Teminat Tükenince Munzam Zarar – Yargıtay 4. HD 2026/7799

Krediye bağlı olarak yaptırılan bir ferdi kaza poliçesinde sigortalı vefat eder, sigorta şirketi ödemeyi geciktirir; mirasçılar bu arada kredi taksitlerini karşılayamaz, faiz birikir ve aileye ait araç icrada değerinin altında satılır. Sigortacı yıllar sonra poliçe bedelini faiziyle ödediğinde, geride kalan bu kayıplar için ikinci bir dava açılabilir mi? Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, böyle bir “munzam zarar” davasında iki ayrı engel tespit etti: zararın mirasçılara özgü somut olgularla ispatlanmamış olması ve sigortacının sorumluluğunun kanunen sigorta bedeliyle sınırlı bulunması.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 24.06.2026 tarihli ve E.2025/16664, K.2026/7799 sayılı kararıyla, sigorta şirketini 117.781,48 TL munzam zarar ödemeye mahkûm eden ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuş ve davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.
🚗 Poliçe, vefat ve geciken ödeme
Karar metnine göre davacıların murisi, vefatından önce bir araç kredisi kullanmış ve bu kredi dolayısıyla davalı sigorta şirketi bünyesinde ferdi kaza sigortası yaptırmıştır. Muris vefat etmiş, ancak sigorta şirketi rizikonun gerçekleştiği iddiasına rağmen ödeme yapmamıştır.
Mirasçıların anlatımına göre kredi borcunun bir kısmı kendileri tarafından ödenmiş, kalan kısmın ödenememesi nedeniyle kredi borcuna yüksek miktarda faiz işlemiş ve kendilerine ait araç kredi borcuna mahsuben icra yoluyla değerinin altında bir bedelle paraya çevrilmiştir. Poliçe alacağı ise ayrı bir davada (Trabzon Ticaret Mahkemesinin 2006/2, yeni 2015/2 esas sayılı dosyası) hükme bağlanmış ve sigorta şirketi, cevap dilekçesindeki beyanına göre bu karar gereği icra dosyasına asıl alacak 91.500 TL olmak üzere toplam 308.800,86 TL ödemiştir.
Mirasçılar bunun üzerine, poliçe alacağının zamanında ödenmemesi yüzünden faizle karşılanamayan bir zarara uğradıklarını ileri sürerek 10.000 TL munzam zarar talebiyle yeni bir dava açmış, 23.10.2018 tarihli ıslah dilekçesiyle talebi 123.982,46 TL‘ye yükseltmiştir.
📂 On yılı aşan yargılama süreci
Dosya, temyiz incelemesine gelene kadar birçok aşamadan geçmiştir. Kararda aktarılan süreç kısaca şöyledir:
- 14.02.2019: İlk derece mahkemesi (2018/19 E., 2019/74 K.) bilirkişi raporuna dayanarak 21.388,70 TL ana para zararı, aracın ihale yoluyla satılmasından doğan 36.450 TL zarar ve 66.143,76 TL fazla faiz zararı olmak üzere toplam 123.982,46 TL için davayı kabul etmiştir.
- Bölge adliye mahkemesi: Raporu denetime elverişsiz bularak kararı kaldırmış; aracın satış tarihindeki rayiç değeri ile ihale bedeli arasındaki farkın ve ödenen-alınan faiz oranları farkının heyet raporuyla tespitini istemiştir. Aracın değeri 70.000 TL kabul edilmiş, ihalede 33.550 TL’ye satıldığı belirtilmiştir.
- 25.06.2020: İlk derece mahkemesi (2019/230 E., 2020/220 K.) davayı kısmen kabul ederek 122.281,48 TL’ye hükmetmiştir.
- 08.01.2021: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi (2020/901 E., 2021/47 K.) istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
- 18.01.2024: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (2021/14629 E., 2024/620 K.) kararı usulden bozmuştur: Sözlü yargılama aşamasına uyulmamış ve bilirkişi raporuna itiraz için HMK 281/1’de öngörülen iki haftalık süre dolmadan hüküm kurulmuştur.
- Bozma sonrası: İlk derece mahkemesi (2024/480 E., 2025/520 K.) bozmaya uyarak davayı kısmen kabul etmiş ve 117.781,48 TL’nin ticari avans faiziyle tahsiline karar vermiştir.
- 24.06.2026: Yargıtay bu kararı esastan bozmuştur.
📉 Munzam zarar nedir, nasıl ispatlanır?
Para borcunu zamanında ödemeyen borçlu, kural olarak temerrüt faizi öder. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 122. maddesi ise alacaklının uğradığı zarar gecikme faizini aşıyorsa, borçlu kusursuz olduğunu ispat etmedikçe bu aşan zararı da gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Uygulamada buna “aşkın” ya da “munzam” zarar denir.
Yargıtay kararında bu kurumun ispat ölçüsünü açıkça çizmiştir. Daireye göre munzam zarar:
- Ülkedeki enflasyon, yüksek ve değişken döviz kurları, mevduat faizleri ve paranın satın alma gücündeki düşüş gibi genel ekonomik olumsuzluklarla ispatlanamaz;
- Davacının durumuna özgü, somut vakıalarla kanıtlanmalıdır;
- Kanıtlanacak olan, geç ödeme nedeniyle davacının kendisinin, şahsen ve somut olarak uğradığı zarardır.
Somut olayda Daire, mahkemece yapılan yargılamada bu nitelikte bir zarar olgusunun ileri sürülüp kanuni çerçevede ispatlandığının söylenemeyeceğini belirtmiştir. Kararda, fazla faiz ve araç satışı kalemlerinin neden yeterli görülmediği ayrıntılı olarak tartışılmamış; tespit genel ölçü üzerinden yapılmıştır. Munzam zarar ispatına ilişkin benzer bir değerlendirme, banka mevduatının geç tahsili bağlamında sitemizdeki geç tahsilde munzam zarar ispatı yazısında da ele alınmıştır.
🛡️ Sigorta bedeli sınırı: TTK 1461 ve 1486
Kararı sigorta hukuku bakımından özel kılan, ikinci ve bağımsız gerekçedir. Yargıtay, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1461. maddesine göre sigortacının sorumluluğunun sigorta bedeli ile sınırlı olduğunu hatırlatmıştır. TTK 1486 uyarınca 1461. maddeye aykırı sözleşmeler geçersizdir; kanun bu hükmü emredici olarak düzenlemiştir. Daireye göre bu nedenle hâkim, sınırı kendiliğinden dikkate almak zorundadır.
Somut olayda sigorta şirketi, ferdi kaza poliçesine dayalı olarak açılan önceki dava sonucunda poliçe teminat limitinin tamamını davacılara ödemiş ve limiti tüketmiştir. Bakiye bir teminat kalmamıştır. Yargıtay’ın vardığı sonuç şudur: temerrüt faiziyle birlikte anapara ödenmiş, faizi aşan zarar somut olarak ispat edilmemiş ve sigortacının sorumluluğu sigorta bedeliyle sınırlı olup bu bedel tümüyle ödenmiş olduğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirdi.
Bu gerekçe, munzam zararın ispatlandığı varsayılsa bile sigortacının poliçe dışında bir ödeme yükü altına sokulamayacağı yönünde okunabilecek niteliktedir. Ancak kararın iki gerekçeyi birlikte kullandığı, tek başına sınır gerekçesine dayanmadığı da göz önünde tutulmalıdır.
🗂️ Sigortacının temyiz itirazları
Davalı sigorta şirketi temyiz dilekçesinde çok sayıda itiraz ileri sürmüştür: davanın tüketici mahkemesinde görülmesi gerektiği, bilirkişi raporunun hatalı olduğu, aracın rayiç değerinin yanlış hesaplandığı, kesin hüküm bulunduğu, sorumluluğun teminat limitiyle sınırlı olup limitin tamamen ödendiği, mirasçıların icra borcunu geç ödeyerek zararın artmasına kendilerinin yol açtığı ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği, mükerrer ikinci takibe itiraz edilmediği, icra masraflarının munzam zarar sayılamayacağı ve en fazla yasal faize hükmedilebileceği.
Yargıtay bu itirazların tamamını tek tek incelememiş; munzam zararın ispatlanamaması ve sigorta bedeli sınırı gerekçeleriyle bozma sonucuna ulaşmıştır. Görev, kesin hüküm ve müterafik kusur itirazları hakkında kararda ayrıca bir değerlendirme bulunmamaktadır.
🔍 Kararın sigorta uyuşmazlıklarına etkisi
Kredi bağlantılı ferdi kaza ve hayat sigortalarında ödemenin gecikmesi, mirasçıların bankaya karşı yükümlülüklerini doğrudan etkiler. Karar bu tür dosyalarda şu noktaları öne çıkarmaktadır:
- Poliçe alacağına ilişkin ilk dava ve icra takibi sonucunda limitin tamamı faiziyle ödenmişse, sonradan açılan munzam zarar davasında sigortacının sorumluluğu TTK 1461 sınırıyla değerlendirilir.
- Kredi faizinin artması veya teminattaki aracın icrada düşük bedelle satılması gibi kayıplar, zararın mirasçılara özgü ve gecikmeyle bağlantılı olduğunu gösteren somut delillerle desteklenmedikçe munzam zarar sayılmayabilir.
- TTK 1461 ve 1486 emredici olduğundan, taraflar ileri sürmese bile mahkemece kendiliğinden gözetilir.
- Yargılamanın bilirkişi raporlarıyla uzaması, hesap kalemlerinin hukuki dayanağını tartışmayı gereksiz kılmaz; Yargıtay hesaba geçmeden önce talebin hukuken kabul edilebilirliğini incelemiştir.
Ferdi kaza sigortasına ilişkin farklı meseleler için sitemizdeki ferdi kaza ödemesinin tazminattan düşülmemesi ve kredi bağlantılı poliçelerde beyan yükümlülüğü için hayat sigortasında sağlık beyanı yazılarına bakılabilir.
💡 Sorular ve cevaplar
Sigorta şirketi geç ödediğinde faiz dışında tazminat istenebilir mi?
Teminat limiti tamamen ödendiyse sigortacıdan başka bir şey istenebilir mi?
Aracın icrada düşük bedelle satılması munzam zarar sayılmadı mı?
Bozma kararından sonra dosya ne olacak?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; sigorta hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların, sigorta şirketinin ve bilirkişinin adları yer almamaktadır. Tutarlar ve tarihler karar metnindeki anlatımdan aktarılmıştır. Munzam zarar ve sigorta bedeli sınırına ilişkin değerlendirme; poliçenin türüne, teminat limitine, önceki ödemelerin kapsamına ve sunulan delillere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




