Aynı Taşınmaza İkinci Geçit – Yargıtay 7. HD 2026/928
Genel yola bağlantısı olmayan bir parselin maliki, komşusundan bedeli karşılığında geçit hakkı isteyebilir. Ancak kadastro düzeninin parçalı olduğu bölgelerde aynı komşu taşınmaz, farklı davalarda birden fazla kez “geçit yükümlüsü” olarak karşımıza çıkabilir. Bir parselin bir yakasından daha önce kurulmuş bir geçit geçerken, diğer yakasından da ikinci bir geçit kurulması mümkün müdür; yoksa mahkeme yeni güzergâhı belirlerken mevcut irtifakı hesaba katmak zorunda mıdır? Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, Gebze’deki bir uyuşmazlıkta bu soruyu fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi üzerinden cevapladı.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 20.02.2026 tarihli ve E.2025/4152, K.2026/928 sayılı kararıyla, daha önce başka bir ilamla üzerine geçit irtifakı kurulmuş olan taşınmazın diğer tarafından da ayrı bir güzergâhla geçit kurulmasını, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkına ağır bir yük getirdiği gerekçesiyle hukuka aykırı bulmuştur. Daire, Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırmış, ilk derece mahkemesi kararını kesin olmak üzere oy birliğiyle bozmuştur.
🗺️ Yolsuz parseller ve iki dava
Davacı şirket, genel yola geçiş ve bağlantısı bulunmayan taşınmazları için komşu parseller üzerinden geçit hakkı kurulmasını talep etmiştir. Dosyada iki ayrı dava birleştirilmiştir:
- Asıl dava (Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi): Davacı, taşınmazının yola bağlanması için davalıların ayrı ayrı malik oldukları parseller aleyhine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 27.02.2019 tarihli ve 2018/575 Esas, 2019/314 Karar sayılı ilamıyla daha önce kurulmuş geçit hakkına bağlanacak şekilde, tarım makineleri ve diğer nakil vasıtalarının geçişine imkân verecek genişlikte ve bedeli karşılığında geçit hakkı tesisini ve tapuya tescilini istemiştir.
- Birleştirilen dava (Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesi, 2022/152 Esas): Asıl davada yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuna göre en kısa, en az maliyetli ve taraflar için en az külfetli yol bağlantısının ancak başka bir davalıya ait parsel üzerinden sağlanabileceği ileri sürülerek, bu parsel aleyhine de geçit hakkı kurulması talep edilmiştir.
Uyuşmazlığın düğüm noktası, birleştirilen davada davalı olan ve sonradan davaya dahil edilen parsel malikinin taşınmazı üzerinde, 2019 tarihli ilamla kurulmuş bir geçit irtifakının hâlihazırda bulunmasıdır.
🧱 Davalıların itirazları
Davalılardan biri, geçit talep edilen parsellerden birini 08.03.2019 tarihinde diğer davalıya sattığını, satış sırasında davacının herhangi bir beyan veya talebinin olmadığını belirtmiştir. Bu parselde bitişik parsellerle kot farkı nedeniyle istinat duvarı, iki yapı ve bir havuz bulunduğunu, bunların imar barışından yararlanılarak yasallaştırıldığını ve duvarın yıkılmasının mümkün olmadığını savunmuştur.
Diğer davalı ise davacının taşınmazına yol bağlantısının en kısa, en kolay ve en az maliyetle dava konusu edilmeyen başka parseller üzerinden sağlanabileceğini ileri sürmüştür. Birleştirilen davanın davalısı temyiz aşamasında ayrıca şu noktalara dikkat çekmiştir:
- Taşınmazı üzerinde daha önce başka bir dava kapsamında geçit hakkı kurulmuş olmasına rağmen, aynı taşınmazdan ikinci kez kesinti yapıldığı,
- Sonradan davaya dahil edilmesine karşın beyan ve itirazlarının dikkate alınmadığı,
- Bilirkişi kök ve ek raporlarında en uygun güzergâhın kendi taşınmazını kapsamayan 3 numaralı alternatif olarak gösterildiği hâlde mahkemenin 2 numaralı güzergâhı seçtiği,
- Geçit bedeli hesabının eksik olduğu ve taşınmazdaki müştemilatın yıkım maliyetinin dikkate alınmadığı.
📂 İlk derece, istinaf ve temyiz
Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi (E.2021/88 K.2023/144): Davayı kabul ederek, fen bilirkişilerinin 17.03.2022 tarihli raporundaki krokide 2 numaralı alternatif olarak gösterilen ve koordinatları belirtilen alan üzerinden, davacı parseli lehine iki parsel aleyhine geçit hakkı tesis etmiştir.
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi (E.2024/544 K.2025/1139): Birleştirilen dosyada davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi (20.02.2026, E.2025/4152 K.2026/928): Birleştirilen dosyada davalı vekilinin temyizi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Karar, kesin olmak üzere oy birliğiyle verilmiştir.
📐 TMK m.747 ve zorunlu geçidin ölçütleri
TMK m.747’ye göre taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında komşularından geçit hakkı tanınmasını isteyebilir. Bu hak, önce önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya, daha sonra geçitten en az zarar görecek olana karşı kullanılır. Maddenin son fıkrası ise zorunlu geçidin iki tarafın menfaati gözetilerek belirleneceğini öngörür.
Daire, kararında geçit davalarında uygulanacak ölçütleri ayrıntılı biçimde sıralamıştır:
- Mutlak ve nispi ihtiyaç: Genel yola hiç bağlantısı olmayan taşınmazda “mutlak geçit ihtiyacı” (geçit yoksunluğu), yolu bulunsa da ihtiyacı karşılamayan taşınmazda “nispi geçit ihtiyacı” (geçit yetersizliği) söz konusudur.
- Komşuluk hukuku: Geçit hakkı mülkiyeti sınırlayan bir irtifak olmakla birlikte özünü komşuluk hukukundan alır; ihtiyacın nasıl karşılanacağı davacının öznel arzularına göre değil objektif esaslara göre belirlenir.
- Bütünlüğün korunması: Aleyhine geçit kurulan taşınmaz bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğü bozulmamalı; başka türlü geçit mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.
- Genişlik: Özellikle tarım alanlarında, emsaline göre 2,5-3 metre, yani bir tarım aracının geçeceği genişlik esas alınır; daha geniş yol zorunluysa dayanakları kararda gösterilir.
- Tescil ve giderler: Kurulan geçit, TMK m.748/3 ve m.1012 ile Tapu Sicili Tüzüğü’nün 30. maddesi uyarınca kütük sayfasındaki özel sütuna tescil edilir; davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılır.
🔀 İkinci irtifak neden bozma sebebi oldu?
Kararın özgün yönü, genel ölçütlerin somut olaya uygulandığı bölümdedir. Daire, 2019 tarihli ilamla davacıya ait bir parsel lehine komşu parseller aleyhine geçit irtifakı kurulduğunu; eldeki dosyada ise davacıya ait aynı adadaki başka bir parsel lehine yeniden geçit kurulduğunu ve bunun sonucunda temyiz eden malikin parselinin her iki tarafının da geçit irtifakıyla yükümlü hâle geldiğini tespit etmiştir. Bu tespitten iki sonuç çıkarmıştır:
- Mevcut irtifak dikkate alınmalıdır: Yeni geçit irtifakının güzergâhı belirlenirken, mümkün olduğunca önceki irtifakların dikkate alınması hak ve yarar dengesi açısından daha doğrudur.
- Ayrı güzergâhlar ağır yük getirir: Yükümlü taşınmaz üzerinde ayrı güzergâhlarda birden fazla geçit irtifakı kurulması, malikin mülkiyet hakkını kullanmasına ağır bir yükümlülük yükler.
Bu nedenle ilk derece mahkemesinin, fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi ve taşınmazdaki mevcut geçit irtifakları gözetilerek hüküm kurması gerekirken, aynı parselin her iki tarafını da geçit irtifakıyla yükümlü hâle getirecek şekilde karar vermesi doğru bulunmamıştır.
Karar, “en uygun komşu” tespitinin yalnızca mesafe ve maliyetle yapılamayacağını, aynı taşınmazın daha önce katlandığı yükün de bu değerlendirmenin bir parçası olduğunu ortaya koymaktadır. Taşınmaz üzerindeki kısıtlamaların sınırına ilişkin farklı bir örnek için serideki önalımda fiili taksime ilişkin Hukuk Genel Kurulu kararı da incelenebilir.
🔍 Keşif, bilirkişi ve bedel
Geçit davalarında sonucu belirleyen asıl araç keşif ve fen bilirkişisi raporudur. Bu dosyada bilirkişiler birden fazla alternatif güzergâh sunmuş, ilk derece mahkemesi 2 numaralı alternatifi tercih etmiştir. Temyiz eden malik ise kök ve ek raporlarda 3 numaralı alternatifin en uygun güzergâh olarak gösterildiğini ileri sürmüştür. Yargıtay bozma gerekçesini mevcut irtifakların gözetilmemesine dayandırdığından, bozma sonrası yargılamada güzergâh seçiminin bu ilke ışığında yeniden yapılması gerekecektir.
Daire, genel ilkeler arasında bedelin de nasıl belirleneceğini hatırlatmıştır:
- Yükümlü taşınmaz malikine ödenecek bedel, taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişilerce objektif kıstaslarla belirlenmeli ve hükümden önce depo ettirilmelidir.
- Bedel tespiti ile hüküm tarihi arasında uzun süre geçmiş veya yörede değeri artıran değişiklikler olmuşsa, malikin mağduriyetini ve hakkın kötüye kullanılmasını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.
Davalı tarafın dile getirdiği istinat duvarı, yapılar ve havuz gibi mevcut unsurlar da, TMK m.747/3’teki “iki tarafın menfaati” dengesinin kurulmasında keşifte değerlendirilecek fiilî durumun parçasıdır. Taşınmaz üzerindeki hak ilişkilerinin tapu kaydına yansımasına dair bir başka karar için serideki teminat için devredilen tapuya ilişkin 1. HD kararı da okunabilir.
❔ Merak edilenler
Üzerinde geçit irtifakı bulunan bir taşınmaza ikinci geçit hiç kurulamaz mı?
Karar mutlak bir yasak koymamaktadır. Daire, yeni güzergâh belirlenirken önceki irtifakların “mümkün olduğunca” dikkate alınmasını ve fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesinin gözetilmesini istemiştir. Somut olayda ayrı güzergâhlarla taşınmazın her iki yakasının yükümlü hâle getirilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi ne anlama geliyor?
Karardaki ifadeyle bu ilke, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılmasında gözetilecek genel bir prensiptir. Geçit ihtiyacı olan malikin menfaati ile geçit yükünü taşıyacak komşunun mülkiyet hakkı arasında denge kurulmasını ifade eder. TMK m.747’nin son fıkrasındaki “iki tarafın menfaati gözetilerek” belirleme kuralı da aynı dengeye işaret eder.
Geçit davasında yargılama giderlerini kim öder?
Daire, geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması gerektiğini genel ilkeler arasında belirtmiştir. Geçidin karşılığı olan bedel ise yükümlü taşınmaz malikine ödenir ve hükümden önce depo ettirilir.
Bu karar sonrasında davacının geçit talebi reddedilmiş mi oldu?
Hayır. Yargıtay davayı reddetmemiş, ilk derece mahkemesi kararını bozarak dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir. Mahkeme, mevcut geçit irtifaklarını ve fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesini gözeterek güzergâhı yeniden belirleyecek ve buna göre hüküm kuracaktır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serideki diğer kararlar ise Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; karar özeti Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin yayımlanmış bozma kararından derlenmiştir. Karar, güzergâh belirlenirken gözetilecek ilkeye ilişkin olup nihai geçit güzergâhını ve bedelini belirlemez. Parsel numaraları kaynakta kısmen gizlenmiş olduğundan yazıya alınmamıştır. Her dosya kendi keşif bulguları ve somut olgularıyla değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
