Affedilen Şiddetle Boşanma Olmaz – Yargıtay 2. HD 2024/4674

Otuz yılı aşan bir evlilikte geçmişte yaşanan şiddet olayları, darp raporları ve hatta bir uzaklaştırma kararı dosyada belgeli olarak durabilir. Buna rağmen boşanma davası reddedilebilir mi? Çekişmeli boşanma davalarında sıkça karşılaşılan bu tablo, aslında tek bir sorunun cevabına bağlıdır: Eşler o olaylardan sonra barışıp birlikte yaşamaya devam etmiş midir? Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir kararda, barışmadan önceki şiddet olayları “affedilmiş” sayılmış; dava açılmadan önceki son dönemde yeni bir kusurlu davranış ispatlanamadığı için evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı dava reddedilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.06.2024 tarihli ve E.2023/8653, K.2024/4674 sayılı kararıyla, davacı kadının boşanma davasını ret ve istinaf başvurusunu esastan ret kararlarını usul ve kanuna uygun bulmuş, bölge adliye mahkemesi kararını HMK 370/1 uyarınca oy birliğiyle onamıştır.
🏠 Otuz yıllık evlilik ve dava dilekçesi
Karar metnine göre taraflar 1989 yılında evlenmiş, bu evlilikten iki ergin çocukları olmuştur. Davacı kadın, genç yaşta evlendiğini, 15 yıl boyunca eşinin ailesiyle aynı evde yaşadığını, çocukları büyütüp kızını evlendirdiğini, daha sonra belediyenin el becerisi kurslarında çalışmaya başladığını anlatmıştır. Dilekçedeki temel iddia, davalı erkeğin zaman zaman şiddet uyguladığı ve çocuklar büyüdükten sonra da bu tutumundan vazgeçmediğidir.
Kadın vekili bu vakıalara dayanarak evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanmayı, 15.000,00 TL maddi ve 70.000,00 TL manevi tazminatı ve mülkiyeti erkeğe ait olan, hâlen oturulan bağımsız bölüm üzerine aile konutu şerhi konulmasını istemiştir.
Davalı erkek vekili ise şiddet iddialarını kesinlikle reddetmiş, evlilikten önce annesinin bakımı için birlikte oturma konusunda anlaşıldığını, kadının kendisi üzerinde baskı kurduğunu ve olaylarda ağır kusurlu olduğunu savunmuştur. Dava Ankara 14. Aile Mahkemesinde görülmüştür.
🤝 Barışma, hoşgörü ve affedilen olaylar
İlk derece mahkemesinin gerekçesi, kararın merkezini oluşturur. Mahkeme şu tespitleri yapmıştır:
- Davalının davacıya en son 2015 yılında fiziksel şiddet uyguladığı, dosyaya sunulan darp raporlarının 2013-2015 yıllarına ait olduğu,
- 2015’teki olay nedeniyle davalı hakkında uzaklaştırma kararı verildiği, ancak tarafların sonrasında barışıp yeniden aynı evde yaşadığı,
- Davanın 2020 yılında açıldığı ve aradaki dönemde başkaca bir fiziksel şiddet olayının ispatlanamadığı,
- Hakaret iddiası bakımından da son döneme ilişkin görgüye dayalı bir beyan bulunmadığı.
Bu tespitlerden mahkeme şu hukuki sonucu çıkarmıştır: Kusur içeren eylemlere hoşgörü gösterilip barışıldıktan sonra birlikte yaşamaya devam edilmesi hâlinde, barışmadan önceki olaylar affedilmiş sayılır ve artık boşanma kararında hükme esas alınamaz. Davacının dayandığı şiddet olaylarının tamamı barışmadan önceki döneme ait olduğundan, bu olaylar tek başına boşanma sebebi oluşturmamıştır.
Mahkeme bir adım daha ileri giderek, tarafların ayrı yaşamasının da tek başına yeterli olmadığını vurgulamıştır. Kararda yerleşik Yargıtay içtihadına atıfla, salt fiili ayrılığın evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını göstermeye yetmeyeceği belirtilmiştir. TMK 166/1’e dayalı bir davada, ayrılığa yol açan son olaylar bakımından davalıya yüklenebilecek bir kusurun ispatı gerekir; bu dosyada bu ispat yapılamamıştır.
Benzer bir çizgide, affedilen sözlü saldırının kusur hesabındaki yeri affedilen hakarete ilişkin yazımızda, şiddetin ağır kusur olarak değerlendirildiği bir genel kurul kararı ise HGK 2026/470 incelememizde ele alınmıştır. Bu kararın farkı, affın kusur dağılımını değil, doğrudan davanın kabul edilip edilmeyeceğini belirlemiş olmasıdır.
👥 Tanıkların neden yetersiz kaldığı
Boşanma davalarında kusurlu davranışların ispatı çoğunlukla tanık beyanlarına dayanır. Bu dosyada tanık delili üç yönden zayıf bulunmuştur:
- Duyuma dayalı anlatım: Talimatla dinlenen tanıkların beyanları görgüye değil, başkalarından duyduklarına dayanmaktadır.
- Eski tarihli olaylar: Beyanlar, tarafların birlikte yaşadığı son döneme değil, barışmadan önceki yıllara ilişkindir.
- Tanığın kendi ifadesi: Mahkemede dinlenen davacı tanığı, son dönemde ne fiziksel şiddete ne de hakarete şahit olduğunu, tarafların 2015’teki olaydan sonra barışıp aynı evde yaşadığını açıkça söylemiştir.
Mahkeme ayrıca dilekçeler teatisi aşamasında vakıa olarak ileri sürülmeyen kusurlu eylemlerin hükme esas alınamayacağını da belirtmiştir. Bu, boşanma davalarında taraflarca getirilme ilkesinin bir yansımasıdır: Hâkim, tarafların dilekçelerinde dayanmadığı bir olayı kendiliğinden kusur olarak değerlendiremez. Dilekçelerde tanık deliline dayanılmasının usul bakımından önemi ise HGK 2025/637 yazımızda incelenmiştir.
Yargıtay da “İlgili Hukuk” başlığında HMK 190’a ve TMK 6’ya yer vermiştir. Her iki hüküm de aynı kuralı ifade eder: İddia edilen vakıaya dayanarak lehine hak çıkaran taraf, o vakıayı ispatla yükümlüdür. Davayı açan kadın, son dönemdeki kusuru ispat yükünü taşımış, bu yükü yerine getirememiştir.
🏛️ İstinaf ve Yargıtay aşaması
Ankara 14. Aile Mahkemesi, boşanma davasının sübut bulmadığı gerekçesiyle reddine, aile konutu şerhi talebinin ise usulden reddine karar vermiştir. Kadın vekilinin istinaf başvurusu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesince davacının davasını ispat edemediği ve ilk derece kararında usul ya da esas yönünden bir aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle esastan reddedilmiştir.
Temyiz incelemesinde Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uyuşmazlığı; evlilik birliğinin ortak hayatın devamı beklenmeyecek ölçüde temelinden sarsılıp sarsılmadığı, sarsılmışsa kusurun kimden kaynaklandığı ve davalının boşanmaya sebep olacak kusurlu bir davranışının ispatlanıp ispatlanmadığı noktasında tanımlamıştır. Daire, kararın tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, ispat kurallarına ve gerekçeye göre usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek HMK 370/1 uyarınca onama kararı vermiştir.
🔁 Ret kararından sonra: TMK 166/4
Davanın reddi, evliliğin sonsuza kadar sürdürülmesi gerektiği anlamına gelmez. TMK 166/4, boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılan davanın reddine karar verilip bu kararın kesinleşmesinden itibaren belirli bir süre geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliğinin temelden sarsılmış sayılacağını ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verileceğini düzenler.
Bu fıkra, 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanun’la değiştirilmiş ve bekleme süresi bir yıl olarak belirlenmiştir. Değişiklikten önce aranan süre üç yıldı. Karar 24.06.2024 tarihli olduğundan değişiklikten önce verilmiştir; ancak benzer bir ret kararı sonrasında hangi sürenin uygulanacağı, kesinleşme tarihine ve yürürlükteki metne göre ayrıca değerlendirilir.
TMK 166/4’te kusur araştırması yapılmaz; aranan şey, ret kararının kesinleşmesi, kanundaki sürenin geçmesi ve bu sürede ortak hayatın fiilen yeniden kurulamamasıdır. Bu nedenle 166/1’e dayalı davada kusur ispatlanamadığında, sonraki aşamada uygulanabilecek objektif bir boşanma yolu bulunmaktadır.
❔ Sık sorulanlar
Barıştıktan sonra eski şiddet olayları hiç önemsiz mi hâle gelir?
Darp raporları ve uzaklaştırma kararı neden yetmedi?
Eşlerin ayrı yaşaması boşanma için yeterli değil mi?
Aile konutu şerhi talebi neden usulden reddedildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; boşanma ve aile hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların ve tanıkların adları yer almamaktadır. Affedilen olaylar ve ispat yüküne ilişkin değerlendirme, somut dosyadaki tanık beyanlarına, olay tarihlerine ve tarafların barışma sonrası yaşantısına dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; delillere, dilekçelerde dayanılan vakıalara ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




