Uyuşturucuda Yeni Eylem İhlal mi – Yargıtay 8. CD 2026/11128

Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunda Türk Ceza Kanunu, ilk kez yakalanan kişiye cezalandırma yerine bir “tedavi ve denetim” yolu açar. Bu yolun en dikkat çekici sonuçlarından biri, denetim süresi içinde tekrar yakalanan kişinin yeni eylemi için ayrıca yargılanmamasıdır: yeni eylem, önceki kararın “ihlali” sayılır. Ancak bu kural her hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı için aynı şekilde işlemez. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, genel hükümlere göre verilmiş bir HAGB kararının denetim süresinde işlenen yeni eylemin TCK 191/5 kapsamında “ihlal” sayılamayacağını ve bu eylem için açılan davada düşme kararı verilemeyeceğini kabul etti.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 07.10.2026 tarihli ve E.2024/24024, K.2026/11128 sayılı kararıyla, Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca başvurulan kanun yararına bozma talebini oy birliğiyle kabul etmiş ve yerel mahkemenin düşme kararını kanun yararına bozmuştur.
🧩 TCK 191’in kademeli yapısı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi, 6545 sayılı Kanun ile 2014 yılında yeniden düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrası, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Ancak kanun, bu kişiyi doğrudan yargılamak yerine aşamalı bir sistem kurar:
- Birinci aşama (191/2-3): Soruşturmada, CMK 171’deki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir; bu sürede en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
- Erteleme süresinde yeni eylem (191/4-5): Kişinin tekrar kullanmak için madde satın alması, bulundurması ya da kullanması hâlinde hakkında kamu davası açılır. Yeni eylem “ihlal nedeni” sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.
- Dava açıldıktan sonraki eylemler (191/6): Kamu davası açıldıktan sonra suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan soruşturmalarda yeniden erteleme kararı verilemez.
- Uygulanacak genel hükümler (191/9): Maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde CMK 171 (kamu davasının açılmasının ertelenmesi) ve CMK 231 (HAGB) uygulanır.
Kararın çözdüğü sorun tam da bu fıkraların kesiştiği noktadadır: Dava açılıp HAGB kararı verildikten sonra işlenen yeni eylem, 191/5’teki gibi “ihlal” sayılıp yutulur mu, yoksa ayrı bir davanın konusu mu olur?
📂 Üç eylem, üç farklı karar
Karar metnine göre sanığın dosyası üç ayrı eylemden oluşur. Kronolojiyi bir arada görmek, Daire’nin vardığı sonucu anlamayı kolaylaştırır:
- 04.04.2015 – ilk eylem: Cumhuriyet Başsavcılığı 27.05.2015 tarihinde TCK 191/2 uyarınca beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve 191/3 uyarınca bir yıl denetimli serbestlik tedbirine karar verdi.
- 05.03.2020 – ikinci eylem: Erteleme süresi içinde yeniden aynı suçu işlediği anlaşılınca erteleme kaldırıldı ve 11.06.2020 tarihli iddianameyle dava açıldı. Asliye ceza mahkemesi 26.02.2021 tarihinde sanığı TCK 191/1 ve 62 uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırdı ve CMK 231/8 uyarınca hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Karar 12.04.2021’de kesinleşti.
- 10.09.2022 – üçüncü eylem: Cumhuriyet Başsavcılığı, daha önce erteleme kararı verilip ihlal üzerine dava açıldığından yeniden erteleme yapılamayacağını belirterek, 11.11.2022 tarihli iddianameyle TCK 191/6 kapsamında doğrudan kamu davası açtı.
Kanun yararına bozma talebinde HAGB kararının kesinleşme tarihi “12.04.2024” olarak yazılmıştı. Daire bunu maddi hata olarak kabul edip incelemeyi 12.04.2021 tarihi üzerinden yapmıştır. Bu ayrıntı, üçüncü eylemin HAGB kararının denetim süresi içinde kaldığını göstermesi bakımından önemlidir.
⚖️ Yerel mahkeme neden düşme kararı verdi?
Üçüncü eylem için açılan davayı gören asliye ceza mahkemesi 02.02.2023 tarihinde davanın düşmesine karar verdi. Mahkemenin gerekçesi şuydu: 2022 eylemi, 2021 tarihli HAGB kararının denetim süresi içinde işlenmişti; bu nedenle TCK 191/5 uyarınca ihlal nedeni sayılmalı ve ayrı bir soruşturma ya da kovuşturmaya konu edilmemeliydi. Mahkeme, kovuşturma şartının gerçekleşmediğini kabul ederek CMK 223/8 uyarınca düşme hükmü kurdu. Karar istinaf edilmeden 10.02.2023 tarihinde kesinleşti.
Kesinleşen bu karar, Adalet Bakanlığının 17.09.2024 tarihli istemiyle CMK 309 uyarınca kanun yararına bozma yoluna götürüldü. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 30.09.2024 tarihli tebliğnamesinde, 2021 tarihli HAGB kararının genel hükümlere tabi olduğu, bu nedenle yeni eylemin 191/5 kapsamında değerlendirilemeyeceği ve müstakil bir yargılamanın konusu olabileceği ileri sürüldü.
🔍 Daire’nin değerlendirmesi
8. Ceza Dairesi, tebliğnamedeki görüşü benimsemiştir. Daire’nin gerekçesi üç adımda özetlenebilir:
- 2021 tarihli HAGB kararı, CMK 231/8 uyarınca genel hükümler çerçevesinde verilmiştir.
- Bu karar, 6545 sayılı Kanun ile 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’a eklenen düzenleme (karar metninde “7/2. madde” olarak anılan geçiş hükmü) gereğince verilen zorunlu HAGB kararlarından değildir.
- Bu nedenle 10.09.2022 tarihli eylem TCK 191/5 kapsamında ihlal olarak değerlendirilemez; sanık hakkında bu eylem yönünden TCK 191/6 kapsamında yargılamaya devam edilmesi gerekirken düşme kararı verilmesi kanuna aykırıdır.
Kararın kısa gerekçesinden çıkan sonuç açıktır: TCK 191/5’teki “ihlal nedeni sayılma ve ayrı kovuşturma yapılmama” kuralı, maddenin kendi içinde kurduğu erteleme ve zorunlu HAGB sistemine bağlı bir ayrıcalıktır. Bir kez dava açılıp sanık hakkında genel hükümlere göre mahkûmiyet ve HAGB kararı verildiğinde, sonraki eylemler bu ayrıcalıktan yararlanamaz; 191/6’nın öngördüğü şekilde ayrı bir yargılamanın konusu olur.
🔀 Zorunlu HAGB ile genel HAGB arasındaki fark
Uygulamada “HAGB” tek bir kurum gibi görülse de, uyuşturucu kullanma suçunda iki farklı kaynaktan gelen HAGB kararları bulunur:
- Kanunun zorunlu kıldığı HAGB: 5320 sayılı Kanun’un 6545 sayılı Kanun ile eklenen geçici 7. maddesinin ikinci fıkrası, 2014 değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte TCK 191’den yürütülen ve hakkında daha önce denetimli serbestlik veya tedavi tedbiri uygulanmamış kişilerle ilgili kovuşturmalarda 191. madde çerçevesinde HAGB kararı verilmesini öngörür. TCK 191/8 de ticaret veya kullanmayı kolaylaştırma suçundan yargılanan kişinin eyleminin münhasıran kullanma kapsamında kaldığı anlaşılırsa bu madde çerçevesinde HAGB kararı verilmesini düzenler. Bu kararlar, 191. maddenin kendi sisteminin parçasıdır.
- Genel hükümlere göre HAGB: CMK 231’deki şartların (iki yıl veya daha az hapis, kasıtlı suçtan sabıkasızlık, zararın giderilmesi, olumlu kişilik değerlendirmesi ve sanığın kabulü gibi) mahkemece değerlendirilerek verildiği HAGB’dir. TCK 191/9’un yollamasıyla, maddede aksine hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır.
Somut olayda sanık hakkında 2015’te zaten erteleme kararı verilmiş, bu erteleme 2020 eylemiyle ihlal edilmiş ve dava açılmıştı. Dolayısıyla 2021’deki HAGB kararı artık 191. maddenin “ilk fırsat” mekanizması değil, mahkemenin genel hükümlere göre kullandığı bir takdir yetkisiydi. Daire, bu ayrımı belirleyici kabul etmiştir.
Bu ayrımın pratik sonucu önemlidir. Genel HAGB kararının denetim süresinde işlenen yeni bir kasıtlı suç, CMK 231 çerçevesinde önceki hükmün akıbetini ayrıca etkileyebilecek bir durumdur; ama Daire’ye göre bu, yeni eylemin ayrıca yargılanmasını engellemez. Yerel mahkemenin yaptığı gibi yeni davayı “düşme” ile sonlandırmak, yeni eylemi fiilen yaptırımsız bırakma sonucunu doğurur.
Uyuşturucu suçlarında suç vasfının belirlenmesine ilişkin farklı bir mesele için sitemizdeki uyuşturucu ticareti mi kullanma mı yazısına; açıklanan HAGB kararına karşı kanun yolu tartışması için HAGB açıklanınca temyiz yolu yazısına bakılabilir.
📌 Kanun yararına bozmanın sonucu
Kararın hüküm fıkrası, kanun yararına bozmanın sınırlı etkisini de açıkça gösterir. Daire, yerel mahkemenin düşme kararını CMK 309/3 uyarınca bozmuş; ancak CMK 309/4-c uyarınca dosyanın “yeniden yargılama yapılmamak ve aleyhe sonuç doğurmamak üzere” gerekli işlem için mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Bu ifadenin anlamı şudur: Kanun yararına bozma, kesinleşmiş bir kararda hukuka aykırılığın tespit edilmesini ve içtihadın birliğini sağlamayı amaçlar. Düşme kararı gibi davayı esastan sona erdiren kararlarda bozma, kural olarak sanığın aleyhine sonuç doğurmaz. Bu nedenle somut dosyada sanık bakımından 2022 eylemi için yeniden yargılama yapılmayacaktır. Kararın asıl değeri, benzer dosyalarda yerel mahkemelere yol göstermesidir.
Kararın uygulamaya bakan yönü şudur: Denetim süresinde işlenen yeni bir eylem için açılan davada, önceki kararın erteleme mi, zorunlu HAGB mi yoksa genel hükümlere göre verilmiş HAGB mi olduğu sonucu belirlemektedir.
💬 Sık sorulanlar
Erteleme süresinde tekrar yakalanan kişi iki kez mi yargılanır?
Dava açıldıktan sonra işlenen yeni eylem için yeniden erteleme kararı verilebilir mi?
Genel hükümlere göre verilen HAGB'nin denetim süresinde yeni eylem neden ihlal sayılmadı?
Bu bozma kararından sonra sanık yeniden yargılanacak mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; ceza hukukuna ilişkin diğer güncel Yargıtay kararları Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kanun yararına bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde sanığın adı yer almamaktadır. Kararda varılan sonuç, önceki erteleme ve HAGB kararlarının hangi hükme dayandığına, işlem tarihlerine ve dosyanın kendine özgü koşullarına bağlıdır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; eylem tarihlerine, önceki kararların niteliğine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




