Boşanma kararıyla yapılan velayet düzenlemesi kesin ve değişmez bir sonuç değildir. Velayet sahibi ebeveynin başka bir şehre ya da ülkeye taşınması, yeniden evlenmesi, çocuğun bakımını fiilen üstlenememesi, diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi engellemesi veya çocuğun yaşının ilerlemesiyle birlikte ihtiyaçlarının değişmesi gibi yeni olgular, düzenlemenin yeniden ele alınmasını gündeme getirir. Bu talep aile mahkemesine verilen ve uygulamada “velayetin değiştirilmesi davası” olarak bilinen dilekçeyle ileri sürülür. Aşağıda böyle bir dava dilekçesinin örneği ile bölümlerinin hangi amaca hizmet ettiği yer almaktadır.
🏛️ Velayet Değişikliği Hangi Mahkemede İstenir?
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4, Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukuna ilişkin kitabından doğan dava ve işleri aile mahkemelerinin görevine bırakır. Boşanmadan sonra velayet düzenlemesinin değiştirilmesi de bu kapsamdadır. Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür.
6100 sayılı HMK m.382/2-b-13, “velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi”ni çekişmesiz yargı işleri arasında sayar; HMK m.384 de bu işlerde talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesini yetkili kılar. Uygulamada ise diğer ebeveyn talebe karşı çıktığında dosya çekişmeli bir davaya dönüşür ve dilekçe, davalı gösterilerek hazırlanır. Bu nedenle örnekteki dilekçe, diğer ebeveyn davalı olarak gösterilecek şekilde kurulmuştur. Davanın genel çerçevesi velayetin değiştirilmesi davası yazımızda anlatılmaktadır.
🔄 Hangi Yeni Olgular Dilekçeye Konu Olur?
TMK m.183’teki örnekler sınırlı sayıda değildir; belirleyici olan, boşanma kararından sonra ortaya çıkan olgunun çocuğun üstün yararı bakımından yeni bir değerlendirmeyi zorunlu kılmasıdır. Dilekçelerde sıklıkla şu olgular yer alır:
- Velayet sahibi ebeveynin çocukla birlikte başka bir şehre veya yurt dışına yerleşmesi ya da çocuğu başkasının bakımına bırakması,
- Velayet sahibi ebeveynin yeniden evlenmesi ve yeni aile düzeninin çocuk üzerindeki etkisi,
- Çocuğun eğitim, sağlık veya bakım ihtiyaçlarının karşılanmaması, okul devamsızlığı, düzenli sağlık kontrollerinin aksatılması,
- Kişisel ilişki kararına uyulmaması; TMK m.182/2 uyarınca mahkemenin bu ihtimale karşı velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar etmiş olması,
- Çocuğun fiilen diğer ebeveynin yanında yaşamaya başlaması,
- İdrak çağına gelen çocuğun hangi ebeveynle yaşamak istediğine ilişkin açık ve kararlı görüşü.
Velayet sahibinin görevini hiç yerine getirememesi veya çocuğu ağır biçimde ihmal etmesi hâlinde gündeme gelen yol ise TMK m.348’deki velayetin kaldırılmasıdır; bu ayrım velayet hakkının kaldırılması yazımızda açıklanmaktadır.
📄 Velayetin Değiştirilmesi Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, boşanma kararıyla velayeti anneye bırakılan çocuğun, annenin başka bir şehre taşınması ve kişisel ilişki kararına uyulmaması üzerine babanın velayet talebinde bulunduğu bir dosya kurgusuna göre hazırlanmıştır; taraf rolleri tersine döndüğünde metin buna göre düzenlenir.
Büromuzun hazırladığı velayet dilekçeleri; boşanma dosyası, kişisel ilişki kararının uygulanmasına ilişkin kayıtlar, okul ve sağlık belgeleri, yazışmalar ve tanık anlatımları tek tek incelenerek yazılır. Hangi olgunun TMK m.182 ve m.183 kapsamında yeni bir durum oluşturduğu, sosyal inceleme ve çocuğun dinlenmesine ilişkin taleplerin nasıl kurulacağı, iştirak nafakası ve kişisel ilişki düzenlemesinin yeni duruma nasıl uyarlanacağı dosyanın özelliklerine göre belirlenir. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak metin, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
ÇOCUK: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Doğum Tarihi: [ ]
KONU: [Mahkeme adı]’nin [esas/karar no] sayılı ve [kesinleşme tarihi] tarihinde kesinleşen boşanma kararıyla davalıya bırakılan ortak çocuğun velayetinin davacıya verilmesi, kişisel ilişki ve iştirak nafakasının yeni duruma göre düzenlenmesi ile yargılama süresince geçici önlem alınması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar [mahkeme adı ve esas/karar no] sayılı kararla boşanmış; ortak çocuğun velayeti davalıya bırakılmış, davacı ile çocuk arasında [gün ve saatleri] kişisel ilişki kurulmuştur (Ek-1). Kararda, TMK m.182/2 uyarınca kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerine uyulmaması hâlinde velayetin değiştirilebileceği [ihtar edilmiştir / edilmemiştir].
2. Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra davalı, [tarih] tarihinde çocukla birlikte [il] iline taşınmış; çocuğun okul kaydı [okul adı]’na aldırılmıştır (Ek-2). Taşınma davacıya önceden bildirilmemiş, kişisel ilişki günleri bu tarihten itibaren fiilen uygulanamaz hâle gelmiştir.
3. Davacı, [tarihler] tarihlerinde kişisel ilişki için çocuğu teslim almak üzere davalının adresine gitmiş, ancak çocuk teslim edilmemiştir. Bu durum [icra dairesi tutanakları / yazışmalar / tanık anlatımları] ile sabittir (Ek-3). Çocuğun [devamsızlık kayıtları / sağlık kontrollerinin aksatılması / bakımının [kişi]’ye bırakılması] gibi durumlar da [belge] ile ortaya konulmaktadır (Ek-4).
4. Davacı [adres]’te çocuğun yaşına uygun ayrı bir odanın bulunduğu konutta oturmakta, [meslek / çalışma düzeni] itibarıyla çocuğun okul ve günlük bakımını üstlenebilecek durumdadır. Çocuğun eğitimine devam edebileceği okul [okul adı / mesafe]’dır.
5. TMK m.183 uyarınca ana veya babanın başka bir yere gitmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Velayet düzenlemesinde esas alınan ölçüt çocuğun üstün yararıdır; velayet kamu düzenine ilişkin olup re’sen araştırma ilkesi geçerlidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 16.04.2026 tarihli, 2026/1871 E. ve 2026/4287 K. sayılı kararında da idrak çağındaki çocuğun görüşünün net biçimde alınması, çocuğun beyanı ile sosyal inceleme raporunun çelişmesi hâlinde üç kişilik uzman heyetinden yeniden rapor alınması gerektiği vurgulanmıştır.
6. Çocuk [yaş] yaşında olup idrak çağındadır. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.12 uyarınca çocuğun görüşünün uzman eşliğinde alınması, 4787 sayılı Kanun m.5 uyarınca tarafların barınma, gelir, sosyal ve psikolojik durumlarını değerlendiren sosyal inceleme raporu düzenlenmesi talep edilmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.182, 183, 339 ve ilgili hükümler; 4787 sayılı Kanun m.4, 5; 6100 sayılı HMK m.382, 384; BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.3, 12.
DELİLLER: Boşanma dosyası ve kesinleşme şerhi, nüfus kayıtları, okul kayıt ve devamsızlık belgeleri, sağlık kayıtları, kişisel ilişkiye ilişkin tutanaklar ve yazışmalar, adres kayıtları, sosyal inceleme raporu, çocuğun uzman eşliğinde dinlenmesi, tanık beyanları ([ad soyad – adres]) ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1. Yargılama süresince çocuğun üstün yararı gözetilerek [kişisel ilişkinin yeniden kurulmasına / çocuğun davacı yanında kalmasına] yönelik geçici önlem alınmasına,
2. Ortak çocuk [ad soyad]’ın velayetinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3. Davalı ile çocuk arasında çocuğun yaşına ve yeni duruma uygun kişisel ilişki kurulmasına,
4. TMK m.182/3 uyarınca davalının gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması için aylık [ ] TL iştirak nafakasına ve davacı aleyhine hükmedilmiş iştirak nafakasının kaldırılmasına,
5. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine,
karar verilmesini müvekkil adına saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi 2) Okul kayıt belgesi 3) Kişisel ilişkiye ilişkin tutanak ve yazışmalar 4) Devamsızlık / sağlık kayıtları 5) Nüfus kayıt örneği 6) Vekâletname
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Boşanma kararına yapılan atıf dilekçenin başlangıç noktasıdır. Velayet değişikliği, önceki düzenlemenin yanlış olduğunu değil, kesinleşmeden sonra durumun değiştiğini ileri sürer. Bu nedenle açıklamalar, boşanma yargılamasında değerlendirilmiş olayları yeniden anlatmak yerine sonraki gelişmelere odaklanır. Kararda TMK m.182/2 kapsamında bir ihtar bulunup bulunmadığı da ayrıca yazılır; kişisel ilişki kararına uyulmaması bu ihtarla birlikte daha belirgin bir değerlendirme ölçütü hâline gelir. Kişisel ilişkinin yeni iletişim araçlarıyla sürdürülmesi kişisel ilişkide görüntülü görüşme hakkı yazımızda ele alınmaktadır.
Çocuğun görüşü ve sosyal inceleme talebi yargılamanın merkezindedir. Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun görüşü alınmadan ve sosyal inceleme raporu düzenlenmeden velayet hakkında karar verilemeyeceğini kabul etmekte; çocuğun görüşü ile uzman raporu çeliştiğinde, görüşün aksine karar verilecekse bunun gerekçesinin uzmanlarca somut biçimde ortaya konulmasını aramaktadır. Bu ilke velayette çocuğun görüşü ile uzman raporu çelişkisi kararımızda incelenmektedir. Uzman raporunun nasıl hazırlandığı velayette uzman raporu ve sosyal inceleme, çocuğun dinlenme usulü ise boşanmada çocuğun dinlenmesi yazımızda anlatılmaktadır.
Davacının koşullarına ilişkin açıklamalar, talebin yalnızca diğer ebeveynin eksikliklerine dayanmadığını gösterir. Konut düzeni, çalışma saatleri, okul ve sağlık hizmetlerine erişim gibi bilgiler sosyal inceleme sırasında değerlendirilecek başlıkları önceden belirler. Çocuğun yurt dışına çıkarılması veya yerleşim yerinin değiştirilmesi söz konusuysa velayet ve çocuğun yurt dışına çıkarılması yazımız da dikkate alınır.
Nafaka ve kişisel ilişki talepleri velayet talebinin doğal sonucudur. Velayet değiştiğinde, önceki kararla velayet sahibine ödenen iştirak nafakasının kaldırılması ve bu kez velayeti bırakacak ebeveyn aleyhine TMK m.182/3 kapsamında nafaka belirlenmesi aynı dilekçede istenir. İştirak nafakasının kapsamı iştirak nafakası nedir yazımızda, nafaka tutarının güncellenmesi ise nafaka artırım davası dilekçesi örneği sayfamızda yer almaktadır.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi; mevcut velayet ve kişisel ilişki düzenlemesini ve varsa TMK m.182/2 ihtarını gösterir.
- Çocuğun nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri belgesi; taşınma ve adres değişikliğinin tarihini ortaya koyar.
- Okul kayıt, nakil ve devamsızlık belgeleri; eğitim düzenindeki değişikliği gösterir.
- Sağlık kayıtları ve aşı/kontrol belgeleri; bakım ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığına ilişkin bilgi verir.
- Kişisel ilişkiye ilişkin icra tutanakları, mesaj ve e-posta yazışmaları; kararın uygulanmasındaki sorunları belgeler.
- Davacının konut ve gelir durumunu gösteren belgeler ile vekâletname.
Boşanma sırasında velayet düzenlemesinin nasıl yapıldığı boşanmada velayet nasıl belirlenir, ortak velayet seçeneği ise ortak velayet nedir yazımızda anlatılmaktadır. Diğer dilekçe türleri için dilekçe örnekleri sayfamıza, aile hukukuna ilişkin emsal kararlar için karar arama sayfamıza bakabilirsiniz. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Velayetin değiştirilmesi için belirli bir süre beklemek gerekir mi?
Kanunda bekleme süresi öngörülmemiştir. TMK m.183 yeni olguların ortaya çıkmasına bağlanmıştır; boşanma kararının kesinleşmesinden sonra çocuğun üstün yararını etkileyen bir değişiklik meydana geldiğinde talep ileri sürülebilir. Değerlendirme, olgunun niteliğine ve çocuk üzerindeki etkisine göre yapılır.
Çocuğun isteği tek başına velayetin değişmesine yeter mi?
İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır ve bu görüşe gereken önem verilir. Ancak Yargıtay uygulamasına göre çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde görüşün aksine de karar verilebilir; bu durumda gerekçenin uzman raporuyla somut biçimde ortaya konulması aranır.
Velayet sahibinin yeniden evlenmesi velayetin değişmesi sonucunu doğurur mu?
TMK m.183 yeniden evlenmeyi yeni olgular arasında sayar; ancak evlenme kendiliğinden velayetin değişmesi sonucunu doğurmaz. Mahkeme, yeni aile düzeninin çocuğun bakımına, eğitimine ve ruhsal gelişimine etkisini sosyal inceleme raporu ve diğer delillerle birlikte değerlendirir.
Kişisel ilişkiye uyulmaması velayet değişikliği sebebi midir?
7343 sayılı Kanunla TMK m.182’ye eklenen ikinci fıkra uyarınca mahkeme, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar eder. Bu ihtara rağmen kişisel ilişkinin engellenmesi, velayet talebinin önemli dayanaklarından biri olarak değerlendirilir.
Velayetin değiştirilmesi ile velayetin kaldırılması aynı şey midir?
Hayır. Velayetin değiştirilmesi, velayetin bir ebeveynden alınarak diğerine verilmesidir ve TMK m.183’e dayanır. Velayetin kaldırılması ise TMK m.348’de düzenlenir; diğer koruma önlemlerinden sonuç alınamadığında veya yetersiz kalacağı anlaşıldığında uygulanır ve her iki ebeveynden kaldırılırsa çocuğa vasi atanır.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her velayet dosyasında çocuğun yaşı, yaşam koşulları ve boşanma kararından sonra ortaya çıkan olgular farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
