Yükün deniz yolculuğu gemide biter ama riski bitmez: vinçte sallanan konteyner, sahada devrilen forklift, ardiyede ıslanan mal; hasarın önemli bölümü liman ve terminal operasyonlarında doğar. Bu hasarlarda taşıyanın mı, liman işletmesinin mi, gözetim şirketinin mi sorumlu olduğu sorusu, tazminatın kapısını açan ilk sorudur.
🏗️ Liman Operasyonunda Sorumluluk
Liman ve terminal işletmesi; yükleme-boşaltma, saha içi taşıma ve ardiye hizmetlerini özenle yürütmekle yükümlüdür. Vinç ve ekipman operasyonundaki kusur, hatalı istif, uygun olmayan depolama koşulları ve teslimde özensizlik başlıca sorumluluk sebepleridir. İşletmenin hizmet şartlarındaki sorumluluk sınırlamaları, ağır kusur halinde koruma sağlamaz. Hasarın hangi aşamada doğduğunun tespiti belirleyicidir: gemiden sağlam çıkan yükün sahada hasarlanması liman sorumluluğuna, gemide doğan hasar ise taşıyanın rejimine işaret eder.
Not: Liman hasarında tek belirleyici soru vardır: yük gemiden nasıl çıktı? Tally kayıtları ve mühür numaraları bu sorunun cevabıysa, tutanaksız teslim almak cevabı silmektir.
📋 Tespit ve Belgeler
Sorumluluk aşamasını belgeler konuşturur: gemi-liman arasındaki teslim kayıtları (tally), konteyner mühür numaraları, hasar tespit tutanakları, saha kamera görüntüleri ve gözetim (survey) raporları. Konteynerin mühürlü ve sağlam tesliminden sonra doğan hasar liman aleyhine güçlü delildir. Hasar fark edildiğinde teslim alınmadan tutanak istenmeli, fotoğraf-video kaydı yapılmalı ve bağımsız gözetim şirketi çağrılmalıdır; teknik bilirkişi incelemesi sonradan bu belgeler üzerine kurulur. İhbar ve talep süreleri hizmet şartlarında kısaltılmış olabilir; belgeler geciktirilmeden işletilmelidir.
⚖️ Talep Zinciri ve Rücu
Yük ilgilisi; hasarı duruma göre taşıyana, liman işletmesine veya her ikisine yöneltebilir; yük sigortacısı ödemeyi yaptıktan sonra aynı zincire rücu eder. Taşıyanın liman hizmetlerinden yararlandığı hallerde taşıyan-liman iç ilişkisindeki sorumluluk paylaşımı, yük ilgilisinin haklarını daraltmaz. Liman alacakları (ardiye, terminal ücretleri) yönünden işletmenin yük üzerinde hapis hakkı gündeme gelebilir; bu hak ile hasar tazminatı talepleri aynı dosyada karşılıklı hesaplaşır. Acente üzerinden yürüyen operasyonlarda bildirimlerin doğru muhataba yapılması, süre tartışmalarını önler.
📌 İlgili Konular
Konu taşıyanın yük sorumluluğu ve acente alacakları ile birlikte okunmalıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Konteyner limandan hasarlı çıktı; taşıyana mı limana mı başvurmalıyız?
Hasarın doğduğu aşama tespit edilmelidir: mühür ve teslim kayıtları gemi çıkışında sağlamlığı gösteriyorsa liman işletmesi ön plandadır; tereddütte her ikisine birlikte yöneltilir.
Liman ‘hizmet şartlarımızda sorumluluğumuz sınırlı’ diyor; bağlayıcı mı?
Sınırlamalar kural olarak geçerli olabilir ancak ağır kusur halinde uygulanmaz; şartların yük ilgilisini bağlayıp bağlamadığı da ayrıca incelenir.
Ardiyede bekleyen malımız ıslanmış; ne yapmalıyız?
Teslim almadan tutanak ve fotoğraf alınmalı, gözetim şirketi çağrılmalı ve depolama koşullarına ilişkin kayıtlar istenmelidir; ihbar süreleri kaçırılmamalıdır.
Sigortacı hasarı ödedi; liman aleyhine davayı kim açar?
Ödeme ölçüsünde talep sigortacıya geçer ve rücu davasını sigortacı açar; sigortalının belge ve süre yükümlülükleri rücunun başarısını etkiler.
Liman İşletmesinin Yük Hasarından Sorumluluğu hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
