Şehir içinde bir bulvar, sağ şeritte banket boyunca sıralanmış araçlar ve bu sıranın hemen yanına, taşıt yolunun üzerine bırakılmış bir otomobil. Arkadan gelen bir motosiklet sürücüsü kontrolünü kaybediyor, yere düşüyor, sürüklenerek otomobilin arka tamponuna çarpıyor ve yaralanıyor. Otomobilin motoru çalışmıyor, içinde sürücü yok. Bu durumda otomobilin zorunlu trafik sigortası (ZMSS) devreye girer mi? Sigorta tahkiminde itiraz aşamasında verilen “park hâlindeki araç işletilmiyordu, zarar teminat dışıdır” kararını Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bozmuştur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 20.05.2026 tarihli ve E.2025/118, K.2026/6112 sayılı kararıyla, taşıt yolunun bir şeridini kapatacak biçimde hatalı park edilen aracın kazada “işletilme hâlinde” sayılması gerektiğini belirtmiş ve başvuruyu reddeden İtiraz Hakem Heyeti kararını oy birliğiyle bozmuştur.
🅿️ Bulvarda ikinci sıraya bırakılan otomobil
Karar metnine göre kaza 16.09.2018 tarihinde, iki şeritli bir ana yolda, bulvar niteliğindeki ve araç trafiğinin yoğun olduğu bir kesimde meydana gelmiştir. Davalı sigorta şirketinin ZMSS poliçesiyle teminat altına aldığı otomobil, yolun banket kısmında park hâlindeki araçların yanına, yani taşıt yolunun üzerine, zorunluluk olmaksızın park edilmiştir. Bu durumda iki şeritli yolun bir şeridi fiilen kapanmıştır.
Aynı istikamette arkadan gelen tescilsiz motosikletin sürücüsü, kaza tespit tutanağına göre kavşağa girmek isterken aracının kontrolünü kaybetmiş, yere düşmüş, sürüklenerek park hâlindeki otomobilin arka tampon kısmına çarpmıştır. Motosiklet sürücüsü kaza sonucunda yaralanmış ve malul kalmıştır.
Kaza tespit tutanağında iki sürücü de kusurlu görülmüştür: otomobil sürücüsü Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) park yasaklarını düzenleyen 61. maddesine (karar metninde “ikinci sıraya park etme” olarak anılan ihlal), motosiklet sürücüsü ise hızını yol, hava ve trafik koşullarına uydurma yükümlülüğüne aykırı davranmıştır.
⚖️ Uyuşmazlık ve İtiraz Hakem Heyeti
Yaralanan sürücü, otomobilin ZMSS sigortacısına karşı Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde başvuruda bulunmuştur. Başvuru belirsiz alacak olarak yapılmış, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak şimdilik 50.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı istenmiş, bedel artırım dilekçesiyle talep 360.000,00 TL‘ye yükseltilmiştir.
Sigorta şirketi başvuru şartının gerçekleşmediğini ileri sürmüş, sunulan maluliyet raporunu kabul etmemiş, kusur tespiti yapılmasını ve müterafik kusur indirimi uygulanmasını istemiştir.
Uyuşmazlık Hakem Heyeti, aldırdığı kusur ve aktüerya bilirkişi raporlarına dayanarak başvuruyu kabul etmiş; 360.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 01.08.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle sigorta şirketinden tahsiline karar vermiştir.
Sigorta şirketinin itirazını inceleyen İtiraz Hakem Heyeti ise farklı bir sonuca ulaşmıştır. Heyete göre motosikletin direksiyon hâkimiyeti kaybedilerek park hâlindeki araca arkadan çarpıldığı tartışmasızdı; ancak park hâlindeki aracın işletilme hâlinde olduğuna dair delil sunulmamıştı. Bu nedenle KTK m.85/1, m.91/1 ve ZMSS Genel Şartlarının A.3 maddesi uyarınca zararın teminat kapsamında olmadığı kabul edilmiş, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı kaldırılarak başvuru reddedilmiştir.
Başvuran vekili temyiz dilekçesinde, sigortalı araç kusurlu iken bu kusurun görmezden gelinmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, raporlar arasında çelişki varsa giderilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
🏛️ Dairenin bozma gerekçesi
Daire önce bilirkişiliğe ilişkin genel kuralı hatırlatmıştır: Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 266 ve devamı maddelerine göre çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşü alınır. Ardından dosyadaki iki belgeyi birlikte değerlendirmiştir:
- Kaza tespit tutanağı: Sigortalı araç sürücüsünün park kuralını, motosiklet sürücüsünün hız kuralını ihlal ettiği belirlenmiştir.
- Uyuşmazlık Hakem Heyetinin aldırdığı kusur raporu: Sigortalı aracın taşıt yolu üzerine park ederek bulvardaki araçların geçişini engellediği için %50, motosiklet sürücüsünün hızının fazla olması ve etkin fren tedbiri uygulamaması nedeniyle %50 oranında kusurlu olduğu bildirilmiştir.
Daire, raporun tutanakla uyumlu olduğunu tespit etmiştir. Gerekçenin kilit cümlesi şudur: sigortalı araç sürücüsünün, banket kısmındaki araçların yanındaki taşıt yolu üzerine zorunluluk dışında park etmesi ve yoğun trafikli bulvarda bir şeridi kapatması nedeniyle kazada kusurlu olduğu anlaşıldığından, “hatalı park etmenin de işletilme halinde sayılması gerektiği” açıktır. Bu durumda raporun hükme esas alınarak karar verilmesi gerekirken başvurunun reddi doğru görülmemiş; İtiraz Hakem Heyeti kararı oy birliğiyle bozulmuştur.
🔧 “İşletilme” kavramı neden önemli?
ZMSS, işletenin KTK m.85/1’den doğan sorumluluğunu karşılamak için yaptırılan zorunlu bir sigortadır (KTK m.91/1). KTK m.85/1’e göre işletenin tehlike sorumluluğu, bir motorlu aracın işletilmesinin ölüme, yaralanmaya veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olması hâlinde doğar. Bu nedenle “araç kazada işletiliyor muydu?” sorusu, sigortacının ödeme yükümlülüğünün kapısını açan sorudur.
Aynı maddenin üçüncü fıkrası ise işletilme hâlinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu kazayı ayrıca düzenler: bu durumda işletenin sorumlu tutulabilmesi için zarar görenin, kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurunu ya da araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir. Yani park hâlindeki bir araç için sorumluluk tümüyle ortadan kalkmaz; ispat yükü ve sorumluluğun niteliği değişir.
İtiraz Hakem Heyeti, aracın park hâlinde olmasını teminat dışılık için yeterli görmüştür. Daire ise somut olayda iki unsuru öne çıkarmıştır: aracın taşıt yolunun üzerine, zorunluluk olmadan bırakılması ve bunun yoğun trafikte bir şeridi kapatarak kazaya katkıda bulunması. Kararın gerekçesi kısa olduğundan Daire’nin bu sonuca KTK m.85’in hangi fıkrası üzerinden ulaştığı ayrıca açıklanmamıştır. Gerekçede yer alan ifade, kusurlu ve trafik akışını etkileyen bir park eyleminin, aracın trafikteki kullanımının bir parçası olarak değerlendirildiğini göstermektedir.
📐 Kusur raporu ve yarı yarıya paylaşım
Sigorta şirketi başvuru aşamasında kusur tespiti ve müterafik kusur indirimi istemişti; Yargıtay kararında ise kusur oranlarını değiştiren bir değerlendirme ya da raporlar arasında çelişki tespiti yer almamaktadır. Daire, tutanak ile Uyuşmazlık Hakem Heyetinin aldırdığı kusur raporunun birbiriyle uyumlu olduğunu açıkça belirtmiştir. Bu nedenle, sitede daha önce ele alınan çelişkili kusur raporları kararından farklı olarak, bu dosyada yeni bir kusur raporu alınması değil, mevcut raporun hükme esas alınması istenmiştir.
Kusurun yarı yarıya paylaşılması, motosiklet sürücüsünün kendi kusurunun tazminat hesabında dikkate alınması anlamına gelir. Karar metnine göre Uyuşmazlık Hakem Heyeti, kusur raporu doğrultusunda düzenlenen aktüerya raporunu esas alarak 360.000,00 TL’ye hükmetmiştir; bu tutarın hesaplanma ayrıntıları Yargıtay kararında yer almamaktadır.
Başvuranın tescilsiz bir motosiklet kullanması da karar metninde yalnız kusur tespiti bağlamında geçmektedir; Daire, tescilsizlik hususunu ayrıca tartışmamıştır.
📚 İlgili KTK hükümleri
- KTK m.85/1: Motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten (ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi) doğan zarardan sorumludur.
- KTK m.85/3: İşletilme hâlinde olmayan aracın sebep olduğu kazada işletenin sorumluluğu için zarar görenin, işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusurunu ya da araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir.
- KTK m.91/1: İşletenler, m.85/1’e göre olan sorumluluklarının karşılanması için mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır.
- KTK m.61: Taşıt yolu üzerinde park etmenin yasak olduğu yerleri sayar; (g) bendi kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engel olacak yerlerde park etmeyi yasaklar.
- KTK m.52: Sürücülerin hızlarını aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmasını öngörür. Karar metninde “52/1a” olarak anılan bu kural, Kanun metninde (b) bendinde yer almaktadır.
- HMK m.266 vd.: Çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişiye başvurulur.
🚦 Kararın uygulamaya yansıması
Karar, “park hâlindeki araç = teminat dışı” şeklindeki otomatik bir değerlendirmenin yeterli olmadığını göstermektedir. Daire’nin yaklaşımında belirleyici olan, aracın nerede ve nasıl park edildiği ve bu park eyleminin kazanın oluşumuna kusur olarak katılıp katılmadığıdır. Taşıt yolunun ortasında bir şeridi kapatan araç ile otoparkta ya da kurallara uygun park yerinde duran araç aynı değerlendirmeye tabi tutulmamıştır.
Bu yaklaşım, park hâlindeki araca çarpan sürücüler, yolcular veya yayalar bakımından da önem taşır. Ancak sonuç her dosyada kaza tespit tutanağının, kusur raporlarının ve park yerinin özelliklerine göre değişebilir. Kurallara uygun park edilmiş bir araca kusursuz olarak çarpılması gibi farklı olaylarda KTK m.85/3’teki ispat kuralı ayrıca gündeme gelecektir.
Bozma kararı sonrasında dosya İtiraz Hakem Heyetine gönderilmiştir; tazminatın kesin miktarı bu aşamada verilecek karara bağlıdır.
❓ Sık sorulanlar
Park hâlindeki bir araca çarpılınca ZMSS her zaman öder mi?
Kararda böyle genel bir kural konulmamıştır. Daire, aracın taşıt yolu üzerine zorunluluk olmadan park edilip yoğun trafikte bir şeridi kapattığı ve bu nedenle kazada %50 kusurlu bulunduğu somut olayda hatalı park etmeyi işletilme hâlinde saymıştır. Park yerinin ve kusur durumunun farklı olduğu olaylarda sonuç değişebilir.
Aracın içinde kimsenin olmaması sonucu etkiledi mi?
Karar metni aracın park hâlinde olduğunu belirtir; içinde birinin bulunup bulunmadığına ilişkin ayrı bir tespit içermez. Daire’nin değerlendirmesi, aracın içindeki kişilere değil, park eyleminin kurala aykırılığına ve kazaya katkısına dayanmaktadır.
Motosiklet sürücüsünün kendi kusuru ne olacak?
Bilirkişi raporu motosiklet sürücüsünü de hızını koşullara uydurmadığı ve etkin fren tedbiri almadığı için %50 kusurlu bulmuştur. Uyuşmazlık Hakem Heyetinin kararı bu rapora göre hazırlanan aktüerya hesabına dayanmaktadır; dolayısıyla sürücünün kendi kusuru, hükmedilen tutarın belirlenmesinde dikkate alınmıştır.
Bozma kararından sonra ne olur?
Dosya İtiraz Hakem Heyetine gönderilmiştir. Heyet, Daire’nin bozma gerekçesi doğrultusunda kusur raporunu esas alarak yeniden karar verecektir. Yargıtay kararı tazminat miktarını kendisi belirlememiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, trafik ve sigorta alanındaki diğer kararlara Emsal Kararlar arşivinden ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Kazanın oluşu, kusur oranları ve hakem heyeti kararlarına ilişkin anlatım karar metnindeki aktarımlara dayanır; tarafların ve sigorta şirketinin kimliği kaynakta anonimdir. Tazminat hesabının ayrıntıları ve maluliyet oranı karar metninde yer almamaktadır. Park yeri, trafik koşulları ve kusur dağılımı farklı olan dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
