Bir sanayi tesisinin açık alanındaki paletlerde başlayan yangın, yakında park hâlindeki bir otomobilin kaportasını, stop lambasını ve bagajını kavurursa, araç sahibinin zararını kim, hangi ölçüyle karşılar? Tesisin sorumluluk sigortacısı ödeme yapmış ama tutar fatura bedelinin altında kalmışsa, aradaki fark nasıl belirlenir? Sigorta Tahkim Komisyonu hakemi, bu soruları üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatı, gerçek zarar ilkesi ve dövizli muafiyet klozu üzerinden cevaplamıştır.
Sigorta Tahkim Komisyonu hakeminin 16/06/2026 tarihli ve K-2026/346237 sayılı kararıyla, sigortalı tesiste çıkan yangının sirayeti sonucu üçüncü kişiye ait araçta oluşan hasarın poliçe teminatı içinde olduğu kabul edilmiş; bilirkişinin orijinal parça ve rayiç işçilikle hesapladığı hasar bedelinden poliçedeki 500 USD’lik asgari muafiyet düşülerek başvuru kısmen kabul edilmiş ve 14.337,25 TL bakiye tazminatın avans faiziyle ödenmesine hükmedilmiştir.
🔥 Yangının kaynağı ve hasarın boyutu
Karar metninde aktarılan itfaiye raporuna göre yangın, sigortalı dağıtım şirketine ait boş ve açık alanda bulunan paketlerden başlamıştır. Raporda, bir sigara izmaritinin rüzgârın etkisiyle palet istifinin içine sürüklenerek yanıcı kâğıt, naylon ve benzeri malzemeleri tutuşturması sonucu yangının çıkmış olabileceği belirtilmiştir. Aynı rapora göre başvurana ait araç; sol kaporta, arka sol stop lambası, arka tampon ve arka bagaj bölümlerinden kavrulmuştur.
Başvuran, KDV dâhil 105.180,00 TL tutarlı onarım faturası sunmuş; sigorta şirketinin yalnızca 77.345,00 TL ödediğini ileri sürerek belirsiz alacak olarak şimdilik 100,00 TL bakiye hasar tazminatı talep etmiştir. Delil olarak onarım faturası, itfaiye raporu, zarar hesabı, tutanak ve araç ruhsatı sunulmuştur.
Hakem, uyuşmazlığın evrak üzerinden çözülebileceğini ve duruşma yapılmasına gerek olmadığını belirlemiş; tarafların tazminat miktarı ve muafiyet konusunda anlaşamaması üzerine dosyayı bilirkişiye göndermiştir.
🛡️ Sigorta şirketinin savunmaları
Sigorta şirketi, ödemeyle gerçek zararın eksiksiz karşılandığını savunmuş ve bir dizi indirim talep etmiştir. Karar metnine göre ileri sürülen başlıca savunmalar şunlardır:
- Yaklaşık 20 yıllık araçta olay öncesine ait yıpranma ve hasarlar bulunduğundan en az %25 eskime tenzili yapılması,
- Yedek parçalarda makul iskonto uygulanması,
- Poliçedeki %10 (en az 500 USD) muafiyetin düşülmesi,
- KDV’nin ödendiğini gösteren yansıtma faturası sunulmadığından KDV talebinin yersiz olması,
- Sorumluluğun sigortalının kusur oranıyla sınırlı olması ve kusur tespiti için yangın bilirkişisi atanması,
- Usulüne uygun ön başvuru yapılmadığı ve iki yıllık sürenin geçtiği gerekçesiyle zamanaşımı,
- Temerrüt oluşmadığından faiz talebinin, araç hususi olduğundan avans faizi talebinin hukuka aykırılığı.
Bilirkişi raporundan sonra sigorta şirketi, ayrıca 7 geçmiş hasar kaydı bulunan aracın yaşı gözetilerek eskime indirimi yapılması, salt duman ve ısı sirayetinden ibaret olayda ön cam ve torpido gibi parçaların hesaba katılmaması ve en az %20 parça iskontosu uygulanması gerektiğini ileri sürmüş; yeni bilirkişi veya ek rapor talep etmiştir. Kararda, dosyanın geldiği aşama itibarıyla uyuşmazlığın zarar miktarı noktasında toplandığı belirtilmiş; zamanaşımı ve kusur savunmaları gerekçede ayrıca tartışılmamıştır.
📑 Sirayet eden yangın teminat içinde mi?
Hakem önce teminat meselesini ele almıştır. Tesisin sahibi şirket, 01.01.2024-2025 vadeli üçüncü şahıs ve ürün sorumluluk poliçesinde sigortalılar arasında yer almaktadır. Hakemin değerlendirmesi şu dayanaklara oturmaktadır:
- Genel şartlar m.1: Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları’nın 1. maddesi uyarınca üçüncü şahıslara ait mallarda meydana gelen maddi zararlar poliçenin asli güvencesidir.
- Genel şartlar m.3/B-3: Yangın ve duman sirayeti kaynaklı mali mesuliyet açıkça teminat kapsamına dâhil edilmiştir.
- Özel şartlar: Poliçe özel şartlarında da “üçüncü şahıs mülkünde fiziksel hasara neden olan” eylemlere yönelik sorumluluk vurgulanmıştır.
Bu nedenle hakem, sigortalı tesiste çıkan yangının sirayet etmesi sonucu üçüncü kişiye ait araçta meydana gelen hasarın yasal ve sözleşmesel olarak teminat dâhilinde olduğu kanaatine vararak esas incelemeye geçmiştir. Sigorta şirketinin zaten ödeme yapmış olması da uyuşmazlığı teminatın varlığından çok zararın miktarına taşımıştır.
🔧 Fatura mı, gerçek zarar mı?
Bilirkişi, dosyadaki evrak, fotoğraf ve talepler üzerinden hasar tutarını KDV dâhil 108.276 TL olarak hesaplamıştır. Raporda aracın piyasa rayicinin 240.000 TL, sovtaj bedelinin 60.000 TL olduğu, onarımın ekonomik olduğu ve pert durumunun bulunmadığı belirtilmiştir. Ödenen 77.345 TL düşüldüğünde bakiye 30.931 TL bulunmuş, başvuran da talebini bu tutara ıslah etmiştir.
Hakemin sigorta şirketinin itirazlarına verdiği cevap, kararın en genel değer taşıyan kısmıdır:
- Tazminatın amacı: Zarar görenin malvarlığını riziko veya haksız eylem gerçekleşmeden önceki duruma eksiksiz iade etmektir.
- Ölçüt: Aracın tam anlamıyla eski hâle getirilmesi için gereken onarım bedeli esas alınır; bu bedel aracın yapısına uygun orijinal yedek parçalar ve piyasa rayicine uygun işçilik üzerinden objektif olarak hesaplanır.
- Fatura üst sınır değildir: Onarım faturası hasarın varlığını ve onarım sürecini gösteren bir delildir, ancak zararın mutlak ve aşılmaz üst sınırını belirlemez. Zarar gören, ekonomik zorluk, aciliyet veya yönlendirme nedeniyle aracını eşdeğer parçayla ya da daha düşük bedelle onartmış olabilir.
- Eskime: Poliçede eskime veya kıymet kazanmaya ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bu gerekçelerle hakem, eskime, iskonto ve parça itirazlarını hukuki dayanaktan yoksun bularak reddetmiştir. Kararda ayrıca TTK m.1447 gerekçesine atıfla sigortanın bir zenginleşme aracı olmadığı ve sigortacının gerçek zararı ödemesi gerektiği hatırlatılmıştır. Böylece gerçek zarar ilkesi, hem zarar görenin eksik tazmin edilmesini hem de fazla tazminatı sınırlayan iki yönlü bir ölçü olarak kullanılmıştır.
Araç hasarlarında hesaplama yöntemine ilişkin serideki kaskoda pert aracın bakiye bedeli kararı ile trafik sigortasında reel değer kaybı kararı da benzer sorulara farklı poliçe türleri üzerinden yaklaşmaktadır.
💱 Dövizli muafiyetin hesaplanması
Hakem, bilirkişi raporunda uygulanmayan muafiyet itirazını ise haklı bulmuştur. Poliçede “Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet hasarları için; tüm firmalar için beher hasarda hasarın %10’u min. USD 500 tenzili muafiyet uygulanacaktır” ibaresi yer almaktadır. Poliçenin dövizli poliçe klozuna göre döviz cinsindeki muafiyet hesaplamalarında hasar tarihindeki kur kullanılacaktır.
Karardaki hesap adım adım şöyledir:
| Hasar tarihi (01.08.2024) TCMB döviz satış kuru | 33,1875 TL |
| 500 USD muafiyetin TL karşılığı | 16.593,75 TL |
| Bilirkişinin belirlediği hasar (KDV dâhil) | 108.276,00 TL |
| Sigortacının azami sorumluluğu | 91.682,25 TL |
| Daha önce ödenen | 77.345,00 TL |
| Hükmedilen bakiye | 14.337,25 TL |
Hasarın %10’u yaklaşık 10.800 TL’ye karşılık geldiğinden, poliçedeki asgari tutar olan 500 USD daha yüksek kalmış ve muafiyet olarak bu tutar uygulanmıştır. Islah edilen 30.931,00 TL’nin 16.593,75 TL’lik kısmı muafiyet kapsamında reddedilmiştir. Karar, sorumluluk poliçelerindeki muafiyetin üçüncü kişinin talep edebileceği tutarı doğrudan etkileyebildiğini ve dövizli muafiyetin kurunun poliçe klozuna göre belirlendiğini göstermesi bakımından dikkat çekicidir.
🧮 Faiz, masraf ve vekâlet ücreti
Hakem, tazminat istemli ilk başvurunun sigorta şirketine hangi tarihte ulaştığını tespit edemediğinden, eksik ödemenin yapıldığı 06.02.2025 tarihini temerrüt tarihi olarak kabul etmiştir. Poliçe ihtiyari nitelikte olduğundan avans faizi talebi kabul edilmiştir.
Yargılama giderleri bakımından başvuru gideri 1.560,00 TL, KEP gideri 75,00 TL ve bilirkişi ücreti 3.590,00 TL olmak üzere toplam 5.225,00 TL’nin kabul ve ret oranına göre 2.435,82 TL’lik kısmı sigorta şirketine yükletilmiştir. Başvuran lehine AAÜT kapsamında 14.337,25 TL vekâlet ücretine; reddedilen kısım yönünden ise Sigortacılık Kanunu m.30’a göre hesaplanan 2.867,45 TL vekâlet ücretinin başvurandan alınarak sigorta şirketine ödenmesine hükmedilmiştir.
Karar, 5684 sayılı Kanun’un 30/12. maddesi, 13.01.2026 başvuru tarihi ve bilirkişi raporuyla tespit edilen toplam bedel birlikte gözetilerek, bildirim tarihinden itibaren 10 gün içinde Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde itiraz yolu açık olarak verilmiştir.
💬 Soru – cevap
Komşu tesisten sıçrayan yangın, o tesisin sorumluluk poliçesinden karşılanır mı?
Bu kararda karşılanmıştır. Hakem, Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları’nın 1. ve 3/B-3 maddeleri ile poliçe özel şartlarına dayanarak, sigortalı tesiste çıkan yangının sirayetiyle üçüncü kişiye ait araçta oluşan hasarı teminat kapsamında saymıştır.
Onarım faturası tazminatın üst sınırı mıdır?
Kararda üst sınır kabul edilmemiştir. Hakeme göre fatura hasarın varlığını gösteren bir delildir; esas alınacak ölçü, orijinal parça ve rayiç işçilikle hesaplanan gerçek zarardır. Somut olayda bilirkişi hesabı, sunulan faturanın üzerinde çıkmıştır.
Eski bir araçta eskime payı neden düşülmedi?
Hakem, poliçede eskime veya kıymet kazanmaya ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığını tespit etmiş ve aracın tamamen eski hâline getirilmesini sağlayacak onarım bedelinin ödenmesi gerektiği gerekçesiyle eskime ve iskonto itirazlarını reddetmiştir.
Muafiyet üçüncü kişiye karşı da uygulandı mı?
Evet. Poliçede üçüncü şahıs mali mesuliyet hasarları için tanımlanan %10, en az 500 USD muafiyet, hasar tarihindeki kurla 16.593,75 TL olarak hesaplanmış ve hükmedilen tazminattan düşülmüştür. Talebin bu kısmı reddedilmiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında, serinin diğer kararları Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisinde yayımlanan hakem kararından derlenmiştir. Karar, itiraz yolu açık olarak verilmiş bir hakem kararıdır ve itiraz hakem heyeti incelemesinden geçip geçmediği yayımlanan metinden anlaşılmamaktadır. Sorumluluk sigortası uyuşmazlıklarında sonuç; poliçenin genel ve özel şartlarına, muafiyet ve kur klozlarına, bilirkişi hesabına, kusur ve zamanaşımı değerlendirmesine ve başvuru tarihine göre her dosyada farklılık gösterebilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
