Geminin limana güvenli giriş-çıkışı iki hizmete yaslanır: yerel suları bilen kılavuz kaptanın rehberliği ve römorkörlerin çekme-itme gücü. Bu hizmetler hem ciddi bir alacak kalemi hem de manevra kazalarında karmaşık bir sorumluluk sorusudur: köprüüstünde kılavuz varken kaza olursa hesabı kim verir?
🚢 Zorunlu Hizmet ve Ücretler
Türk limanlarının çoğunda belirli tonajın üzerindeki gemiler için kılavuz alma ve römorkör kullanma zorunluluğu vardır; hizmetler kamu veya yetkilendirilmiş özel işletmelerce tarifeye bağlı ücretle sunulur. Bu ücretler liman hizmeti alacağı olarak deniz alacağı niteliği taşıyabilir ve ödenmemeleri halinde geminin ihtiyati haczi gündeme gelir; uygulamada tahsilat çoğu kez acente hesabı üzerinden yürüdüğünden acente-donatan ilişkisindeki mahsup kayıtları önem taşır.
Not: Kılavuz gemide olsa da dümen hukuken kaptandadır: kılavuz kusuru donatanı üçüncü kişilere karşı kural olarak kurtarmaz; rücu ilişkisi ayrı bir dosyadır.
⚖️ Kılavuz Varken Sorumluluk
Kılavuz kaptan gemiye rehberlik eder; geminin sevk ve idaresi hukuken kaptanda kalır. Bu nedenle kılavuzun önerisiyle yapılan manevradan doğan zararlarda dahi donatanın üçüncü kişilere karşı sorumluluğu kural olarak sürer; zorunlu kılavuzlukta dahi bu sonuç değişmez. Kılavuzun ve kılavuzluk teşkilatının sorumluluğu ise mevzuattaki özel hükümlere ve kusur durumuna göre ayrıca değerlendirilir. Çatma ve yanaşma hasarlarında VDR, telsiz ve manevra kayıtları kusur analizinin temelidir.
🪢 Römorkaj Sözleşmesi ve Kazalar
Römorkaj, çekme hizmetinin niteliğine göre değişen bir sözleşmedir: liman içi manevra yardımında komuta çoğu kez ana gemidedir; uzun mesafe yedeklemede ise organizasyon römorkör işletmesine geçebilir. Halat kopması, yanaşma sırasında temas ve iskele hasarları tipik kaza tipleridir; sorumluluk, komutanın kimde olduğuna ve standart sözleşme formlarındaki (TOWCON/TOWHIRE benzeri) risk dağılımına göre çözülür. Hizmetin olağan sınırı aşıp tehlikedeki gemiye müdahaleye dönüşmesi halinde kurtarma ücreti tartışması açılır. Römorkör personelinin iş kazaları ise deniz iş kazası rejimi içinde değerlendirilir.
📌 İlgili Konular
Konu kurtarma ücreti ve acente alacakları ile birlikte okunmalıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kılavuz hatalı manevra önerdi ve iskeleye çarptık; donatan olarak sorumlu muyuz?
Üçüncü kişilere karşı kural olarak evet; kılavuza ve teşkilata rücu imkânı kusur durumuna ve özel hükümlere göre ayrıca incelenir.
Römorkör halatı koptu ve gemimiz hasar aldı; kim öder?
Halatın bakımı, manevra komutası ve sözleşmedeki risk dağılımına göre belirlenir; ekspertiz ve kayıtlar erken toplanmalıdır.
Kılavuzluk-römorkaj faturaları ödenmeyen gemiye ne yapılabilir?
Liman hizmet alacakları için ihtiyati haciz değerlendirilir; gemi limandayken hızlı hareket edilmesi tahsili kolaylaştırır.
Liman içi yardım kurtarmaya dönüştü; ücret nasıl belirlenir?
Hizmetin olağan sınırı aştığı ispatlanırsa kurtarma hükümleri uygulanır; tehlikenin derecesi ve üstlenilen risk ücretin ölçütüdür.
Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmetleri: Ücret ve Sorumluluk hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
