İlamsız icra takibinde borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi, takibi kendiliğinden durdurur. Alacaklının önünde bu noktada iki yol vardır: elinde İİK m.68’de sayılan nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını istemek, yoksa genel mahkemede alacağın varlığını ispat ederek itirazın iptali davası açmak. İtirazın iptali davası bir yıllık süreye bağlıdır; ticari alacaklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır ve davanın kabulü hâlinde koşulları varsa borçlu aleyhine icra inkâr tazminatı istenebilir. Aşağıda ticari bir satım ilişkisinden doğan fatura alacağı için asliye ticaret mahkemesine verilen itirazın iptali dava dilekçesinin örneği ve bölümlerinin işlevi yer alıyor.
⏱️ İtirazdan Davaya: Aşamalar ve Süreler
- Ödeme emrine itiraz. Borçlu, ödeme emrine süresi içinde itiraz eder; süresinde yapılan itiraz takibi durdurur, borcun yalnız bir kısmına itiraz edilmişse kabul edilen kısım için takip devam eder (İİK m.66).
- İtirazın alacaklıya tebliği. Bir yıllık dava süresi, itirazın alacaklıya tebliği tarihinden başlar (İİK m.67/1). Bu süre geçirilirse genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır; ancak takip artık bu yolla canlandırılamaz (İİK m.67/5).
- Arabuluculuk (ticari alacaklarda zorunlu). Başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en çok bir hafta uzatılabilir (6325 s.K. m.18/A-9). Başvurudan son tutanağa kadar geçen süre bir yıllık süreye eklenir.
- Dava. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenerek dava açılır. Tutanak eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; arabulucuya hiç başvurulmadan açılan dava ise doğrudan usulden reddedilir (6325 s.K. m.18/A-2).
İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki farklar için itirazın iptali ve itirazın kaldırılması ile itirazın kaldırılması davası yazılarımıza; arabuluculuk aşaması için itirazın iptali ve menfi tespitte arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.
🏛️ Görevli ve Yetkili Mahkeme
İtirazın iptali davası bir icra hukuku davası olmakla birlikte icra mahkemesinde değil, genel mahkemede görülür. Görev, takibe konu alacağın niteliğine göre belirlenir: ticari dava niteliğindeki alacaklarda asliye ticaret mahkemesi, kira ilişkisinden doğan alacaklarda sulh hukuk mahkemesi, işçilik alacaklarında iş mahkemesi, diğer hâllerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Tüketici işlemlerinden doğan alacaklarda ise tüketici mahkemesi ve tüketici hakem heyetine ilişkin özel kurallar devreye girer.
Yetki bakımından davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetkili olup sözleşmeden doğan alacaklarda sözleşmenin ifa yeri mahkemesi de yetkilidir. Uygulamada dava, çoğu zaman takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yerde açılır; ancak takip yerinin yetkisine itiraz edilmişse bu itirazın davada ayrıca ele alınması gerekir. Konunun genel çerçevesi için itirazın iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.
📄 İtirazın İptali Dava Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, iki şirket arasındaki mal satışından doğan ve faturaya bağlanan alacak için başlatılan ilamsız takibe borçlunun “borcum yoktur” diyerek itiraz etmesi ve arabuluculukta anlaşma sağlanamaması üzerine açılan bir dava üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı dava dilekçeleri; icra dosyası, itiraz dilekçesi, sözleşme ve faturalar, ticari defter kayıtları, yazışmalar ve arabuluculuk tutanağı incelenerek yazılır; alacak kalemleri, faiz hesabı ve icra inkâr tazminatı talebi dosyanın somut belgelerine göre kurulur. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Şirket unvanı], Vergi No: [ ], MERSİS No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [Şirket unvanı], Vergi No: [ ], [Adres]
DAVA DEĞERİ: [İtiraz edilen asıl alacak tutarı] TL
İCRA DOSYASI: İstanbul Anadolu [ ]. İcra Dairesi, [ ] Esas
ARABULUCULUK: İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu, [ ] Büro No, [tarih] tarihli anlaşamama son tutanağı
KONU: Davalının icra takibine yaptığı itirazın İİK m.67 uyarınca iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında [tarih] tarihinden itibaren [ürün/hizmet] satışına dayalı ticari ilişki bulunmaktadır. Müvekkil, davalıya [tarih/tarihler] tarihli [ ] adet irsaliye ile teslim ettiği mallar için [fatura tarih ve numaraları] faturalarını düzenlemiş; faturalar davalıya tebliğ edilmiş ve davalı tarafından süresinde itiraz edilmemiştir.
2. Fatura bedellerinin ödenmemesi üzerine müvekkil, [tarih] tarihinde İstanbul Anadolu [ ]. İcra Dairesi’nin [ ] Esas sayılı dosyasıyla ilamsız takip başlatmıştır. Davalı, [tarih] tarihli dilekçesiyle [borcun tamamına / faize ve ferilerine] itiraz etmiş ve takip durmuştur. İtiraz, müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir.
3. Uyuşmazlık TTK m.5/A uyarınca dava şartı arabuluculuğa tabi olduğundan [tarih] tarihinde arabuluculuk bürosuna başvurulmuş, süreç [tarih] tarihli son tutanakla anlaşamama ile sonuçlanmıştır. Başvurudan son tutanağa kadar geçen süre hak düşürücü süreye eklendiğinden dava İİK m.67/1’deki bir yıllık süre içindedir (6325 s.K. m.18/A-15).
4. Alacağın varlığı; teslimi gösteren imzalı irsaliyeler, davalıya tebliğ edilen faturalar ve müvekkilin usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtlarıyla sabittir. Davalının ticari defterlerinin de incelenmesi hâlinde aynı alacağın davalı kayıtlarında yer aldığı görülecektir. Davalının itirazı, ödemeyi geciktirmeye yönelik olup herhangi bir ödeme belgesine veya ayıp bildirimine dayanmamaktadır.
5. Takibe konu alacak, faturalarda yazılı bedellerden oluştuğundan miktarı belli ve davalı tarafından bilinebilir niteliktedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.10.2024 tarihli, E.2023/964, K.2024/532 sayılı kararında da belirtildiği üzere, icra inkâr tazminatı için alacağın likit olması, yani gerçek miktarının belli ya da borçlu tarafından belirlenebilir olması yeterlidir. Bu nedenle davalı aleyhine İİK m.67/2 uyarınca icra inkâr tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 2004 sayılı İİK m.66, 67; 6102 sayılı TTK m.4, 5/A; 6325 sayılı HUAK m.18/A; 6098 sayılı TBK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: İstanbul Anadolu [ ]. İcra Dairesi’nin [ ] Esas sayılı dosyası, arabuluculuk son tutanağı, sözleşme/sipariş yazışmaları, irsaliyeler, faturalar ve tebliğ belgeleri, tarafların ticari defter ve kayıtları, bilirkişi incelemesi, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen göz önünde tutulacak nedenlerle;
1. Davalının İstanbul Anadolu [ ]. İcra Dairesi’nin [ ] Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline ve takibin devamına,
2. Asıl alacağa takip tarihinden itibaren [ticari / avans] faiz işletilmesine,
3. Davalının hükmolunacak tutarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine,
4. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Arabuluculuk son tutanağı 2) İcra dosyası örneği ve itiraz dilekçesi 3) Faturalar ve irsaliyeler 4) Cari hesap ekstresi 5) Vekâletname
💰 İcra İnkâr Tazminatı ve Likit Alacak
İİK m.67/2’ye göre borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, alacaklının talebi üzerine hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Bu tazminat kendiliğinden verilmez; dava dilekçesinde ayrıca talep edilmesi gerekir. Tazminat tutarının belirlenmesinde takip talebi veya davadaki talep esas alınır (İİK m.67/son).
Uygulamada tartışmanın merkezi alacağın likit olup olmadığıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.10.2024 tarihli, E.2023/964, K.2024/532 sayılı kararında, likitliğin alacak ve borçlusu birlikte değerlendirilerek belirleneceği; alacağın gerçek miktarının belli ya da borçlu tarafından belirlenebilir olması gerektiği vurgulanmıştır. Fatura, sözleşme veya cari hesap gibi belgelere dayanan alacaklar çoğu zaman bu niteliktedir; miktarı ancak yargılama sonunda bilirkişi takdiriyle ortaya çıkan tazminat alacaklarında ise bu tazminat genellikle reddedilir. Tersine, alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine alacaklı da aynı oranda tazminata mahkûm edilebilir.
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
İcra ve arabuluculuk künyesi. Dilekçe başında icra dosyası ve arabuluculuk son tutanağının künyesinin yer alması, mahkemenin dava şartlarını ve süreyi ilk bakışta denetlemesini sağlar. Bir yıllık süre hak düşürücü nitelikte olduğundan, itirazın tebliğ tarihi ile arabuluculuk başvuru ve son tutanak tarihleri dilekçede ayrı ayrı gösterilir.
Dava değerinin takip tutarıyla uyumu. İtirazın iptali davasında istem, itiraz edilen takip miktarıyla sınırlıdır; takip tutarını aşan kısım için ayrıca alacak davası gerekir. Harç, dava değeri üzerinden nispi olarak hesaplanır.
Delillerin alacağın kaynağına göre seçilmesi. Ticari satımda teslim (irsaliye), fatura tebliği ve defter kayıtları; eser sözleşmesinde iş teslimi ve hakediş; kira alacağında sözleşme ve ödeme kayıtları ön plana çıkar. Ticari defterlerin karşılıklı incelenmesi talebi, ticari uyuşmazlıklarda bilirkişi incelemesinin dayanağını oluşturur.
Tazminat ve faiz talebinin açıkça yazılması. İcra inkâr tazminatı ile faiz türü ve başlangıcı sonuç kısmında ayrı ayrı istenmediğinde mahkeme bunlara kendiliğinden hükmetmez. Borçlunun takibe hiç itiraz etmeden borcun olmadığını ileri sürmek istediği durumlar için menfi tespit davası dilekçesi, takipten önce alacağı güvenceye almak için ihtiyati haciz talep dilekçesi örneklerimize; ilamsız takibin genel işleyişi için ilamsız icra takibi yazımıza bakabilirsiniz. Dosyanıza özgü değerlendirme ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucu onaylı örneği (ticari ve diğer dava şartı arabuluculuğa tabi alacaklarda).
- İcra dosyasının örneği: takip talebi, ödeme emri, borçlunun itiraz dilekçesi ve itirazın alacaklıya tebliğini gösteren belge.
- Alacağın dayanağı belgeler: sözleşme, sipariş yazışmaları, irsaliyeler, faturalar ve tebliğ belgeleri.
- Cari hesap ekstresi ve ilgili ticari defter kayıtlarının dökümü.
- Vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname; tüzel kişi davacıda imza sirküleri ve ticaret sicili kaydı.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
İtirazın iptali davası açma süresi ne zaman başlar?
Süre, borçlunun itirazının alacaklıya tebliği tarihinden itibaren bir yıldır (İİK m.67/1). Dava şartı arabuluculuğa tabi uyuşmazlıklarda arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede hak düşürücü süre işlemez (6325 s.K. m.18/A-15).
Bir yıllık süre kaçırılırsa alacak kaybedilir mi?
Hayır. İİK m.67’nin beşinci fıkrasına göre itirazın iptali süresini geçiren alacaklının genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır. Ancak bu durumda mevcut takip itirazın iptali yoluyla devam ettirilemez ve icra inkâr tazminatı istenemez; alacağın zamanaşımı süresi de ayrıca gözetilir.
Arabuluculuk her itirazın iptali davasında zorunlu mu?
Hayır; zorunluluk alacağın niteliğine göre belirlenir. Ticari davalarda konusu bir miktar para olan itirazın iptali davaları TTK m.5/A ile, kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar 6325 s.K. m.18/B ile dava şartı arabuluculuğa tabidir; işçilik alacakları ve tüketici uyuşmazlıkları için de özel düzenlemeler bulunur. Bu kapsamlar dışında kalan alacaklarda dava doğrudan açılabilir.
Borçlu arabuluculuk toplantısına katılmazsa ne olur?
Geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir; bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (6325 s.K. m.18/A-11).
İtirazın iptali davası icra mahkemesinde mi açılır?
Hayır. İtirazın iptali davası genel mahkemelerde görülür ve alacağın varlığı genel hükümlere göre tam olarak ispat edilir. İcra mahkemesinde yalnızca İİK m.68’deki belgelere dayanan itirazın kaldırılması istenebilir; bu yolun incelemesi belgeyle sınırlıdır.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada alacağın kaynağı, itirazın kapsamı, görevli mahkeme, arabuluculuk süreci ve delil durumu farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
