İmar Planında Hazine ve Özel İdare Arazilerinin Bedelsiz Terki (3194 m.11)

İmar planında yol, park veya meydan olarak ayrılan bir yer Hazineye aitse, belediye onu kamulaştırmak zorunda değildir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 11. maddesi bu yerlerin bedelsiz terkini öngörür — ama karşılığında ağır bir kullanım şartı getirir ve bu şart tapuya şerh edilir.

savun hukuk

📑 Hangi Yerler, Hangi İdareye Terk Edilir?

İmar planlarında meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumî hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar:

• Belediye veya valiliğin teklifi,
• Bakanlığın onayı ile

belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye, bu sınırlar dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir.

14/4/2016 tarihli 6704 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle değiştirilen fıkra, kapsam dışında tutulan yerleri de sayar: Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller, askerî yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ve ülke güvenliğiyle doğrudan ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekât ve savunma amaçlı yerler bu terkin dışındadır.

🧩 Üzerinde Bina Varsa

Terk kural olarak bedelsizdir. Tek istisna yapıdır: bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın hâlihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedel ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur.

Yani arsa hiçbir koşulda bedele konu olmaz; ödenen şey yalnızca üzerindeki yapının mevcut değeridir.

🔎 Satılamaz, Başka Amaçla Kullanılamaz

Maddenin en bağlayıcı hükmü budur. Bu suretle mal edilen arazi ve arsalar, belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu husus tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh edilir.

Şart ihlâl edilirse ne olur? Madde, bu yerlerin kullanılış şekli yeni bir imar planıyla değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hâle getirildiği takdirde, bu yerlerin devir alınan idareye aynı usulle iade edileceğini düzenler. Buna aykırı davranışı sabit olan ilgililer şahsen sorumludur.

Bu terkinler hiçbir şekilde resim, harç ve vergiye tabi değildir.

🗝️ Kadastral Yollar ve Ağaçlandırılan Taşınmazlar

Madde iki özel durumu daha düzenler:

• Kadastral yollar ve meydanlar: Hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar ile meydanlar, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararıyla getirilen kullanma amacına konu ve tabi olurlar. Ayrı bir işlem gerekmez.
• Ağaçlandırılan taşınmazlar (5793 s.K. ile eklenen fıkra): Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunup ağaçlandırılmak üzere izin verilen taşınmazlardan projesine uygun olarak ağaçlandırılanlar, imar planı kararıyla başka amaca ayrılamaz.

📌 İlgili Konular

Planın uygulanma takvimi için imar programı ve kısıtlılık hâli, plan yetkisi için büyükşehirde imar planı yetkisi, özel mülkiyetteki parsellerde kamuya geçiş için imar hakkı aktarımı yazılarımıza bakılabilir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular