Temerrüt Tahvilinin Fona Aktarımı – Danıştay 13. D 2022/394

Bir yatırım fonunun katılma payını alan yatırımcı, portföyün profesyonel bir şirket tarafından fon içtüzüğüne ve mevzuata uygun yönetileceğine güvenir. Peki portföy yönetim şirketi, ihraççısı ödeme güçlüğüne düşmüş, yani temerrüde uğramış bir şirketin tahvillerini yönettiği diğer fonlardan alıp başka bir fona aktarırsa ne olur? Sermaye Piyasası Kurulu böyle bir aktarım nedeniyle şirkete hem idari para cezası verir hem de aktarım bedelinin faiziyle birlikte zarar gören fona ödenmesini ister. Ancak dosya, işin esasından önce bir usul sorusuna takılır: dava süresinde mi açılmıştır?

Danıştay 13. Dairesi, 14.02.2022 tarihli ve E.2022/5, K.2022/394 sayılı kararıyla, davanın idari para cezasına ilişkin kısmının süre aşımı nedeniyle reddini onamış; fona ödeme yapılmasını isteyen kısım bakımından ise tebliğ yazısında başvuru yolu ve süresi gösterilmediği için dava açma süresinin hiç işlemeye başlamadığını kabul ederek kararı bu kısım yönünden bozmuştur.

💼 Temerrüt sonrası fonlar arası tahvil aktarımı

Karar metninde anlatılan maddi olaya göre davacı, birden çok yatırım fonunu yöneten bir portföy yönetim şirketidir. Şirketin yönettiği dört fonun portföyünde, ödeme yükümlülüğünü yerine getiremeyen bir bilgi işlem ve dış ticaret şirketinin ihraç ettiği tahviller bulunmaktadır.

Tahvil ihraççısı temerrüde düştükten sonra davacı şirket bu tahvilleri söz konusu dört fondan alıp yönettiği başka bir fona aktarmıştır. Böylece temerrüt riskini taşıyan kıymet, bir fonun portföyünden çıkıp diğerinin portföyüne girmiş; aktarımın bedeli 1.008.202,50 TL olarak belirlenmiştir.

Kurul, bu aktarımın III-55.1 sayılı Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği’nin 33. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine aykırı olduğunu ve bu aykırılığın katılma payı sahibi yatırımcıların zararına yol açtığını değerlendirmiştir.

📑 Kurul kararının iki ayağı

SPK’nın 01.08.2019 tarihli ve 43/992 sayılı kararı birbirinden farklı iki sonuç doğurmuştur:

Bu ayrım, Danıştay’ın kararındaki sonucun anahtarıdır. İki ayak aynı Kurul kararında yer almasına rağmen davacıya farklı yazılarla ve farklı içerikte bildirilmiştir.

✉️ İki ayrı tebliğ yazısı, iki farklı içerik

Danıştay’ın tespit ettiği tebligat zinciri şöyledir:

Davalı idare, 60 günlük sürenin 08-09.08.2019’da başladığını, Kurul’a yapılan başvuruyla durduğunu ve 30.10.2019’da (29 Ekim resmî tatil olduğundan) dolduğunu; davanın yaklaşık bir ay geç açıldığını savunmuştur.

🏢 İdare mahkemesi ve bölge idare mahkemesi

İdare mahkemesi, Kurul kararının 08.08.2019’da tebliğ edildiğini, itirazın bu tarihten 55 gün sonra yapıldığını, itirazın reddinin 23.10.2019’da bildirildiğini esas almıştır. Mahkemeye göre davanın, 55 günlük sürenin mahsubundan sonra kalan 5 gün içinde açılması gerekirdi; 28.11.2019’da açılan dava İYUK m.15/1-b uyarınca süre aşımı nedeniyle reddedilmiştir.

Dosya daha önce de Danıştay’a gelmiştir: Daire, 16.11.2020 tarihli ve E.2020/2580, K.2020/3156 sayılı kararıyla, uyuşmazlığın mahkeme heyetince çözülmesi gerekirken tek hâkimle karar verildiği gerekçesiyle ilk kararı bozmuştur. Yeniden yapılan yargılamada idare mahkemesi yine süre aşımından ret kararı vermiş, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu İYUK m.45/3 uyarınca reddetmiştir.

Davacı temyizde, idareden tebliğ mazbatalarının istendiğini, ödeme talebine ilişkin kısım için geçerli bir tebligat sunulmadığını ve önceki ara kararın göz ardı edildiğini ileri sürmüştür.

🏛️ Danıştay: Anayasa 40/2 doğrudan uygulanır

Danıştay kararı ikiye ayırmıştır.

1. İdari para cezası kısmı — onama: Ceza, başvuru yolu ve süresini gösteren 08.08.2019 tarihli yazıyla tebliğ edildiğinden, bu kısım yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddinde hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

2. Fona ödeme talebi kısmı — bozma: Daire, Anayasa’nın 40. maddesine 4709 sayılı Kanun’la eklenen ikinci fıkrayı esas almıştır. Bu hükme göre Devlet, işlemlerinde ilgililerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Daire’nin gerekçesindeki temel noktalar şunlardır:

Somut olayda ödeme talebini içeren 09.08.2019 tarihli tebliğ ile davacının başvurusuna verilen cevap yazısında kanun yolu, merci ve süre belirtilmemiştir. Daire, idarenin doğru bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmediğini ve hak arama özgürlüğünün ihlal edildiğini, bu nedenle dava açma süresinin işlemeye başlamadığını kabul etmiştir. Bölge idare mahkemesi kararının bu kısmı bozulmuş ve dosya yeniden karar verilmek üzere gönderilmiştir. Karar 14.02.2022 tarihinde kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.

🧭 Yatırımcı ve fon açısından önemi

Danıştay bu kararda tahvil aktarımının Tebliğ’e aykırı olup olmadığına ilişkin esas incelemesi yapmamıştır; bozma yalnız dava süresine ilişkindir. Bununla birlikte karar iki açıdan dikkat çekicidir.

Birincisi, Kurul’un yaptırım yetkisinin yanında aykırılığın giderilmesi amacıyla zarar gören fona ödeme yapılmasını isteyebildiğini ve bu talebin cezadan bağımsız bir idari işlem olarak ayrı yargısal denetime konu olduğunu göstermektedir. Fona yapılacak ödeme, sonuçta o fonun katılma payı sahiplerinin varlığını etkiler.

İkincisi, aynı Kurul kararının bir kısmına karşı dava süresi kaçırılmışken diğer kısmına karşı yol açık kalabilmektedir. Belirleyici olan, her bir kısmın hangi yazıyla ve hangi içerikle bildirildiğidir. Başvuru yolu ve süresi gösterilmeyen bildirim, süreyi başlatmamaktadır.

Fon yatırımcısı ile portföy yönetimi arasındaki diğer uyuşmazlıklar için yerindelik testine aykırı serbest fon satışı ve fondan erken çıkışta eksik bilgilendirme kararlarına; tebliğ belgesinin dava süresine etkisi için tebliğ belgesi yoksa süre aşımı kararına bakılabilir.

💬 Merak edilenler

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasındadır; yatırım fonu ve SPK işlemlerine ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında izlenebilir.