Davada Ölen Yaralının Tazminatı – Yargıtay 4. HD 2026/6297

Trafik kazasında yaralanan bir kişi tazminat davası açar; yargılama sürerken aynı kazanın sonuçları nedeniyle hayatını kaybeder. Dosya artık iki ayrı sorunu taşır: Yaralanan kişinin ölümüne kadar uğradığı bedensel zarar nasıl hesaplanacak ve mirasçılar, ölüm nedeniyle doğan destekten yoksun kalma tazminatını aynı dosyaya ıslah dilekçesiyle ekleyebilecek mi? Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2016 yılında yaşanan iki araçlı bir kazaya ilişkin dosyada bu iki soruya ve maluliyet raporunun hangi mevzuata göre düzenlenmesi gerektiğine birlikte cevap vermiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 21.05.2026 tarihli ve E.2023/4583, K.2026/6297 sayılı kararıyla, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularını esastan reddeden kararını ortadan kaldırmış ve Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) kararını oy birliğiyle bozmuştur. İki davacının düşük miktarlı manevi tazminat dosyasına yönelik temyiz dilekçeleri ise miktar yönünden reddedilmiştir.

🚗 İki araçlı kaza ve açılan davalar

Olay 21.10.2016 tarihinde meydana gelmiştir. Davalı sigorta şirketince Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ile sigortalanan, davalılardan birinin işleteni, diğerinin sürücüsü olduğu araç, davacılardan birinin kullandığı araca çarpmıştır. Kaza sonucunda araçtaki birden fazla kişi yaralanmış ve malul kalmış; davacılardan birinin maliki olduğu araç da hasar görmüş ve değer kaybına uğramıştır. Davacılar, sigorta şirketine başvurmalarına rağmen ödeme yapılmadığını ileri sürmüştür.

Asıl davada her bir yaralı için ayrı ayrı sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri istenmiştir. Dava dilekçesindeki başlıca talepler şöyledir:

Davacılar daha sonra ıslahla taleplerinden birini 30.593,90 TL’ye, diğerini 948.367,74 TL‘ye, hasar bedelini 10.000,00 TL’ye ve değer kaybını 5.000,00 TL’ye yükseltmiştir. Kazaya karışan araçta yolcu olarak bulunan bir kişi ise, kendi bindiği aracın ZMSS sigortacısına karşı ayrı bir dava açarak 290.000,00 TL maddi tazminat istemiş; bu dava asıl dosyayla birleştirilmiştir.

🛡️ Sigorta şirketi ile işleten ve sürücünün savunmaları

Asıl davadaki sigorta şirketi; mahkemenin yetkisiz olduğunu, dava öncesinde usulüne uygun başvuru yapılmadığını, geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri taleplerinin teminat dışında kaldığını, yalnız sigortalı sürücünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sorumlu olduğunu, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faizle yapılması gerektiğini ve faizin dava tarihinden başlatılması gerektiğini savunmuştur. İşleten ve sürücü ise kazada karşı araç sürücüsünün birinci derecede kusurlu olduğunu ve manevi tazminatın zenginleşme aracı olamayacağını ileri sürmüştür. Birleşen davadaki sigortacı da benzer itirazlarda bulunmuştur.

📄 Tokat’taki ilk derece hükmü

Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla), 26.04.2022 tarihli, 2017/45 E., 2022/170 K. sayılı kararıyla davaları büyük ölçüde kabul etmiştir. Hükmün öne çıkan kalemleri şunlardır:

Faiz, işleten ve sürücü yönünden kaza tarihi olan 21.10.2016’dan, asıl davadaki sigortacı yönünden temerrüt tarihi olan 04.01.2017’den, birleşen davada ise 26.02.2020’den başlatılmıştır. Sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlı tutulmuştur. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi (2022/1245 E., 2023/197 K.) bütün tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

⚖️ Yargıtay’ın dört ayrı tespiti

Daire uyuşmazlığı, iki taraflı trafik kazası nedeniyle yaralanan davacıların sürekli ve geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve manevi tazminat talepleri ile araç malikinin hasar ve değer kaybı talebi olarak tanımlamış ve dosyayı dört başlıkta ele almıştır.

1. Miktardan ret: Taraflar ihtiyari dava arkadaşı olduğundan temyiz sınırı her davacı için ayrı belirlenir. Yakınlarının yaralanması nedeniyle iki davacı lehine hükmedilen 15.000,00 TL ve 10.000,00 TL’lik manevi tazminatlar, bölge adliye mahkemesi karar tarihindeki 238.730,00 TL‘lik kesinlik sınırının altında kalmıştır. Bu nedenle hem bu davacıların hem de işleten ve sürücünün bu kısma ilişkin temyiz dilekçeleri HMK m.362 ve m.366 yollamasıyla m.352/1-b uyarınca reddedilmiştir.

2. Ölüm tarihine kadarki bedensel zarar: Yaralanan davacılardan biri, dava devam ederken 02.02.2018 tarihinde dava konusu kaza nedeniyle vefat etmiştir. Daireye göre bu davacının ölüm tarihine kadarki maddi tazminat kalemleri TBK m.54 uyarınca değerlendirilip hüküm altına alınmalıydı; mahkeme ise bu kişinin yaralanmasından kaynaklanan maddi talepleri hakkında değerlendirme yapmamıştır. Hüküm bu nedenle bozulmuştur.

3. Maluliyet raporunun dayanağı: Yaşayan iki yaralı için Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulundan alınan raporlar, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre düzenlenmiştir. Oysa kaza tarihinde (21.10.2016) yürürlükte olan düzenleme, Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliktir. Daire, tüm tedavi evrakı getirtilerek ve davacılar bizzat muayene edilerek, kaza ile illiyet bağı kuran, itirazları karşılayan, gerekçeli ve denetime elverişli yeni bir rapor alınmasını istemiştir. Bu bozma nedeniyle manevi tazminata ilişkin bazı itirazlar şimdilik incelenmemiştir.

4. Islahla eklenen destek tazminatı: Mirasçılar, 31.10.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle ölüm nedeniyle 50.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı istemiştir. Daire, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 08.05.2026 tarihli kararındaki “Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talep, kısmen ıslah yoluyla davaya dahil edilemez.” kuralına dayanarak bu kalemin hüküm altına alınmasını doğru bulmamış ve kararı bu yönden de bozmuştur.

🕯️ Yargılama sırasında ölüm: hangi zarar kimin?

Kararın en öğretici yönü, aynı kişinin hem yaralı hem de ölen kişi olarak dosyada yer almasının doğurduğu ayrımdır. TBK m.54, bedensel zararları tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar. Yaralanan kişi, kaza ile ölüm arasındaki dönemde bu kalemlerin tamamına muhatap olabilir. Bu zarar, ölümle birlikte mirasçılara geçen bir alacak hakkıdır ve hesabı ölüm tarihine kadar yapılır.

Ölümün kendisinden doğan zarar ise başka bir haktır. Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin değil onun desteğinden mahrum kalan kişilerin kendi zararıdır. Dolayısıyla dosyada iki ayrı hesap bulunur:

Somut dosyada ilk derece mahkemesi birinci kalemi incelemeden bırakmış, ikinci kalemi ise usule aykırı yoldan davaya almıştır. Yargıtay’ın bozması bu nedenle iki yönlüdür: Eksik bırakılan inceleme tamamlanacak, yanlış yoldan eklenen talep ise hükümden çıkarılacaktır.

Maluliyet raporunun hangi yönetmeliğe göre düzenleneceği meselesi Hukuk Genel Kurulunun da gündemine gelmiş ve maluliyet oranında hangi yönetmeliğin uygulanacağı kararında ele alınmıştır. Bu dosyada Daire, kaza tarihine göre uygulanacak düzenlemeleri tarih aralıklarıyla tek tek sıralamış; 01.06.2015-20.02.2019 arasındaki kazalar için Özürlülük Ölçütü Yönetmeliğini esas almıştır.

✍️ Destek tazminatı neden ıslahla eklenemedi?

Islah, taraflardan birinin yaptığı usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesine imkân tanır. Uygulamada uzun süre, ıslahla yalnız mevcut talebin miktarının mı artırılabileceği, yoksa dava dilekçesinde hiç yer almayan yeni bir talep kaleminin de eklenip eklenemeyeceği tartışılmıştır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 08.05.2026 tarihli kararı bu tartışmayı kısmi ıslah bakımından kapatmıştır. Aynı meselenin genel kurul düzeyindeki görünümü için kısmi ıslahla yeni talep eklenemeyeceğine ilişkin HGK kararına bakılabilir.

Bu dosyada dava, yaralanma nedeniyle açılmıştı. Ölüm 02.02.2018’de gerçekleşmiş, destek tazminatı ise ilk kez 31.10.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle istenmişti. Dava dilekçesinde yer almayan bu talep, Daireye göre kısmi ıslahla davaya katılamaz. Kararın uygulamaya yansıması şudur: Yargılama sırasında ortaya çıkan ölüm gibi yeni bir olgu, mevcut davanın konusunu kendiliğinden genişletmez; ölümden doğan destek zararı ayrı bir talep niteliği taşır.

Karar, temyiz edilebilirlik bakımından da dikkat çekicidir. İhtiyari dava arkadaşlığında her davacının talebi ayrı değerlendirildiğinden, toplam hüküm miktarı yüksek olsa bile 15.000,00 TL ve 10.000,00 TL’lik manevi tazminat kalemleri kesinlik sınırının altında kalmış ve esastan incelenmemiştir.

❓ Sorular ve cevaplar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; trafik kazası ve tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında derlenmektedir.