Bir dizi setinde yangın çıkıyor, prodüksiyon şirketi hasarı sigortacısından istiyor ve uyuşmazlığı, sigorta ettirenler için özel bir uyuşmazlık çözüm yolu olarak bilinen Sigorta Tahkim Komisyonuna taşıyor. Sigorta şirketinin ilk cevabı ise hasarın kapsamına değil, kapıya ilişkin: “Bu uyuşmazlık burada görülemez; poliçede İstanbul Tahkim Merkezi şartı var.” Sigorta tahkimine başvuru hakkı ile taraflarca seçilmiş kurumsal tahkim çatıştığında hangisi öne geçer?
Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti, 19.06.2026 tarihli ve 2026/İHK-51336 sayılı kararıyla, tacirler arasında özel olarak müzakere edilmiş bir medya prodüksiyon sigortası poliçesindeki İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) tahkim şartını geçerli ve bağlayıcı kabul eden uyuşmazlık hakemi kararını yerinde bulmuş, başvuranın itirazını oy birliğiyle reddetmiştir.
🎬 Set yangını ve tazminat başvurusu
Dergide yayımlanan karar metnine göre uyuşmazlık, bir anonim şirket olan sigorta ettiren ile sigorta şirketi arasında 2024-2025 dönemi için düzenlenen “Medya Prodüksiyon Sigorta Poliçesi”nden doğmaktadır. Poliçe kapsamında sigortalı olan bir dizi prodüksiyonunun sesli çekim stüdyosunda yer alan sette, 2024 yılında yangın çıkmıştır.
Sigorta ettiren şirket, yangın sonucu meydana gelen hasarın poliçe kapsamında tazmini talebiyle Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmuştur. Kararın yayımlanan metninde tarafların unvanları, prodüksiyonun adı, poliçe numarası, olay tarihi ve talep edilen tutar anonimleştirilmiştir; bu nedenle hasarın miktarına ilişkin bir bilgi yer almamaktadır.
Dikkat çeken nokta, uyuşmazlığın hiçbir aşamada hasarın kapsamı, yangının nedeni ya da tazminatın hesabı yönünden incelenmemiş olmasıdır. Dosya, tamamen “uyuşmazlığı kim çözecek” sorusu üzerinden sonuçlanmıştır.
🛡️ Sigortacının tahkim ilk itirazı
Sigorta şirketi, poliçenin “Diğer Maddeler” başlıklı bölümünün tercümesinde yer alan hükme dayanmıştır. Karar metninde aktarıldığı şekliyle bu hüküm özetle şöyledir:
- Tahkim yeri: İstanbul;
- Kapsam: sözleşmeden doğan veya sözleşmeyle bağlantılı olarak ortaya çıkan her türlü uyuşmazlık;
- Usul: nihai olarak İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları çerçevesinde tahkim;
- Uygulanacak hukuk: Türk hukuku.
Bu hükme dayanılarak ileri sürülen tahkim ilk itirazı, Sigorta Tahkim Komisyonu nezdindeki başvurunun esasa girilmeden reddini amaçlamaktadır. Benzer bir kapı sorunu, farklı bir sözleşme türünde, kripto borsasında tahkim şartı yazısında da ele alınmıştır.
📑 Uyuşmazlık hakeminin gerekçesi
İlk aşamada görevlendirilen uyuşmazlık hakemi, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunduğunu tespit ettikten sonra tahkim itirazını incelemiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararında aktarılan gerekçenin ana hatları şunlardır:
- uyuşmazlıkların kural olarak devlet yargısında çözülmesi esastır; tahkim gibi alternatif yollar tarafların serbest iradesine ya da bu yolu zorunlu kılan bir kanun hükmüne bağlıdır;
- tahkim sözleşmesi ancak tarafların iradesine tabi uyuşmazlıklar için mümkündür (HMK m.408);
- tahkim için tarafların tahkim sözleşmesi yapması veya sözleşmede tahkim şartına yer vermesi gerekir; uyuşmazlığın hakeme bırakılmasına ilişkin irade beyanı tahkim şartının temel unsurudur (HMK m.412);
- bu iradenin tartışma ve karışıklığa yol açmayacak biçimde açık ve kesin olarak belirtilmesi zorunludur;
- poliçe, iki şirket arasında 57 sayfalık özel bir sözleşme olarak hazırlanmış ve tahkim maddesi, TTK m.18/2 uyarınca basiretli bir iş insanı gibi davranmakla yükümlü tacir sigorta ettiren tarafından kabul edilerek imzalanmıştır.
Hakem, tahkim şartının geçerli olduğunu ve sigorta şirketinin tahkim ilk itirazının yerinde bulunduğunu belirterek başvuruyu HMK m.413/1 uyarınca usulden reddetmiştir. Yargılama giderleri başvuran üzerinde bırakılmış, reddedilen tazminat tutarı üzerinden Sigortacılık Kanunu m.30/17 uyarınca hesaplanan 9.000,00 TL vekâlet ücreti başvurandan alınarak sigorta şirketine verilmiştir.
🏛️ İtiraz Hakem Heyetinin değerlendirmesi
Başvuran vekili, itiraz dilekçesinde özetle başvurunun kabulü gerektiğini ileri sürmüştür. Karar metninde itirazın başka bir somut gerekçesine yer verilmemektedir. Heyet, dosya kapsamı karşısında ayrıca inceleme ve araştırma yapılmasına gerek görmeden kararını oluşturmuştur.
Heyet, ilk hakemin gerekçesine ek olarak HMK m.425/1’e dayanmıştır. Bu hükme göre tahkim yeri, taraflarca veya seçtikleri tahkim kurumunca serbestçe kararlaştırılır; anlaşma yoksa hakem veya hakem kurulunca belirlenir. Heyetin vardığı sonuç şu şekilde özetlenebilir:
- taraflar TTK uyarınca basiretli tacir sıfatını taşımaktadır;
- aralarındaki sözleşmede tahkim yeri ve yöntemi önceden belirlenmiştir;
- bu belirleme tarafları bağlayıcı niteliktedir;
- uyuşmazlık hakemi kararı bu nedenle yerindedir.
Sonuç olarak başvuran vekilinin itirazı reddedilmiş, itiraz başvuru ücreti ve tebligat gideri başvuran üzerinde bırakılmış, dosyanın usul işlemleri için Komisyona tevdiine karar verilmiştir. Heyet, dava konusu miktar itibarıyla kesinlik sınırının altında kalındığını belirterek temyiz yolunun kapalı olduğunu ve kararın kesin olduğunu belirtmiş; karar oy birliğiyle verilmiştir.
🔀 İki tahkim yolu: kanuni çerçeve
Kararın daha iyi anlaşılması için iki farklı tahkim mekanizmasının yan yana konulması yararlıdır:
| Unsur | Sigorta Tahkim Komisyonu | Sözleşmeyle seçilen kurumsal tahkim (ISTAC) |
|---|---|---|
| Dayanak | 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 | Tarafların tahkim sözleşmesi veya tahkim şartı (HMK m.412) |
| Başvuru imkânı | Sisteme üye kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişi, sözleşmede özel hüküm olmasa bile yararlanabilir (m.30/1) | Yalnızca açık ve kesin tahkim iradesi varsa |
| Usul | Hakemler yalnız kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir (m.30/15); Kanun’da hüküm yoksa HMK kıyasen uygulanır (m.30/23) | Seçilen tahkim kurumunun kuralları; tahkim yeri taraflarca belirlenir (HMK m.425/1) |
| Tahkim itirazının sonucu | Bu kararda HMK m.413/1 esas alınmıştır: tahkim sözleşmesi hükümsüz, tesirsiz veya uygulanması imkânsız değilse tahkim itirazı kabul edilir ve dava usulden reddedilir. | |
Sigortacılık Kanunu m.30/1, sigorta tahkim sistemine başvuruyu sözleşmede özel bir hüküm bulunmasına bağlamamaktadır. Somut kararda ise belirleyici olan, sözleşmede bu kez başka bir tahkim yolunu açıkça seçen özel bir hükmün bulunmasıdır. Hakem ve İtiraz Hakem Heyeti, tarafların tacir olmasını ve poliçenin özel olarak hazırlanmış kapsamlı bir sözleşme olmasını öne çıkararak bu seçime üstünlük tanımıştır. Karar metninde, Sigortacılık Kanunu m.30/1’deki başvuru imkânı ile ISTAC şartı arasındaki ilişkiye dair ayrı bir tartışma yer almamaktadır.
📌 Kararın kapsamı ve sınırları
Karar, sigorta tahkimine ilişkin bütün uyuşmazlıklar bakımından genel bir kural koymamaktadır. Gerekçede öne çıkan olgular, sonucun hangi koşullara dayandığını göstermektedir:
- sigorta ettiren bir tacirdir ve poliçe ticari faaliyet kapsamında akdedilmiştir;
- poliçe standart bir genel şart metni değil, 57 sayfalık, taraflar arasında özel olarak hazırlanmış bir sözleşmedir;
- tahkim şartı tahkim kurumunu, kuralları, yeri ve uygulanacak hukuku açıkça göstermektedir;
- sigorta şirketi tahkim itirazını ilk itiraz olarak ileri sürmüştür.
Tüketici niteliğindeki sigorta ettirenlerin taraf olduğu, standart poliçelerle kurulan ilişkilerde ya da tahkim iradesinin açık ve kesin olmadığı durumlarda farklı değerlendirmeler gündeme gelebilir; bu karar o ihtimalleri incelememektedir. Tahkime elverişlilik tartışmasının başka bir alandaki görünümü için kira artışında tahkim şartı yazısına bakılabilir.
❓ Sık sorulan sorular
Hakem, set yangınının sigorta kapsamında olup olmadığına karar verdi mi?
Hayır. Başvuru tahkim ilk itirazı nedeniyle usulden reddedildiğinden hasarın teminat kapsamı, yangının nedeni ve tazminat miktarı incelenmemiştir. Karar yalnızca uyuşmazlığın Sigorta Tahkim Komisyonunda görülemeyeceğine ilişkindir; esasa ilişkin bir tespit içermez.
Usulden ret kararına rağmen başvurana neden vekâlet ücreti yüklendi?
Uyuşmazlık hakemi, başvuranın talebi reddedildiği için Sigortacılık Kanunu m.30/17’ye dayanarak, reddedilen tutar üzerinden hesaplanan 9.000,00 TL vekâlet ücretini başvurandan alınarak sigorta şirketine verilmesine hükmetmiştir. Bu fıkra, talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki ücretin beşte birine hükmedilmesini öngörmektedir.
Tarafların tacir olması neden bu kadar önemsendi?
Hem uyuşmazlık hakemi hem de İtiraz Hakem Heyeti, tahkim şartının TTK m.18/2 uyarınca basiretli bir iş insanı gibi hareket etmekle yükümlü tacir sigorta ettiren tarafından kabul edilerek imzalandığını vurgulamıştır. Heyet, tarafların basiretli tacir olduğunu ve sözleşmede tahkim yerinin belirlendiğini, bu belirlemenin tarafları bağladığını kararının temel dayanağı yapmıştır.
Bu karara karşı Yargıtaya gidilebilir mi?
Karar metnine göre hayır. İtiraz Hakem Heyeti, dava konusu miktarın kesinlik sınırının altında kaldığını belirterek temyiz yolunun kapalı olduğunu ve kararın kesin olduğunu açıkça yazmıştır. Sigortacılık Kanunu m.30/12, itiraz üzerine verilen kararlar için temyizi belirli bir tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarla ve sayılan istisnai hâllerle sınırlamaktadır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası üzerinden ulaşım bilgilerine, Emsal Kararlar arşivinden serinin diğer yazılarına erişilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Kararları Dergisinde anonimleştirilerek yayımlanan itiraz hakem heyeti kararından derlenmiştir. Değerlendirme, tacirler arasında özel olarak hazırlanmış bir medya prodüksiyon poliçesinde açıkça kararlaştırılmış kurumsal tahkim şartına dayanan somut dosyaya ilişkindir; sigorta ettirenin sıfatı, poliçenin niteliği ve tahkim hükmünün içeriği farklı olan dosyalarda sonuç değişebilir. Hakem kararları yalnızca ilgili uyuşmazlığın tarafları bakımından bağlayıcıdır. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
