Muris Muvazaasında Mal Kaçırma Kastı: Düşük Bedelli Devir Tek Başına Yeter mi?

Mirasçılar arasındaki en yaygın uyuşmazlıklardan biri, murisin sağlığında bir çocuğuna yaptığı devrin “gerçekte satış mı, bağış mı” olduğudur. Tapuda gösterilen bedelin düşüklüğü ilk bakışta güçlü bir karine gibi görünür. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 13.05.2026 tarihli, 2025/6090 E. ve 2026/3990 K. sayılı kararı, bu karinenin tek başına yetmediğini teyit ediyor.

🏠 Davanın Konusu ve Tarafların İddiaları

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı miras payı oranında tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. Davacı vekili; murisin tam tarihi bilinmemekle birlikte 1995 ya da 1996 yıllarında Çanakkale ilindeki bir bağımsız bölümü satın aldığını, ancak 2004 yılında taşınmazı muvazaalı biçimde davalıya satış yoluyla temlik ettiğini ileri sürmüştür. Davacı ayrıca, taşınmazın alımı sırasında murisin parasının yetmediğini söyleyerek kendisinden para istediğini, iş yerinden aldığı tazminatları murise gönderdiğini ve evin ilk satış bedelinin yarısının bu yolla karşılandığını iddia etmiştir.

Davalı vekili ise; murisin tüm çocuklarını ev sahibi yapmak istediğini, ilk olarak davacıya ev alındığını, davalının kendi birikimiyle katkı sunduğu ve daha sonra bedelsiz olarak davacıya devrettiği bir payın bulunduğunu, diğer kardeşlere de benzer katkılar yapıldığını, murisin iradesinin mal kaçırmak değil evlatları arasında eşit dağılım sağlamak olduğunu savunmuştur.

⚖️ Derece Mahkemelerinin Değerlendirmesi

İlk derece mahkemesi, dinlenen tanık beyanlarını esas almıştır. Kararda; murisin sağlığında tüm çocuklarını ev sahibi yapmak istediği, davacıya İstanbul’da ev alınırken murisin, önce vefat eden eşinin ve davalının da katkı sunduğu, davalının bu evdeki payını bedelsiz olarak davacıya devrettiği, murisin diğer çocuklarını da ev sahibi yaptığı tespit edilmiştir. Mahkeme bu tabloya dayanarak, murisin gerçek amacının davacıyı miras hakkından yoksun bırakmak olmadığı sonucuna varmıştır.

Bilirkişi raporunda, satış tarihindeki gerçek değerin tapuda bildirilenden yüksek olduğu tespit edilmiştir. Mahkeme ise, tek başına bedeldeki muvazaanın murisin malvarlığını kaçırma ve davacıyı mirasından yoksun bırakma amacında olduğunu göstermeye yetmeyeceğini belirtmiştir.

Bölge adliye mahkemesi, gerekçedeki bir isim karışıklığının sonuca etkili olmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; Yargıtay 1. Hukuk Dairesi de kararı onamıştır.

🧩 Mal Kaçırma Kastı Nasıl Belirlenir?

Muris muvazaası davalarında dava konusu, işlemin görünürdeki türü (satış) ile gerçek iradenin (bağış) örtüşmemesidir. Ancak mahkemeler yalnızca işlemin biçimine değil, murisin iradesine bakar. Bu kararın gerekçesinde iradeyi belirleyen unsurlar olarak şunlar öne çıkmıştır:

Bölge adliye mahkemesi kararının anahtar cümlesi şudur: ispat yükü kendisinde olan davacı taraf, murisin mirasçıları arasında ayrım yaptığını veya aralarında mal kaçırmayı gerektirir bir beşeri olgunun bulunduğunu, dolayısıyla murisin mal kaçırma kastıyla temliki yaptığını kanıtlayamamıştır.

🔍 Bedel Farkı Neden Tek Başına Yetmiyor?

Uygulamada tapuda düşük bedel gösterilmesi çok yaygındır ve bunun tek nedeni mal kaçırma değildir; harç yükünü azaltma gibi başka saikler de vardır. Bu nedenle bedel farkı, muvazaa iddiası bakımından tek başına belirleyici sayılmamaktadır. Kararda da, bilirkişinin tespit ettiği bedel farkına rağmen bu olgunun murisin kastını ortaya koymaya yetmediği açıkça belirtilmiştir.

Pratik sonuç: bedel farkı, ancak murisin mirasçılar arasında ayrım yaptığını gösteren başka olgularla birlikte anlam kazanır. Tanık beyanlarının, aile içi para akışının ve murisin diğer çocuklarına yaptığı devirlerin bütün olarak ortaya konulması belirleyici olmaktadır.

🆕 İspat Yükü Kimdedir?

Kararda ispat yükünün davacıda olduğu vurgulanmıştır. Muvazaa iddiasında bulunan mirasçı, murisin mal kaçırma kastını ortaya koymakla yükümlüdür. Bu yük, murisin ölümünden yıllar sonra açılan davalarda tanık beyanları ve aile içi ilişkilerin bütününe dayanılarak yerine getirilmeye çalışılır.

Mirasla bağlantılı ispat tartışmalarının bir başka görünümü için ziynet alacağında ispat ve kusura ilişkin Yargıtay kararı incelenebilir.

📐 “Miras Payı Oranında” Dava Ne Demek?

Muris muvazaasına dayalı davalar, taşınmazın tamamı için değil, davacının miras payı oranında açılabilir. Bu tür davalarda davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaz; her mirasçı kendi payı için dava açar ve dava değeri de o payın değerine göre belirlenir. Bu yönüyle harç, kesinlik sınırı ve temyiz edilebilirlik hesapları pay üzerinden yapılır.

Bu karara konu türden bir uyuşmazlık hakkında detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Serideki diğer kararlar Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular