze giderine ilişkin belge sunulmadığı için bu kalemi reddetmiştir.
Bölge idare mahkemesi ise idarenin istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış ve davayı reddetmiştir. Gerekçeye göre hasta, eşi tarafından hastaneye getirilmiş ve eşinin refakati eşliğinde yatırılmıştır; eş, hastanın sağlık durumunu tüm ayrıntılarıyla bilmekte ve hekimlerce bilgilendirilmiş bulunmaktadır. Buna rağmen eşini yalnız bırakarak odadan ayrılmıştır. Bu koşullarda tedavi sürecini yürüten idareye hizmet kusuru yüklenmesi hakkaniyete uygun düşmeyecek, olayın kusursuz sorumluluk yönünden değerlendirilecek bir yönü de bulunmayacaktır.
Davacılar temyiz dilekçesinde, bu kararla idarenin sorumluluğunun fiilen eşe devredildiğini, hastanın hastaneye başvurduğu andan itibaren güvenliğinden hastanenin sorumlu olduğunu, refakatin bu sorumluluğu kaldırmayacağını ve hükmedilen manevi tazminatın da düşük kaldığını ileri sürmüştür.
🛡️ Tıbbi müdahale dışındaki gözetim borcu
Danıştay, değerlendirmesine idarenin sorumluluğunun genel çerçevesiyle başlamıştır. Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrası idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu, 56. maddesi Devletin herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlama görevini düzenler. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi ise idari eylem ve işlemlerden hakları doğrudan zarar görenlerin açtığı tam yargı davalarını idari dava türleri arasında sayar.
Karara göre hizmet kusuru, idarenin yürüttüğü hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluktur; hizmetin kötü, geç ya da hiç işlememesi hâllerinde ortaya çıkar. Kararın bu dosya bakımından belirleyici cümlesi şudur: Sağlık hizmetinin işletilmesinde, hastanın kendisine zarar vermemesi için tıbbi müdahale kapsamı dışındaki bakım ve gözetim yükümlülüklerinin de yerine getirilmesi gerekir.
Danıştay, ruh sağlığı alanında hizmet veren kurumlar bakımından bu yükümlülüğün içeriğini somutlaştırmıştır:
- Bu alandaki hastaların kendilerine zarar verme eğiliminde olabilmeleri tıbben öngörülebilir bir durumdur.
- Kurumun, hastanın can güvenliğini sağlama noktasında azami özen ve gözetim yükümlülüğü vardır.
- İdare, hastanenin fiziksel mekân güvenliğini sağlamakla yükümlüdür: pencerelere korkuluk veya ağ sistemleri, ası düzeneklerine karşı önlemler, kesici ve delici aletlerin uzaklaştırılması gibi.
- Personelin denetim görevini eksiksiz yerine getirmesi de idarece organize edilmelidir.
Bu yaklaşım, tıbbi müdahalenin tıp kurallarına uygun olup olmadığından bağımsız bir sorumluluk alanı tanımlar. Tedavi doğru yürütülmüş olsa bile, binanın güvenlik açığı ve gözetimdeki boşluk ayrı bir hizmet kusuru oluşturabilir. Sağlık hizmetinde idarenin sorumluluğuna ilişkin bir başka örnek olarak sitemizdeki matbu onam formu ve tıbbi kayıt eksikliği (Danıştay 10. D 2025/3888) yazısı incelenebilir; psikiyatri alanındaki sorumluluğun genel çerçevesi için psikiyatride malpraktis yazısına bakılabilir.
👥 Refakatçi idarenin sorumluluğunu devralır mı?
Bölge idare mahkemesinin ret gerekçesinin özü, refakatçi eşin hastayı yalnız bırakmasıydı. Danıştay bu gerekçeyi kabul etmemiştir. Karara göre hastanın kendi eylemiyle hayatını kaybetmesi ve olayın eşin refakat görevini yerine getirmediği bir anda gerçekleşmesi, idarenin gözetim ve denetim görevini ortadan kaldırmaz.
Danıştay, dosyadaki iki olguyu birlikte ele almıştır: hastanın kendine zarar verme riskinin tıbbi kayıtlarda sabit olması ve hastanın gözetimden uzak kaldığı bir anda hastanenin güvenlik açığından yararlanabilmesi. Hasta odadan çıkıp bir üst kata ulaşabilmiş ve merdiven boşluğundaki pencereye erişebilmiştir. Bu durumda, hastanın eşinin refakatinde yatırılmış olması ve eşin onu bir an yalnız bırakması, idarenin hizmet kusurunun ortadan kalktığı sonucunu doğurmaz.
Kararın pratik anlamı şudur: Refakatçi uygulaması, hastanenin kendi güvenlik ve gözetim organizasyonunun yerini tutmaz. Hastane, refakatçinin geçici olarak ayrılabileceğini öngörerek fiziksel ve personel düzeyinde önlem almak durumundadır.
🔍 Müterafik kusur ve sözlü onam
Danıştay idarenin hizmet kusurunu kabul etmekle birlikte, refakatçinin davranışını tümüyle göz ardı etmemiştir. Kararda, olayın hasta yakını davacı eşin refakat etmediği bir anda gerçekleşmiş olması nedeniyle onun müterafik kusurunun bulunup bulunmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Danıştay’ın dikkat çektiği ikinci nokta, müterafik kusurun varlığı için ilgiliden alınan “sözlü onamın” yeterli olup olmadığıdır. Başka bir ifadeyle, refakatçiye yüklenen gözetim rolünün ve bunun risklerinin ona nasıl anlatıldığı, bu konuda yalnızca sözlü bir bilgilendirmeyle yetinilip yetinilmediği, kusur paylaşımının belirlenmesinde önem taşıyacaktır.
Müterafik kusur, idarenin sorumluluğunu tamamen kaldırmaz; zarara katkısı oranında tazminattan indirim yapılmasını sağlar. Bu nedenle bozma kararı, davanın reddi sonucunu ortadan kaldırmakla birlikte, tazminatın tamamının idareye yükleneceğini de kesin olarak söylememektedir. İdari yargıda müterafik kusur değerlendirmesinin farklı bir örneği için mayınlı alanda yaralanma ve müterafik kusur yazısına bakılabilir.
💰 Tazminat kalemleri ve yeniden karar
Danıştay davacıların temyiz istemini kabul ederek bölge idare mahkemesi kararını bozmuş ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere aynı daireye göndermiştir. Karar oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir. Yeniden yapılacak incelemede şu hususlar öne çıkacaktır:
- İdarenin hizmet kusurunun varlığı Danıştay tarafından kabul edildiğinden, tartışma kusurun varlığından çok kusur paylaşımına kayacaktır.
- Refakatçi eşin müterafik kusurunun bulunup bulunmadığı ve oranı belirlenecektir.
- Alınan sözlü onamın müterafik kusur için yeterli olup olmadığı değerlendirilecektir.
- İdare mahkemesinin hükmettiği 395.799,27 TL destek tazminatı ve 55.000 TL manevi tazminat, bu değerlendirmeye göre yeniden ele alınacaktır.
Davacılar temyizde manevi tazminatın düşüklüğünü de ileri sürmüştü; Danıştay bu konuda ayrı bir tespit yapmamış, sonucu yeniden verilecek karara bırakmıştır.
❓ Akla gelen sorular
Tedavi tıp kurallarına uygun olsa da hastane sorumlu tutulabilir mi?
Refakatçinin odadan ayrılması davayı tamamen kaybettirir mi?
Kararda geçen sözlü onam neden önemli?
Bu tür davalar hangi yargı yerinde görülür?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; idare hukuku ve sağlık hizmetlerine ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 10. Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) sisteminde yayımlanan temyiz kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların adları yer almamaktadır; hastaya ilişkin sağlık bilgileri ve hastane adı yazıdan ve PDF derlemesinden çıkarılmıştır. Kararda varılan sonuç, somut olaydaki tıbbi kayıtlara, hastanenin fiziksel koşullarına ve dosyadaki delillere dayanır. Benzer görünen bir olayda sonuç; hastanın durumuna, alınan önlemlere, refakat koşullarına ve mahkemenin kusur değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




