Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarForex Hukukuİcra Hukuku

Temettü Takibinde Kötüniyet – Yargıtay 11. HD 2021/4136

Hisse senetleri bir aracı kurumda saklanan yatırımcı için temettü, çoğu zaman ekrandaki bir satırdan ibarettir: Şirket kâr payını dağıtır, tutar aracı kurum üzerinden yatırım hesabına alacak olarak geçer. Peki yatırımcı, kâr payının kendisine hiç ödenmediğini düşünerek aracı kurum aleyhine icra takibi başlatırsa ve sonradan ödemenin aslında yapıldığı, sadece farklı numaralı bir hesaba aktarıldığı anlaşılırsa ne olur? Takip haksız çıkar; ancak alacaklıya ayrıca kötüniyet tazminatı yükletilebilmesi için bundan fazlası gerekir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bu ince çizginin nerede başladığını hesap değişikliğinin yatırımcıya ne zaman bildirildiği sorusuna bağladı.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 27.04.2021 tarihli ve E.2020/2033, K.2021/4136 sayılı kararıyla, aracı kurumun kötüniyet tazminatı talebini reddeden ve istinafta da korunan hükmü, aracı kurum yararına oy birliğiyle bozmuştur.

Kısa özet: Bir yatırımcı, aracı kurumda saklanan bankacılık paylarına ait 2015 ve 2016 yılı temettülerinin kendisine ödenmediğini ileri sürerek üç ayrı icra takibi başlattı. Bilirkişi incelemesi, temettülerin yatırımcının yeni numaralı hesabına alacak kaydedildiğini gösterdi ve itirazın iptali davası reddedildi. Ancak ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, alacaklının kötü niyetinin ispatlanmadığı gerekçesiyle aracı kurumun kötüniyet tazminatı talebini reddetti. Yargıtay, ilk takibe yapılan itiraza müşteri ekstresi ve temettü kullanım raporu eklendiğinden sonraki iki takip bakımından yatırımcının yeni hesabı bildiğinin kabulü gerektiğine, ilk takip bakımından ise hesap değişikliğinin bildirilip bildirilmediğinin araştırılması gerektiğine hükmetti.

🧾 Portföydeki paylar ve üç ayrı icra takibi

Karar metnine göre davacı yatırımcının, davalı aracı kurum nezdindeki portföyünde Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. (TSKB) payları bulunmaktadır. Yatırımcı, aracı kurumun Mart 2015 ve Mart 2016’da banka tarafından dağıtılan temettüleri tahsil ettiğini, fakat bu tutarları kendisine vermediğini ileri sürmüştür.

Bu iddiaya dayanarak üç ayrı ilamsız takip başlatılmıştır:

  • İstanbul 9. İcra Müdürlüğü 2016/18605 Esas: 824.990,00 TL (2015 yılı temettüsüne ilişkin).
  • İstanbul 1. İcra Müdürlüğü 2016/30562 Esas: 215.342,00 TL (yine 2015 yılı temettüsüne ilişkin; iki takip toplamı 1.040.332,00 TL).
  • İstanbul 23. İcra Müdürlüğü 2017/12479 Esas: 1.631.893,00 TL (2016 yılı temettüsüne ilişkin).

Aracı kurum üç takibe de itiraz etmiş, takipler durmuştur. Yatırımcı bunun üzerine itirazların iptali ve en az yüzde yirmi oranında icra inkâr tazminatı istemiyle dava açmıştır. Aracı kurum ise temettülerin yatırımcının kendi nezdindeki hesabına aktarıldığını, cari hesap kayıtları ve makbuzlardan bunun anlaşılacağını savunmuş; 2014 yılı temettüsü için 01.04.2015’te 1.418.603,39 TL, 2015 yılı temettüsü için 30.03.2016’da 1.040.332,10 TL ödeme yapıldığını bildirmiştir. Aracı kurum ayrıca yatırımcı aleyhine kötüniyet tazminatı talep etmiştir.

🏛️ İlk derece ve istinaf: takip haksız, kötü niyet yok

İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, 28.03.2019 tarihli ve 2017/557 E., 2019/299 K. sayılı kararıyla bilirkişi raporunu esas almıştır. Rapora göre yatırımcının aracı kurum nezdinde 8030 numaralı bir hesabı bulunmakta, bu hesabın yeni bir numarası da bulunmaktadır. 30.03.2016’da dağıtılan 1.040.332,10 TL tutarındaki temettü aynı gün yatırımcının yatırım hesabına alacak olarak kaydedilmiştir.

2016 yılı temettüsü bakımından ise yatırımcının hesabındaki 49.456.510,48 adet TSKB payı üzerinden yüzde 3,40 net temettü oranıyla 29.03.2017’de 1.681.521,36 TL dağıtım yapılmış, bu tutar da aynı gün yatırım hesabına alacak kaydedilmiştir. Mahkeme, bu tespitler karşısında yatırımcının takiplerdeki alacaklarının bulunmadığını kabul ederek davayı reddetmiştir.

Aracı kurumun kötüniyet tazminatı talebi ise reddedilmiştir; gerekçe, yatırımcının kötü niyetle takip yaptığının ispat edilemediğidir. Aracı kurumun istinaf başvurusu üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 19.12.2019 tarihli ve 2019/1531 E., 2019/1637 K. sayılı kararıyla başvuruyu esastan reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesine göre İİK 67/2 uyarınca alacaklının kötü niyetini ispat yükü borçluya aittir; dosyada alacaklının takipte haksız olduğu anlaşılmakla birlikte kötü niyetli olduğu kanıtlanamamıştır.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 27.04.2021 tarihli, E.2020/2033, K.2021/4136 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

🔎 Yargıtay neden bozdu?

Temyiz incelemesini yalnızca aracı kurum istemiştir; yatırımcının davasının reddi bu aşamada tartışma konusu değildir. Uyuşmazlık, kötüniyet tazminatı talebinin reddinin doğru olup olmadığıdır.

Daire önce somut bir tespit yapmıştır: Temettülerin takip edildiği hesap, daha önce 8030 numaralı portföy hesabından izlenirken 01.01.2016 tarihinden itibaren sonu “101” ile biten yeni hesaba devredilmiş ve takibe konu temettü ödemeleri bu hesaba yapılmıştır. Daireye göre belirleyici olan, yeni hesabın yatırımcının bilgisine ne zaman girdiğidir.

Bu noktada Daire, takipleri tarih sırasına göre ikiye ayırmıştır:

  • Sonraki iki takip (1. İcra 13.10.2016 ve 23. İcra 18.04.2017): Aracı kurumun 9. İcra dosyasına 14.06.2016 tarihinde verdiği itiraz dilekçesinde “temettü kullanım raporu ve müşteri ekstresinin” eklendiği yazılıdır. Bu tarihten sonra başlatılan takiplerde yatırımcının yeni portföy hesabını bildiğinin kabulü gerekir. Dolayısıyla bu iki takip bakımından yatırımcının kötü niyetli olduğu kabul edilerek aracı kurum yararına kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerekirdi.
  • İlk takip (9. İcra 2016/18605): Takip tarihinden önce yatırımcının hesap değişikliğini öğrendiği konusunda yeterli araştırma yapılmamıştır. Hesap değişikliğinin aracı kurumca yatırımcıya usulüne uygun bildirilip bildirilmediği, yatırımcının değişikliği bildiği veya bilebilecek durumda olup olmadığı araştırılmalı, kötüniyet tazminatı istemi buna göre değerlendirilmelidir.

Sonuçta karar, (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle aracı kurum yararına bozulmuştur. İlk takip bakımından ise sonuç, yapılacak araştırmaya bırakılmıştır.

⚖️ Haksız takip ile kötüniyetli takip arasındaki fark

İİK 67/2, itirazın iptali davasında alacaklının “takibinde haksız ve kötü niyetli” görülmesi hâlinde, diğer tarafın talebi üzerine, iki tarafın durumuna ve davanın tahammülüne göre, red edilen miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edileceğini düzenler. Kanun iki şartı birlikte arar:

  • Haksızlık nesneldir: Takipte istenen alacak gerçekte yoksa takip haksızdır. Bu dosyada bilirkişi raporu ödemelerin yapıldığını gösterdiği için takiplerin haksızlığı tartışmasızdı.
  • Kötü niyet özneldir: Alacaklının, alacağın bulunmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde takip yapması aranır. Bölge adliye mahkemesine göre bu ispat borçluya aittir.
  • Bilgi tarihi belirleyicidir: Daire, kötü niyeti soyut bir değerlendirmeyle değil, yatırımcının yeni hesabı hangi tarihte öğrendiğiyle ilişkilendirmiştir. Aynı yatırımcı, aynı uyuşmazlıkta bir takip bakımından iyi niyetli, sonraki takipler bakımından kötü niyetli sayılabilmektedir.
  • Takip talebi esas alınır: İİK 67’ye 2012’de eklenen son fıkra uyarınca icra inkâr ve kötüniyet tazminatlarının tespitinde takip talebi esas alınır; bu nedenle her takip dosyası ayrıca değerlendirilir.

📑 Ekstre, temettü raporu ve itiraz dilekçesinin rolü

Kararın belki de en pratik yönü, borçlunun icra dairesine sunduğu itiraz dilekçesinin içeriğine verilen ağırlıktır. Aracı kurum ilk takibe itiraz ederken yalnızca “borcum yoktur” demekle yetinmemiş, temettü kullanım raporunu ve müşteri ekstresini dilekçeye eklemiştir. Daire, bu belgelerin icra dosyasına girmesiyle birlikte yatırımcının yeni hesap bilgisine ulaşmış sayılacağını kabul etmiştir.

Bu yaklaşım, sermaye piyasası uyuşmazlıklarında sık görülen bir durumu da yansıtır: Yatırımcı ile aracı kurum arasındaki ilişki büyük ölçüde hesap ekstreleri, dağıtım raporları ve elektronik kayıtlar üzerinden yürür. Temettü, bedelsiz pay veya rüçhan hakkı kullanımı gibi işlemler, yatırımcının fiziken bir ödeme almadığı, yalnızca hesabına alacak kaydı düşüldüğü işlemlerdir. Hesap numarasının değişmesi ya da portföyün başka bir alt hesaba aktarılması, yatırımcının ödemeyi “göremediği” bir tablo ortaya çıkarabilir.

Daire, ilk takip bakımından da aynı mantıkla hareket etmiştir: Bu takip, itiraz dilekçesindeki belgelerden önce başlatıldığından, yatırımcının yeni hesabı bilip bilmediği başka delillerle, özellikle aracı kurumun hesap değişikliğine ilişkin bildirim kayıtlarıyla araştırılmalıdır. Bildirim yapılmamışsa veya yatırımcının değişikliği öğrenmesi beklenemiyorsa, ilk takip bakımından kötü niyetten söz etmek güçleşir.

📌 Yatırımcı ve aracı kurum bakımından sonuçlar

Karar, temettü ve benzeri hak kullanımlarından doğan uyuşmazlıklarda şu sonuçları ortaya koymaktadır:

  • Aracı kurumun hesap yapısında yaptığı değişiklikler (hesap numarası değişimi, portföyün yeni hesaba devri), yatırımcıya bildirilip bildirilmediği yönünden kötüniyet tartışmasının merkezine oturabilir.
  • Borçlunun itiraz aşamasında icra dosyasına sunduğu ekstre ve raporlar, sonraki takiplerde alacaklının bilgi düzeyini belirleyen delil hâline gelebilir.
  • Aynı alacak kalemi için birden fazla icra müdürlüğünde takip yapılması, her takip için ayrı bir iyi niyet/kötü niyet değerlendirmesini gündeme getirir.
  • Kötüniyet tazminatı en az yüzde yirmi oranında olduğundan, yüksek tutarlı temettü takiplerinde bu kalem başlı başına önemli bir mali sonuç doğurabilir.

Aracı kurum nezdindeki paylar ve bunlara bağlı haklar üzerine verilen diğer kararlar da benzer bir ispat tablosu çizer. Rehin verilen payların temettüleriyle birlikte iadesine ilişkin uyuşmazlık için Rehinli Hisse Temettüyle İade yazısına, kâr dağıtmama kararının iptalinin doğrudan alacak hakkı doğurup doğurmadığı sorusu için Kâr Dağıtmama İptali ve Alacak yazısına bakılabilir.

❓ Sık sorulanlar

Takip haksız çıktıysa alacaklı her zaman kötüniyet tazminatı öder mi?

Hayır. İİK 67/2, alacaklının takibinde hem haksız hem de kötü niyetli görülmesini arar. Bu dosyada da takiplerin haksız olduğu kabul edilmiş, ancak kötü niyet her takip için ayrıca değerlendirilmiştir. Yargıtay, yatırımcının yeni hesabı bildiğinin kabul edildiği takipler bakımından kötü niyeti yeterli görmüş, ilk takip için ise araştırma yapılmasını istemiştir.

Temettünün eski hesaba değil yeni hesaba yatırılması neden önemliydi?

Kararda temettülerin takip edildiği hesabın 01.01.2016’dan itibaren yeni numaralı hesaba devredildiği ve ödemelerin bu hesaba yapıldığı belirtilmiştir. Yatırımcı ödemeyi eski hesapta göremeyebilir; Yargıtay da kötü niyetin, yatırımcının yeni hesabı öğrendiği tarihe göre belirlenmesi gerektiği sonucuna varmıştır.

Borçlunun itiraz dilekçesine eklediği belgeler neden belirleyici oldu?

Aracı kurum, ilk takibe 14.06.2016’da yaptığı itirazda temettü kullanım raporunu ve müşteri ekstresini sunmuştur. Daireye göre bu tarihten sonra başlatılan takiplerde yatırımcının yeni portföy hesabını bildiğinin kabulü gerekir. Bu nedenle 13.10.2016 ve 18.04.2017 tarihli takipler bakımından kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu karar yatırımcının davasının reddini de onaylamış mıdır?

Yargıtay incelemesini yalnızca aracı kurum talep etmiş ve inceleme kötüniyet tazminatı yönünden yapılmıştır. Davanın reddine ilişkin bölüm temyiz konusu yapılmamıştır. Bozma kararı, kötüniyet tazminatı talebinin yeniden değerlendirilmesine ilişkindir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; sermaye piyasası ve icra hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları yer almamaktadır; hesap numaraları kısaltılmıştır. Bozma kararı sonrasında yerel mahkemenin vereceği karar bu yazının konusu değildir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; hesap değişikliğinin bildirilme şekline, takip tarihlerine, sunulan belgelere ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud