Miras Payı Devrinde Gabin Süresi – Yargıtay 7. HD 2026/2701

Bir yıl. Türk Borçlar Kanunu, aşırı yararlanma (gabin) nedeniyle sözleşmeden kurtulmak isteyen kişiye, deneyimsizliğini ya da düşüncesizliğini öğrendiği andan itibaren yalnızca bu kadar süre tanır. Peki bu bir yıl içinde mutlaka dava açmak mı gerekir, yoksa karşı tarafa noter aracılığıyla “bu sözleşmeyle bağlı değilim” demek yeterli midir? Eşini kaybettikten sonra miras payını noterde oğluna devreden yaşlı bir annenin vasisi tarafından açılan davada, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi süreyi dava tarihine göre hesaplayıp davayı reddetti. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi ise süre hesabında belirleyici olanın dava değil, karşı tarafa yöneltilen irade açıklaması olduğunu hatırlattı.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 14.05.2026 tarihli ve E.2025/4843, K.2026/2701 sayılı kararıyla, gabin nedeniyle iptal hakkının bir yıllık süre içinde gönderilen ihtarnameyle kullanıldığını kabul ederek davayı hak düşürücü süre gerekçesiyle reddeden ilk derece mahkemesi kararını oy çokluğuyla bozmuştur.
🏛️ Noterde imzalanan miras payı devri
Dosyadaki olaylar bir aile içi miras ilişkisinden doğmuştur. Muris 27.05.2015 tarihinde ölmüş, geride eşi ve çocuklarını mirasçı olarak bırakmıştır. Murisin terekesinde bir anonim şirketteki paylar da bulunmaktadır. Dava dilekçesine göre sağ kalan eş, ölümün ardından 31.07.2016 tarihine kadar oğlunun yanında yaşamış, ardından bir süre kızının yanında kalmıştır.
Davacı tarafın anlatımına göre 25.01.2016 tarihinde eş, sağlık kontrolü yapılacağı söylenerek bir sağlık kuruluşuna götürülmüş, alınan raporun ardından noterde miras payının devrine ilişkin sözleşme imzalatılmıştır. Bu sözleşmeyle ortak murisin eşe bıraktığı pay, davalı oğula devredilmiştir. Davacı, sözleşmeyi imzaladığının farkına ancak şirket yönetim kurulunun miras payı hisse devrini bir ihtarnameyle bildirmesi üzerine vardığını ileri sürmüştür.
Bunun üzerine eş, 14.10.2016 tarihli ihtarnameyi davalıya göndermiş ve sözleşmenin aşırı oransızlık içerdiğini, bu sonuca deneyimsizliğinden yararlanılarak ulaşıldığını belirterek sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmiştir. İhtarname 18.10.2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. Aynı yıl “miras payı devir sözleşmesinin iptali ve hükümsüzlüğü” istemiyle başka bir dava da açılmıştır (Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi, 2016/556 Esas, dava tarihi 29.12.2016).
Yıllar sonra eş kısıtlanmış ve adına atanan vasi, 16.08.2023 tarihinde eldeki davayı açarak noter sözleşmesinin hükümsüzlüğünün tespitini istemiştir. Davalı oğul ise hem hak düşürücü sürenin geçtiğini savunmuş hem de annesinin sözleşmeyi kısıtlanmasından yıllar önce kendi iradesiyle imzaladığını, neye imza attığını ve sonuçlarını anlayabilecek durumda olduğunu, davanın onun gerçek iradesine aykırı biçimde vasi tarafından açıldığını ileri sürmüştür.
⏳ İlk derece ve istinaf: süre dava tarihine göre
Ankara 32. Asliye Hukuk Mahkemesi (2023/337 E., 2024/345 K.) davayı esasa girmeden reddetmiştir. Mahkemeye göre irade sakatlığı en geç Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın açıldığı 29.12.2016 tarihinde öğrenilmiş, hak düşürücü süre bu davanın açılmasıyla kesilip yeniden işlemeye başlamış ve dolmuştur. 16.08.2023 tarihinde açılan eldeki dava ise bir yıllık süreden çok sonra açılmıştır.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi (2025/618 E., 2025/894 K.), delillerin takdirinde ve gerekçede isabetsizlik bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Davacı vekili temyizde, gabin nedeniyle bağlı olmama iradesinin TBK 28’deki bir yıllık süre içinde 14.10.2016 tarihli ihtarnameyle zaten bildirildiğini ve sözleşmenin bu bildirimle geçmişe etkili olarak hükümsüz hâle geldiğini savunmuştur.
📘 TBK 28: aşırı yararlanma ve iki ayrı süre
Daire, uyuşmazlığı “miras devir sözleşmesinin aşırı yararlanma hukuki sebebine dayalı olarak geçersiz olduğunun tespiti ile iptali istemi” olarak nitelendirmiş ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 28. maddesini esas almıştır. Maddeye göre bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa ve bu oransızlık zarar görenin zor durumda kalmasından, düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılarak gerçekleştirilmişse, zarar gören iki yoldan birini seçebilir:
- Sözleşmeyle bağlı olmadığını diğer tarafa bildirerek ediminin geri verilmesini istemek,
- Sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini istemek.
Kararın merkezinde maddenin ikinci fıkrası vardır. Bu fıkra iki ayrı hak düşürücü süre öngörür:
- Bir yıllık süre: Düşüncesizlik veya deneyimsizlikte bunun öğrenildiği, zor durumda kalmada ise bu durumun ortadan kalktığı tarihten başlar.
- Beş yıllık azami süre: Her hâlde sözleşmenin kurulduğu tarihten başlar; bu süre geçtikten sonra öğrenme tarihi ne olursa olsun hak kullanılamaz.
Daire, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22.10.2025 tarihli bir kararına da atıf yaparak bir yıllık sürenin sözleşmenin kurulduğu tarihten değil, öğrenme veya zor durumun ortadan kalktığı tarihten başladığını, beş yıllık azami sürenin başlangıcının ise bütün durumlarda sözleşme tarihi olduğunu vurgulamıştır.
✉️ Yargıtay: hak, irade açıklamasıyla kullanılır
Kararın belirleyici cümlesi, gabin hakkının kullanılma biçimine ilişkindir. Daireye göre aşırı yararlanma her türlü delille ispat edilebilir ve iptal hakkının kullanılması hiçbir şekle bağlı değildir. Bir yıllık hak düşürücü süre içinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması yeterlidir; bu açıklama def’i yoluyla ya da dava yoluyla da yapılabilir.
Somut olaya uygulandığında tablo şöyledir:
- Sözleşme tarihi: 25.01.2016
- Bağlı olmama iradesini içeren ihtarname: 14.10.2016 (tebliğ 18.10.2016)
- Eldeki davanın açıldığı tarih: 16.08.2023
İhtarname, sözleşmenin kurulmasından itibaren bir yıl dolmadan karşı tarafa ulaşmıştır. Davacının deneyimsizliğini öğrenme tarihi ne kadar erken kabul edilirse edilsin, öğrenme sözleşmeden önce olamayacağına göre bildirim bir yıllık süre içinde kalmaktadır. Daire bu nedenle, TBK 28/2’de belirlenen sürede sözleşmeyle bağlı olunmadığı karşı tarafa bildirildiğine göre davanın esası hakkında karar verilmesi gerektiğini, davanın hak düşürücü süreden reddinin isabetsiz olduğunu belirtmiştir.
Kararın pratik önemi, iki işlemin birbirinden ayrılmasındadır. Gabin hakkı, yenilik doğuran bir hak olarak karşı tarafa ulaşan beyanla kullanılır. Süre içinde bu beyan yapılmışsa, sonradan açılan dava artık hakkı “kullanma” davası değil, hakkın süresinde kullanıldığının ve sözleşmenin hükümsüz kaldığının tespiti davasıdır. İlk derece mahkemesinin süreyi önceki ve sonraki dava tarihleri üzerinden hesaplaması, bu ayrımı gözden kaçırmıştır.
Benzer bir süre tartışması aldatma (TBK 36-39) bakımından da karşımıza çıkar; pay alımında aldatma süresi yazısında bir yıllık sürenin başlangıcı farklı bir açıdan ele alınmıştır.
🗳️ Karşı oy ve tartışmaya açık noktalar
Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Karşı oy yazısı kısadır: Muhalif üye, dosya içeriğine, özellikle TBK’nın 34. maddesine ve “kabule göre de” hukuki yarar yokluğuna dayanarak mahkeme kararının onanması gerektiği görüşündedir. Karşı oy, gerekçesini ayrıntılandırmamıştır; ancak hukuki yarar vurgusu, aynı sözleşmeye ilişkin daha önce açılmış bir davanın varlığıyla birlikte düşünüldüğünde, ihtilafın usul boyutunun bozmadan sonra da gündemde kalabileceğini göstermektedir.
Kararda ele alınmayan, ancak dosyanın genel görünümünde dikkat çeken bir başka husus, davalının “kısıtlının gerçek iradesi” savunmasıdır. Davalıya göre sözleşme, kısıtlamadan yıllar önce hür iradeyle yapılmıştır. Yargıtay bu savunmayı esas yönünden değerlendirmemiş, yalnızca süre engelinin bulunmadığını tespit etmiştir. Dolayısıyla karar, sözleşmenin gabin nedeniyle gerçekten geçersiz olduğu anlamına gelmez; yalnızca bu sorunun mahkemece incelenmesi gerektiğini ortaya koyar.
🔍 Bozmadan sonra dosyada ne tartışılacak?
Bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesinin TBK 28’in unsurlarını tek tek incelemesi beklenir:
- Açık oransızlık: Devredilen miras payının değeri ile devralanın üstlendiği edim (varsa) arasında objektif bir dengesizlik bulunup bulunmadığı; bu noktada şirket payları dahil terekenin değerine ilişkin bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.
- Sömürme unsuru: Oransızlığın zarar görenin deneyimsizliğinden, düşüncesizliğinden ya da zor durumundan yararlanılarak sağlanıp sağlanmadığı.
- Bilinçli yararlanma: Karşı tarafın bu zayıflığı bilerek ondan faydalanıp faydalanmadığı.
- Beş yıllık azami süre: İhtarname sözleşmeden yaklaşık dokuz ay sonra gönderildiğinden bu sürenin de korunduğu görülmektedir.
Miras payı devri sözleşmesinin niteliğine ilişkin başka bir uyuşmazlık için miras payı devri mi vekâlet mi yazısına; miras taksim sözleşmesinde oransızlığın hangi ölçüyle değerlendirildiğine ilişkin bir örnek için ise miras taksiminde gabin iddiası yazısına bakılabilir. O kararda Daire, değer farkının “aşırı oransızlık” düzeyine ulaşmadığını kabul ederek onama yoluna gitmişti; eldeki kararda ise esas inceleme henüz yapılmamıştır.
❓ Sık sorulan sorular
Gabin nedeniyle sözleşmeden dönmek için dava açmak şart mı?
Bir yıllık süre ne zaman başlar?
İhtarnameden yıllar sonra açılan dava süreden reddedilebilir mi?
Bozma kararı sözleşmenin geçersiz olduğu anlamına mı gelir?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; miras hukukuna ilişkin diğer güncel kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan oy çokluğuyla verilmiş bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları anonimleştirilmiştir ve yazıda kişisel bilgiye yer verilmemiştir. Bozma kararı davanın esasına ilişkin bir değerlendirme içermez; nihai sonuç, bozmadan sonra yapılacak yargılamada toplanacak delillere göre belirlenecektir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; bildirimin içeriğine, tebliğ tarihine, öğrenme anına ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il miras avukatı sayfaları




