Özel Durum Hatasında İki Kat Ceza – Danıştay 13. D 2024/411
Borsada işlem gören bir şirketin kimlerin elinde olduğu, yatırımcının alım satım kararını etkileyen temel bilgilerden biridir. Bu bilgiyi yatırımcıya ulaştıran araç, Kamuyu Aydınlatma Platformunda yayımlanan özel durum açıklamalarıdır. Bir pay devri sözleşmesi imzalanıp devir gecikince, sonra da paylar geri devredilince, aradaki aylarda yapılan açıklamalar gerçek ortaklık yapısını yansıtmayabilir. Bu tür birden fazla hatalı açıklama tek bir kabahat mı sayılır, yoksa Sermaye Piyasası Kanunu’nun “birden çok işleme” hâlinde öngördüğü iki kat artırım mı uygulanır?
Danıştay 13. Dairesi, 31.01.2024 tarihli ve E.2019/2182, K.2024/411 sayılı kararıyla, yanlış ve yanıltıcı ortaklık yapısı içeren sekiz özel durum açıklaması nedeniyle bir yönetim kurulu üyesine asgari tutarın iki katı artırılarak verilen toplam 64.680,00 TL idari para cezasına karşı açılan davanın reddini yerinde bulan bölge idare mahkemesi kararını oyçokluğuyla ve kesin olarak onamıştır. Karşı oyda, ihlallerin tek bir kabahat oluşturduğu ve iki kat artırımın uygulanamayacağı görüşü savunulmuştur.
🔄 Gecikmeli devir, ardından geri devir
Uyuşmazlığın başlangıcı bir pay devri sözleşmesidir. Bir tarım ve ticaret şirketinin sahip olduğu, borsada işlem gören bir telekomünikasyon ve enerji teknolojileri şirketinin paylarının davacı dâhil üç kişiye devri için 27.06.2013 tarihinde pay devri sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmeye göre devir bedeli imzadan itibaren beş iş günü içinde ödenecek ve pay devri eş zamanlı yapılacaktı.
Davacı, sözleşmenin imzalanmasının ertesi günü şirket yönetim kurulu üyeliğine seçilmiştir. Ancak devirler öngörülen takvimde tamamlanmamış; 21.02.2014 tarihinde önceki sözleşmenin tarafları arasında devralınan payların geri devrine ilişkin yeni bir sözleşme imzalanmıştır.
Bu yaklaşık sekiz aylık dönemde davacı hem kendi pay sahipliğine ilişkin olarak kendi adına, hem de yönetim kurulu başkan vekili sıfatıyla şirket adına özel durum açıklamaları yapmıştır. Kurulun 22.05.2015 tarihli denetleme raporu bu açıklamaları tek tek incelemiştir.
📊 Sekiz açıklamadaki yanlış oranlar
Denetleme raporuna göre davacının kendi adına yaptığı 31.12.2013, 24.02.2014 ve 07.03.2014 tarihli açıklamalar ile şirket adına yaptığı 30.07.2013, 14.10.2013, 01.11.2013, 05.11.2013 ve 23.02.2014 tarihli açıklamalar yanlış ve yanıltıcı ortaklık yapısı içermiştir. Rapordan aktarılan örnekler şunlardır:
- 31.12.2013 tarihli açıklamada davacının payları nominal 1.154.902,00 TL’den 812.902,00 TL’ye gerilerken, açıklamada 1.253.044,00 TL’den 911.172,00 TL’ye gerilediği bildirilmiştir.
- 24.02.2014 tarihli açıklamada davacı 812.902,00 TL nominal pay sahibiyken 907.172,00 TL nominal paya sahip olduğu bildirilmiştir.
- 30.07.2013 tarihli şirket açıklamasında, şirkette payı bulunmayan üç kişinin sırasıyla %22,78, %3,51 ve %0,67 oranında pay sahibi olduğu bildirilmiştir.
- 01.11.2013 ve 05.11.2013 tarihli açıklamalarda bu kişilerin gerçek payları %19,22, %2,58 ve %0 iken yine %22,78, %3,51 ve %0,67 oranları kullanılmıştır.
Görüldüğü gibi hatalar, sözleşmeyle öngörülen ancak gerçekleşmeyen devirlerin sanki tamamlanmış gibi açıklamalara yansıtılmasından kaynaklanmaktadır.
🧮 Cezanın hesaplanması
Kurul, açıklamalarla Seri: VIII, No: 54 sayılı Özel Durumların Kamuya Açıklanmasına İlişkin Esaslar Tebliği’nin 22. maddesinin üçüncü fıkrasının beş kez, yeni dönemde yürürlüğe giren II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği’nin 24. maddesinin üçüncü fıkrasının ise üç kez ihlal edildiğini kabul etmiştir.
Ceza iki hükmün birlikte uygulanmasıyla belirlenmiştir:
- 6362 sayılı Kanun m.103/1: Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere aykırı hareket edenlere idari para cezası verilir. Kurul 2013 yılı için belirlenen asgari tutar olan 21.560,00 TL‘yi esas almıştır.
- 6362 sayılı Kanun m.105/2: Kanunda tanımlanan kabahatlerden birinin idari yaptırım kararı verilinceye kadar birden çok işlenmesi hâlinde bir idari para cezası verilir ve ceza iki kat artırılır.
Asgari tutarın iki katı kadar artırılması sonucunda davacıya toplam 64.680,00 TL idari para cezası verilmiştir. Sekiz ayrı ihlal için sekiz ayrı ceza değil, tek ceza ve artırım yoluna gidilmiştir.
🏛️ İdare mahkemesi, istinaf ve Danıştay çoğunluğu
İdare mahkemesi davayı reddetmiştir. Gerekçenin ana çizgileri şunlardır: sermaye piyasalarının sağlıklı işlemesinde süreçlerin şeffaflığı vazgeçilmezdir; yatırımcıların piyasada işlem gören şirketlerin iç ilişkilerindeki ayrıntıları bilmesi mümkün değildir; bu nedenle yatırımcıyı bilgilendirmenin en önemli araçlarından olan özel durum açıklamaları yüzde yüz doğru bilgi içermelidir. Mahkemeye göre devre konu payların oransal ve miktarsal olarak düşük olması ile kasıt unsurunun bulunmaması, yaptırım uygulanmasına engel değildir.
Bölge idare mahkemesi, ilk derece kararını usul ve hukuka uygun bularak İYUK m.45/3 uyarınca istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Davacı temyizde; açıklamaların doğru olması için azami çaba gösterildiğini, devirlerin hemen yapılması için ısrar edilmesine rağmen işlemlerin gecikmesinin kendisinden kaynaklanmadığını, ikametinin başka bir ilde olması nedeniyle süreci yakından izleyemediğini, hatalı pay sahipliğinin geçici olduğunu, zarara uğrayan yatırımcı bulunmadığını ve pay farklılıklarının yönetimi değiştirecek oranda olmadığını, cezanın yüksek olduğunu ileri sürmüştür.
Danıştay 13. Dairesi çoğunluğu, temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, temyiz nedenlerinin İYUK m.49 kapsamında bozmayı gerektirmediğini belirterek bölge idare mahkemesi kararını ONAMIŞTIR. Karar 31.01.2024 tarihinde kesin olarak ve oyçokluğuyla verilmiştir.
✍️ Karşı oy: tek kabahat, tek ceza
Kararın en öğretici bölümü karşı oydur. Karşı oy yazısı, 105. maddenin ikinci fıkrasının Türk Ceza Kanunu’nun 43. maddesindeki zincirleme suç kavramına paralel olarak “zincirleme kabahat” kurumunu düzenlediğini kabul ederek şu adımlarla ilerlemiştir:
- Ceza hukukunda kural gerçek içtimadır: kaç fiil varsa o kadar suç vardır; zincirleme suç bunun istisnasıdır ve ancak birden fazla suçun varlığında uygulanır.
- Tek bir suçu oluşturan davranışlar birden fazla olsa bile zincirleme suç oluşturmaz; aynı şekilde tek kabahati oluşturan davranışlar da zincirleme kabahat sayılmaz.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15. maddesinin ikinci fıkrasına göre kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, idari yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır. Bu kural, özellikle bir yükümlülüğün ihmal edilmesiyle işlenen kabahatlerde önem taşır.
- Davacının pay devri sürecinde 31.12.2013 ile 23.02.2014 arasında yaptığı açıklamalarda doğru ortaklık bilgisi verme yükümlülüğünü ihmal etmesi, hukuken bütünlük arz eden tek bir fiilin parçasıdır ve tek kabahat oluşturur.
Bu nedenle karşı oya göre, uygulanma imkânı bulunmayan zincirleme kabahat kuralına dayanılarak cezanın iki kat artırılması hukuka aykırıdır; bölge idare mahkemesi kararının bozulması gerekir. Çoğunluk bu görüşe katılmamış, artırımlı cezayı korumuştur.
🔎 Yatırımcı bilgilendirmesi açısından değerlendirme
Karar, özel durum açıklamalarının yatırımcı açısından taşıdığı ağırlığı açık biçimde ortaya koyar:
- Doğruluk mutlak bir ölçüttür: İlk derece mahkemesi, açıklamaların yüzde yüz doğru olması gerektiğini kabul etmiş; pay farklarının küçük olması ve kastın bulunmaması bu ölçütü yumuşatmamıştır.
- Zarar şartı aranmamıştır: Davacının “zarara uğrayan yatırımcı yok” savunması bozma nedeni sayılmamıştır. Yaptırım, piyasanın sağlıklı işlemesi amacına dayandırılmıştır.
- Sözleşme ile fiilî durum ayrımı: Hatalar, imzalanmış ama gerçekleşmemiş devirlerin açıklamalara yansıtılmasından doğmuştur. Karar, açıklamanın sözleşmeye değil fiilî pay sahipliğine uygun olması gerektiğini göstermektedir.
- Artırımın sınırı tartışmalıdır: Oyçokluğuyla verilen karar, birden fazla hatalı açıklamada 105/2’nin uygulanabileceğini kabul etse de karşı oy, aynı sürecin parçası olan ihmallerin tek kabahat sayılması gerektiğini güçlü bir gerekçeyle savunmuştur.
105. maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi ayrıca, kabahatin işlenmesiyle menfaat temin edilmesi veya zarara sebebiyet verilmesi hâlinde cezanın bu menfaat veya zararın üç katından az olamayacağını düzenler; somut olayda böyle bir menfaat veya zarar tespiti yer almamıştır. Pay satışlarında açıklama yükümlülüğünün başka bir görünümü için ilişkili şirketlerin pay satışı kararına; kaldırılan bir açıklama yükümlülüğünde lehe kanun tartışması için kaldırılan yükümlülüğe SPK cezası kararına bakılabilir.
💬 Sık sorulan sorular
Birden fazla hatalı özel durum açıklamasına neden tek ceza verildi?
Pay farkı küçükse veya kasıt yoksa ceza kalkar mı?
Karşı oy neden cezanın artırılmasına itiraz etti?
Açıklamayı şirket adına yapan yönetim kurulu üyesi kişisel olarak sorumlu tutulabilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; kamuyu aydınlatma ve sermaye piyasası yaptırımlarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 13. Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinde yayımlanan oyçokluğuyla verilmiş onama kararından ve karşı oy yazısından derlenmiştir. Karar, 2013-2014 yıllarındaki açıklamalara ve o dönemde yürürlükte olan tebliğlere dayanır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; açıklamaların sayısına ve içeriğine, pay devrinin fiilî seyrine, açıklamayı yapanın sıfatına ve uygulanan tebliğin yürürlük tarihine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
