Kısmi İadede Mağdurun Rızası – Yargıtay 11. CD 2026/8059

Yatırım amacıyla alınan bir dairenin “daha kârlı” bir projeye çevrileceği vaadi, çoğu zaman eski bir tanıdığa duyulan güvenle başlar. Malik, satış işlemlerini yürütmesi için tanıdığına noterden vekâlet verir; daire satılır, fakat ne yeni konut alınır ne de satış bedeli geri döner. Ceza yargılaması başladığında ise sanık, bedelin bir kısmını ödediğini ileri sürer. İşte bu noktada sorulması gereken soru basittir ama sonucu ağırdır: Zararın bir bölümünün karşılanması ceza indirimine yol açabilir mi, açabilecekse bunun koşulu nedir? Yargıtay 11. Ceza Dairesi, bu soruyu TCK’nın 168. maddesinin dördüncü fıkrasına, yani kısmi iadede mağdurun rızası şartına bağlayarak yanıtladı.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 17.09.2026 tarihli ve E.2026/3466, K.2026/8059 sayılı kararıyla, hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan verilen mahkûmiyet hükmünü, kısmi ödeme iddiası araştırılmadan ve etkin pişmanlık hükümleri tartışılmadan kurulduğu gerekçesiyle Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle bozmuştur.
🏘️ Kâr vaadiyle verilen satış vekâleti
Karar metnine yansıyan olay örgüsü, yatırım amaçlı gayrimenkul alımlarında sık görülen bir güven ilişkisini anlatmaktadır. Katılan, lise yıllarından tanıdığı ve bir iş yerinin sahibi olduğunu söyleyen sanık aracılığıyla, bir konut projesinde bulunan ve üçüncü bir kişiye ait olan daireyi 86.000,00 TL karşılığında satın almıştır.
Bir süre sonra sanık katılana, daireye alıcı çıktığını, bu evi satarak başka bir konut projesinden “daha fazla kâr getirecek” bir ev alınabileceğini söylemiştir. Daireyi zaten yatırım amacıyla edinmiş olan katılan bu öneriyi kabul etmiş, satış işlemlerinin yürütülmesi için 04.02.2013 tarihli noter vekâletnamesi ile sanığı vekil tayin etmiştir.
Sanık, vekâletnamenin düzenlendiği gün taşınmazı başka bir kişiye satıp devretmiştir. Ancak yerine katılan adına herhangi bir daire satın alınmamış, satış işleminden elde edilen 87.500,00 TL de katılana iade edilmemiştir. Asliye ceza mahkemesindeki yargılama, sanığın bu şekilde hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği kabulüyle mahkûmiyetle sonuçlanmıştır (2024/689 E., 2026/107 K.).
Suç, karar tarihinde uzlaşma kapsamında bulunduğundan dosya uzlaştırma bürosuna gönderilmiş, ancak taraflar arasında uzlaşma sağlanamamıştır. Hükmü sanık müdafii temyiz etmiş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tebliğnamesinde onama görüşü bildirmiştir.
⚖️ Neden dolandırıcılık değil, güveni kötüye kullanma?
Yatırım vaadiyle para veya mal kaybı yaşanan dosyalarda ilk tartışma çoğu zaman suçun vasfıdır. Bu dosyada derece mahkemesi eylemi hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma olarak nitelendirmiş, Yargıtay da sanık müdafiinin diğer temyiz nedenlerini yerinde görmeyerek bu nitelendirmeye müdahale etmemiştir.
Ayrımın mantığı şudur: Güveni kötüye kullanma suçunda fail, malı veya parayı hukuka uygun bir ilişki çerçevesinde zaten elinde bulundurmaktadır; suç, kendisine belirli bir amaçla bırakılan şey üzerinde bu amaç dışında tasarrufta bulunmasıyla oluşur. Dolandırıcılıkta ise mağdurun malı, en baştan hileli davranışlarla aldatılarak elinden çıkarılır. Somut olayda katılan, satış yetkisini kendi isteğiyle ve noter vekâletnamesiyle vermiş; sanık bu yetkiye dayanarak daireyi satmış, fakat elde ettiği bedeli kararlaştırılan amaçta kullanmamış ve iade etmemiştir. TCK 155/2’de düzenlenen nitelikli hâl, suçun hizmet ilişkisinin ya da başkasının malları üzerinde tasarruf yetkisi veren bir ilişkinin gereği olarak teslim edilen eşya hakkında işlenmesini karşılar.
Yatırım bağlamında suç vasfının nasıl belirlendiğine ilişkin farklı bir örnek için güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık ayrımı yazısına bakılabilir.
🔍 Dairenin bozma gerekçesi
Dairenin bozma kararı tek bir eksikliğe dayanmaktadır; ancak bu eksiklik, cezanın miktarını doğrudan etkileyebilecek niteliktedir. Dosyada beyanları tespit edilen bazı tanıklar, katılana ve kimliği karar metninde gizlenen bir kişiye toplam 50.000,00 TL ödendiğini belirtmiştir. Sanık da savunmasında katılan tarafa 50.000,00 TL ödeme yapıldığını ileri sürmüştür.
Yargıtay’a göre bu iddialar karşısında yerel mahkeme şu adımları atmadan hüküm kuramazdı:
- Ödemenin yapıldığı belirtilen kişinin kimlik ve adres bilgilerinin tespit edilmesi,
- Bu kişinin olaya ilişkin ayrıntılı beyanının alınması,
- Katılana, yapılan kısmi ödemeye muvafakatinin bulunup bulunmadığının sorulması,
- Bu bilgiler ışığında TCK 168’deki koşullar değerlendirilerek etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması.
Daire, bu hususların gözetilmemesini yasaya aykırı bulmuş, sanık müdafiinin temyiz nedenlerini bu yönden yerinde görmüş ve hükmü 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi yollamasıyla uygulanan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca, Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle bozmuştur.
📜 TCK 168: tam ve kısmi giderim ayrımı
Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesi, malvarlığına karşı bazı suçlarda failin zararı gidermesini ceza indirimiyle ödüllendirir. Güveni kötüye kullanma da maddenin birinci fıkrasında sayılan suçlar arasındadır. Madde, giderimin zamanına ve kapsamına göre farklı sonuçlar bağlar:
- TCK 168/1: Suç tamamlandıktan sonra fakat kovuşturma başlamadan önce fail, azmettiren veya yardım eden, bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.
- TCK 168/2: Etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce gösterilirse, cezanın yarısına kadarı indirilir.
- TCK 168/4: “Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır.”
Dördüncü fıkra kararın kilit noktasıdır. Somut olayda iddia edilen ödeme, 87.500,00 TL’lik satış bedelinin altında kalan 50.000,00 TL’dir. Dolayısıyla bu ödemenin kanıtlanması tek başına indirim için yeterli değildir; zararın yalnızca bir kısmı karşılandığından, katılanın bu kısmi ödemeye rıza gösterip göstermediği de belirlenmelidir. Rıza varsa indirim imkânı doğar; yoksa kısmi ödeme, etkin pişmanlık indirimi bakımından sonuç doğurmaz.
Ödemenin hangi tarihte yapıldığı da ayrıca önem taşır. Kovuşturma başlamadan önce yapılan bir giderim birinci fıkraya, kovuşturma sırasında ancak hükümden önce yapılan giderim ise ikinci fıkraya göre değerlendirilir. Karar metni ödemenin tarihine ilişkin bir tespit içermemektedir; bu da yerel mahkemenin yapacağı araştırmanın bir parçası olacaktır.
🧾 Yerel mahkemenin yapması gereken araştırma
Kararın dikkat çekici bir yanı, ödemenin bir kısmının doğrudan katılana değil, karar metninde adı gizlenen bir başka kişiye yapıldığının ileri sürülmesidir. Bu durum iki ayrı soruyu gündeme getirir:
Birincisi, ödeme gerçekten yapılmış mıdır? Tanık beyanları ve sanığın savunması bir iddia ortaya koymakla birlikte, ödemeyi aldığı belirtilen kişi dinlenmeden ve gerekirse belgelerle desteklenmeden bu olgunun varlığı ya da yokluğu kesin olarak saptanamaz. Daire bu nedenle önce o kişinin kimliğinin ve adresinin tespitini, ardından ayrıntılı beyanının alınmasını istemiştir.
İkincisi, üçüncü kişiye yapılan ödeme katılanın zararını gidermiş sayılır mı? Karar metni bu konuda ayrıntılı bir ölçüt koymamakla birlikte, sıralamadan anlaşıldığı üzere, ödemenin kime ve hangi sıfatla yapıldığının, katılanın bu ödemeyi kendi alacağına karşılık kabul edip etmediğinin açığa çıkarılması gerekmektedir. Katılana kısmi ödemeye muvafakati sorulduğunda, üçüncü kişiye yapılan ödemenin kendi zararından düşülmesini kabul edip etmediği de netleşecektir.
Malvarlığı suçlarında zararın giderilmesine ilişkin diğer kararlara örnek olarak zararı diğer sanığın gidermesi hâlinde etkin pişmanlık ve banka tazminatından TCK 168 ödemesi mahsubu yazıları incelenebilir.
💡 Kararın uygulamaya etkisi
Karar, yatırım vaadine dayanan ve vekâlet ilişkisiyle yürüyen dosyalarda zararın kısmen giderildiği iddialarının ciddiye alınması gerektiğini göstermektedir. Bozma kararı sanığın suçsuz olduğu anlamına gelmez; Daire, sanık müdafiinin diğer temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir. Bozmanın konusu, ceza miktarını etkileyebilecek bir indirim kurumunun hiç tartışılmamış olmasıdır.
Katılan açısından bakıldığında da karar önemlidir. TCK 168/4, kısmi iadede indirim için mağdurun rızasını şart koşarak mağdura belirleyici bir söz hakkı tanır. Rızanın varlığı veya yokluğu, mahkemenin katılana doğrudan soracağı ve tutanağa geçireceği bir husustur. Bu nedenle yeniden yapılacak yargılamada katılanın beyanı, indirimin uygulanıp uygulanmayacağını büyük ölçüde belirleyecektir.
Son olarak karar, Yargıtay’ın tebliğnamedeki onama görüşüne katılmayarak bozma yönünde karar verdiği bir örnektir. Daire, sanık müdafiinin temyiz nedenlerini bu yönden yerinde bularak, dosyada ileri sürülen kısmi ödeme iddiasının hükümde karşılıksız bırakılamayacağını açıkça göstermiştir.
❓ Sık sorulan sorular
Güveni kötüye kullanma suçunda zarar kısmen ödenirse ceza indirilir mi?
Etkin pişmanlık indirimi hangi oranda uygulanır?
Ödeme mağdura değil başka bir kişiye yapılmışsa ne olur?
Yatırım amacıyla verilen satış vekâletinin kötüye kullanılması hangi suçu oluşturur?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; ceza ve yatırım uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf, tanık ve iş yeri adları anonimleştirilmiştir. Tutarlar ve tarihler karar metninde yer aldığı şekliyle aktarılmıştır. Bozma kararı sonrasında yapılacak yargılamada etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı, ödemenin ispatına, zamanına ve katılanın beyanına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il forex avukatı sayfaları




