İbraname, iş sözleşmesi sona erdikten sonra işçinin işverenden alacaklarını aldığını ve bu alacaklar yönünden işvereni borçtan kurtardığını beyan ettiği belgedir. Uygulamada en sık imzalanan, ama en sık da geçersiz sayılan belgelerden biridir; çünkü Türk Borçlar Kanunu m.420, işçinin işverenden alacağına ilişkin ibraya çok sıkı şekil ve içerik şartları bağlamıştır.
Kısa özet: İbranamenin geçerli olması için dört şart birlikte aranır: yazılı olması, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacağın türünün ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin noksansız ve banka aracılığıyla yapılması (TBK m.420/2). Bu şartları taşımayan ibraname kesin hükümsüzdür; gerçek tutarı içermeyen ibraname ise ancak içerdiği miktarla sınırlı makbuz hükmündedir.
Bu yazıda neler var?
📜 İbranamenin Geçerlilik Şartları (TBK m.420)
- Yazılı şekil: Sözlü ibra veya yalnızca e-posta yazışmasıyla yapılan ibra geçerli değildir.
- Bir aylık bekleme: İbra tarihi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren en az bir ay sonra olmalıdır. Fesih günü veya çıkış işlemleri sırasında imzalatılan ibraname bu şartı karşılamaz.
- Tür ve miktar: İbra konusu her alacağın türü (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti gibi) ve miktarı ayrı ayrı ve açıkça yazılmalıdır. “Tüm haklarımı aldım” gibi genel ifadeler yeterli değildir.
- Noksansız ve bankadan ödeme: Ödeme, hak edilen tutara göre eksiksiz olmalı ve banka aracılığıyla yapılmalıdır. Elden ödeme, ibranameyi geçersiz kılar.
Kanun bu şartları yalnız ücret alacakları için değil, destekten yoksun kalanlar ve işçinin diğer yakınlarının isteyebilecekleri de dâhil, hizmet sözleşmesinden doğan bütün tazminat alacakları için de uygular (m.420/4). İş kazası dosyalarındaki ibra sorunları iş kazasında ibraname ve feragat yazısında ele alınmıştır.
🧾 Makbuz Hükmü: Eksik Ödemede Ne Olur?
Hakkın gerçek tutarda ödendiğini içermeyen ibraname veya ibra beyanı içeren ödeme belgesi, TBK m.420/3 uyarınca içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Yani işçi, belgede yazan tutarı almış sayılır; ancak aradaki farkı talep etme hakkı devam eder. Bu durumda dahi ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur. Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımı ibranamenin geçerlilik şartları ve makbuz hükmü yazısında incelenmiştir. Fark alacakları için açılacak dava hakkında kıdem ve ihbar tazminatı dava dilekçesi örneği yol gösterir.
📄 İbraname Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulur. Örnek, belirsiz süreli iş sözleşmesi işverence feshedilen ve fesihten en az bir ay sonra alacakları banka hesabına eksiksiz ödenen bir işçi için kurgulanmıştır.
Büromuzun hazırladığı ibra ve sulh metinleri; bordrolar, puantaj kayıtları, SGK hizmet dökümü ve banka dekontları birlikte incelenerek ve olası fark alacakları hesaplanarak yazılır; bu nedenle dosyanıza özel metin buradaki örnekten daha kapsamlı olur. Size özel metin ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İBRANAME
İŞÇİ: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
İŞVEREN: [Ticaret unvanı], Vergi No: [ ], MERSİS No: [ ], Adres: [ ]
İŞ SÖZLEŞMESİNİN BAŞLANGIÇ VE BİTİŞ TARİHİ: [gg.aa.yyyy] – [gg.aa.yyyy]
SONA ERME ŞEKLİ: [İşveren feshi / işçi feshi / ikale / emeklilik] – [fesih bildiriminin tarihi]
İBRA TARİHİ: [gg.aa.yyyy] (sona erme tarihinden en az bir ay sonra)
1. İşveren nezdinde yukarıda belirtilen tarihler arasında [görev unvanı] olarak çalıştım. İş sözleşmem [tarih] tarihinde [sona erme şekli] ile sona ermiştir.
2. İş sözleşmesinin sona ermesinden doğan aşağıdaki alacaklarım, adıma kayıtlı [banka adı] nezdindeki [IBAN] numaralı hesaba [ödeme tarihi] tarihinde banka aracılığıyla ödenmiştir:
– Kıdem tazminatı ([ ] yıl [ ] ay [ ] gün hizmet, giydirilmiş brüt ücret [ ] TL üzerinden): brüt [ ] TL / net [ ] TL
– İhbar tazminatı ([ ] haftalık süre): brüt [ ] TL / net [ ] TL
– Kullanılmayan [ ] gün yıllık izin ücreti: brüt [ ] TL / net [ ] TL
– [Ay / yıl] dönemi ücret alacağı: brüt [ ] TL / net [ ] TL
– [Varsa:] [ ] saat fazla çalışma ücreti: brüt [ ] TL / net [ ] TL
Toplam net ödeme: [ ] TL
3. Yukarıda türü ve miktarı tek tek gösterilen alacaklarımı noksansız olarak aldım. Bu kalemler yönünden işvereni ibra ederim.
4. İşbu ibraname, yukarıda sayılmayan alacaklar bakımından herhangi bir feragat içermez.
EKLER: Banka ödeme dekontu, son üç aya ait ücret bordroları, hesap tablosu.
İŞÇİ
[Ad Soyad]İmza: ……………
🧭 Doldururken Dikkat Edilecekler
- Brüt ve net ayrımı: Kalemler brüt ve net olarak ayrı yazılırsa, vergi ve prim kesintilerinden doğan tartışmalar azalır.
- Dördüncü madde neden var? İbra yalnız sayılan kalemleri kapsar. Bu madde, işçi lehine bir açıklık sağlar ve belgenin geniş yorumlanmasının önüne geçer; işveren de böylece hangi kalemin kapandığını net biçimde ispatlar.
- Tarih sırası: Ödeme tarihi, ibra tarihinden önce veya aynı gün olmalıdır; ibra, yapılmış bir ödemenin teyididir.
- Fesih sırasında imzalatılan matbu belgeler: İşe girişte veya fesih günü alınan matbu ibranameler bir aylık şart nedeniyle geçersizdir. İkale ile sona eren ilişkilerde ayrıca ikale sözleşmesi metni önem kazanır.
Kira ilişkisinde kullanılan ibra belgeleri farklı kurallara tabidir; konu kira ilişkisinde ibraname yazısında ayrıca anlatılmıştır.
İlgili yazılar: kıdem tazminatı hesaplama, işe iade davası dilekçesi.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
İşten çıkarken ibraname imzaladım, hakkımı kaybettim mi?
Sona ermeden itibaren bir ay geçmeden imzalanan ibraname TBK m.420/2 uyarınca kesin hükümsüzdür.
Ödeme elden yapıldıysa ibraname geçerli mi?
Hayır. Kanun ödemenin banka aracılığıyla yapılmasını şart koşar; makbuz hükmünde sayılabilmesi için bile banka ödemesi gerekir.
İbranamede yazmayan alacakları isteyebilir miyim?
İbra yalnız türü ve miktarı açıkça yazılan alacakları kapsar; yazılmayan alacaklar bakımından talep hakkı devam eder.
İbranamenin geçerliliğini kim değerlendirir?
Uyuşmazlıkta iş mahkemesi değerlendirir. Belgenizin incelenmesi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İbraname hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
