Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarForex Hukuku

Kötüniyetli Temyizde Para Cezası – Yargıtay 11. HD 2022/5020

Kanun yolu, kural olarak bir hak arama aracıdır; ancak her kararın bir üst mahkemeye taşınabileceği anlamına gelmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, bölge adliye mahkemelerinin bazı kararlarını temyize kapalı tutar ve bu kararlara karşı yapılan başvuruyu Yargıtay’ın reddetmesini öngörür. Peki temyiz edilemeyen bir karar yine de temyiz edilirse, başvuruyu yapan taraf yalnızca reddedilmekle mi kalır, yoksa bir de para cezasıyla mı karşılaşır? Altın fonu alımından doğan küçük tutarlı bir alacak davası, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinde bu soruyu gündeme getirdi.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 20.06.2022 tarihli ve E.2022/3948, K.2022/5020 sayılı kararıyla, görevsizlik kararına ilişkin istinaf kararının temyiz edilemeyeceğini belirterek temyiz dilekçesini reddetmiş; temyizin kötüniyetle yapıldığı sonucuna vararak davacıya takdiren 1.000 TL disiplin para cezası verilmesine oyçokluğuyla hükmetmiştir.

Kısa özet: Davacı, altın fonu alımına ilişkin sözleşmedeki yükümlülüklere uyulmadığını ileri sürerek tüketici mahkemesinde 1.000 TL’lik belirsiz alacak davası açtı. Mahkeme, sözleşmenin kaldıraçlı işlem de içerdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verdi; istinaf başvurusu esastan reddedildi. Davacının temyizi üzerine Yargıtay, HMK 362/1-c uyarınca görev ve yetkiye ilişkin istinaf kararlarının temyiz edilemeyeceğini belirterek dilekçeyi reddetti ve HMK 368 ile 329/2 uyarınca davacıya disiplin para cezası verdi. Bir üye, temyizi kabil olmayan kararın temyiz edilmesinin tek başına kötüniyet sayılamayacağı görüşüyle karşı oy yazdı.

🪙 Altın fonu sözleşmesinden doğan dava

Karar metnine göre dava, altın fonu alımına ilişkin sözleşmedeki yükümlülüklere uyulmaması nedeniyle açılmıştır. Davacı, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak belirsiz alacak davası şeklinde 1.000 TL alacağın tahsilini istemiştir. Dava İstanbul 13. Tüketici Mahkemesinde görülmüştür.

Karar metni kısa olduğu için sözleşmenin ayrıntıları, davalının kim olduğu ve ileri sürülen ihlalin içeriği yer almamaktadır. Metinden anlaşılan, taraflar arasındaki sözleşmenin yalnız bir altın fonu alımıyla sınırlı kalmayıp kaldıraçlı işlemi de barındıran bir sözleşme olarak nitelendirildiğidir. Bu nitelendirme, davanın hangi mahkemede görüleceğini doğrudan etkilemiştir.

Belirsiz alacak davası, alacağın miktarının dava açılırken tam olarak belirlenemediği durumlarda asgari bir tutarla dava açılmasına imkân verir. Bu dosyada da 1.000 TL’lik başlangıç talebi, alacağın tamamını yansıtmamaktadır; uyuşmazlık henüz esasa girilmeden usul aşamasında düğümlenmiştir.

📂 Görevsizlik kararı ve istinaf aşaması

Tüketici mahkemesi 24.09.2019 tarihli ve E.2018/284, K.2019/476 sayılı kararıyla, taraflar arasında kaldıraçlı işlemi de barındıran bir sözleşme kurulduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Karar metninde görevli mahkemenin hangisi olduğu açıkça yazılmamakla birlikte, gerekçe uyuşmazlığın tüketici işlemi niteliği taşımadığı yönündedir.

Davacı vekili bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi, 03.02.2022 tarihli ve E.2020/2827, K.2022/127 sayılı kararıyla istinaf isteminin esastan reddine karar vermiştir. Böylece görevsizlik kararı istinaf denetiminden geçmiştir. Davacı vekili bu kez Yargıtay’a başvurmuştur.

Kaldıraçlı işlem içeren yatırım sözleşmelerinde görevli mahkeme sorusu, uygulamada sık tartışılan bir konudur. Sitemizde yer alan altın hesabı davasında görev ve VİOP eksi bakiyesinde görev yazıları, bölge adliye mahkemelerinin farklı sözleşme tiplerinde bu soruya verdiği cevapları incelemektedir. Bu yazının konusu ise görev sorusunun kendisi değil, görev kararının hangi kanun yollarına açık olduğudur.

🚫 Görev kararları neden temyiz edilemez?

HMK 362. madde, bölge adliye mahkemelerinin hangi kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulamayacağını sayar. 7251 sayılı Kanun ile 2020 yılında değiştirilen birinci fıkranın (c) bendine göre yargı çevresi içinde bulunan ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisi hakkında verilen kararlar ile yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararlar temyiz edilemez.

Yargıtay, bu hükme dayanarak Bölge Adliye Mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararına karşı yapılan istinaf başvurusu hakkında verdiği kararın temyizinin mümkün olmadığını belirtmiş ve temyiz dilekçesinin reddine karar vermiştir. Kararın sonuç kısmında “yetkiyle ilgili” ifadesi kullanılmış olsa da gerekçeden, reddin görevsizlik kararına ilişkin olduğu açıkça anlaşılmaktadır.

Bu sistemin mantığı şudur: Görev ve yetki uyuşmazlıkları davanın esasına ilişkin değildir; dosyanın hangi mahkemede görüleceğini belirler. Kanun koyucu bu tür ara meselelerin istinaf denetimiyle sonuçlanmasını, Yargıtay’ın iş yükünün ise esasa ilişkin uyuşmazlıklara ayrılmasını tercih etmiştir. Görevsizlik kararı kesinleştikten sonra dosya, HMK 20. madde çerçevesinde başvuru hâlinde görevli mahkemeye gönderilir ve yargılama orada devam eder.

💸 Disiplin para cezasının dayanağı

Kararı dikkat çekici kılan kısım, temyiz dilekçesinin reddiyle yetinilmemesidir. Daire çoğunluğu, Bölge Adliye Mahkemesi kararına ilişkin temyiz talebinin kötüniyetle yapıldığı sonucuna varmıştır. Bu sonucun yasal dayanakları şunlardır:

  • HMK 368: “Kötüniyetle temyiz” başlığını taşır ve temyiz talebinin kötüniyetle yapıldığı anlaşılırsa Yargıtay’ın 329. madde hükümlerini uygulayacağını düzenler.
  • HMK 329/1: Kötüniyetli davalı veya hiçbir hakkı olmadığı hâlde dava açan tarafın, yargılama giderlerinden başka karşı tarafın vekâlet ücretinin tamamını veya bir kısmını ödemeye mahkûm edilebileceğini öngörür.
  • HMK 329/2: Bu kişilerin ayrıca beş yüz Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar disiplin para cezasıyla cezalandırılabileceğini, bu hâllere vekil sebep olmuşsa cezanın vekil hakkında uygulanacağını düzenler.

Yargıtay, HMK 368 yollamasıyla 329/2. maddeyi uygulamış ve temyiz eden davacıyı takdiren 1.000 TL disiplin para cezası ile cezalandırmıştır. Cezanın mahal mahkemesince yerine getirilmesine, HMK 373 uyarınca dosyanın ilk derece mahkemesine, karar örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Kararda ceza davacı asil hakkında verilmiştir; 329/2’nin son cümlesindeki vekile uygulama seçeneğine ilişkin bir değerlendirme yer almamaktadır.

Çoğunluk gerekçesinde kötüniyetin hangi somut olgudan çıkarıldığı ayrıca açıklanmamıştır. Metinden anlaşılan, kanunen kesin olan bir karara karşı temyiz yoluna gidilmesinin kötüniyet göstergesi olarak kabul edildiğidir. Karşı oy da tam olarak bu noktaya itiraz etmektedir.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 20.06.2022 tarihli, E.2022/3948, K.2022/5020 sayılı kararı karşı oy yazısıyla birlikte PDF olarak buradan okunabilir.

🗣️ Karşı oy: Kötüniyet ayrıca gösterilmeli

Karar oyçokluğuyla verilmiştir. Azınlıkta kalan üye, ret kararına değil, disiplin para cezasına karşı çıkmıştır. Karşı oyun ana fikirleri şöyle özetlenebilir:

  • Temyizi kabil olmayan bir kararın temyiz edilmiş olması, temyiz edenin kötüniyetli olduğunun peşinen kabulü için yeterli değildir.
  • HMK 368’deki kötüniyet, TMK 2/2’deki hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir; yani bir hakkın amacına aykırı biçimde, hak sahibine yarar sağlayacak ölçüyü aşarak veya hiç yarar sağlamadığı hâlde başkasına zarar verecek şekilde kullanılmasıdır.
  • Kötüniyetin varlığı her somut olayda kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
  • Bu dosyada temyiz davalıya zarar vermek bir yana, yargılamayı uzatarak davacının kendi aleyhine sonuç doğurmuştur; dosyada kötüniyete ilişkin hiçbir veri bulunmamaktadır.
  • Çoğunluk görüşü, HMK 362’deki temyize kapalı tüm kararların temyizinde ceza verilmesi sonucunu doğurur; bu, HMK 368’in amacına ve kanun koyucunun iradesine aykırıdır, hak arama hürriyetini de sınırlayabilir.
  • Yargı uygulamasında HMK 368’in bu tür nedenlerle başvurulan bir hüküm olmadığı, mahkemelerin bu hükmü uygulamaktan kaçındığı görülmektedir.

Karşı oy, kötüniyetin otomatik bir sonuç değil, ispat ve gerekçe gerektiren bir olgu olduğunu vurgulamaktadır. Çoğunluk ise kesinlik kuralının açık olduğu durumda kanun yolunun zorlanmasını yaptırım gerektiren bir davranış olarak görmüştür. Bu ayrışma, kararın emsal değerini tartışmalı kılmaktadır.

📊 Yatırım uyuşmazlıklarında usul boyutu

Altın fonu, döviz veya kaldıraçlı işlem sözleşmelerinden doğan davalarda, esasa ilişkin tartışmalardan önce çoğu zaman görev ve yetki tartışması yaşanır. Sözleşmenin tüketici işlemi mi, ticari iş mi, sermaye piyasası işlemi mi olduğu sorusu davanın hangi mahkemede görüleceğini belirler. Bu karar, söz konusu tartışmanın kanun yolu bakımından nerede sona erdiğini göstermesi açısından önemlidir:

  • İlk derece mahkemesinin görev veya yetki kararı istinaf denetimine tabidir.
  • Bölge adliye mahkemesinin bu konudaki kararı, HMK 362/1-c uyarınca temyiz edilemez ve Yargıtay temyiz dilekçesini reddeder.
  • Bu dosyada Yargıtay çoğunluğu, kesin karara karşı yapılan temyizi kötüniyetli sayarak HMK 368 ve 329/2 uyarınca disiplin para cezası vermiştir.
  • Karşı oy, aynı durumda kötüniyetin ayrıca somut verilerle ortaya konması gerektiğini savunmaktadır.

Kararın sonucu, davacının alacak iddiasının haklı olup olmadığına dair bir değerlendirme içermez. Yargıtay esasa girmemiş, yalnız kanun yolunun kapalı olduğunu tespit etmiştir. Uyuşmazlığın esası, görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra görevli mahkemede incelenecek niteliktedir.

❓ Sorular ve cevaplar

Bölge adliye mahkemesinin görevsizlik kararı Yargıtay'a taşınabilir mi?

HMK 362/1-c’ye göre yargı çevresi içindeki ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisi hakkında verilen kararlara ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez. Bu dosyada Yargıtay, bu hükme dayanarak temyiz dilekçesini reddetmiştir.

Kötüniyetli temyizde hangi yaptırım uygulanabilir?

HMK 368, kötüniyetli temyizde 329. maddenin uygulanacağını öngörür. 329/2’ye göre beş yüz Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar disiplin para cezası verilebilir; bu hâle vekil sebep olmuşsa ceza vekil hakkında uygulanır. Bu kararda davacıya takdiren 1.000 TL ceza verilmiştir.

Temyize kapalı kararı temyiz etmek her zaman kötüniyet sayılır mı?

Bu konuda Dairede görüş ayrılığı vardır. Çoğunluk somut dosyada kötüniyet bulunduğunu kabul etmiş, karşı oy ise temyizi kabil olmayan kararın temyiz edilmesinin tek başına kötüniyet sayılamayacağını, kötüniyetin TMK 2/2 kapsamında somut verilerle ortaya konması gerektiğini savunmuştur.

Bu karar altın fonu alacağının esasına ilişkin bir sonuç içeriyor mu?

Hayır. Yargıtay esasa girmemiştir. Karar yalnız görevsizlik kararına ilişkin istinaf kararının temyiz edilemeyeceğini ve temyizin kötüniyetli bulunduğunu tespit eder. Alacak talebi, görevli mahkemede yapılacak yargılamada değerlendirilecek niteliktedir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, yatırım sözleşmeleri ve usul hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan temyiz dilekçesinin reddi kararından ve karşı oy yazısından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları yer almamaktadır. Karar, sözleşmenin içeriğine veya alacağın varlığına ilişkin bir değerlendirme içermez; disiplin para cezasına ilişkin sonuç oyçokluğuyla verilmiştir. Benzer görünen bir dosyada sonuç, kanun yolunun türüne, kararın niteliğine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud