Hisselerinin yüzde 99,88’i tek bir kurumsal ortakta bulunan, yıllardır kâr dağıtmayan halka açık bir bankada küçük yatırımcı ne talep edebilir? Bir pay sahibi bu soruya geniş bir dava dilekçesiyle cevap aradı: genel kurul kararlarının iptalini, kâr payının ödenmesini, bağımsız denetim raporunun iptal edilip yeniden düzenlenmesini, bir iştirak alımının örtülü kazanç aktarımı sayılarak iptalini ve sonunda bankanın borsa kotundan çıkarılarak halka açıklığının kaldırılmasını istedi. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, bu taleplerin her birini ayrı ayrı ele alarak hangilerinin mahkemeden istenebileceğini, hangilerinin ise şirket organlarının ya da düzenleyici kurumların yetkisinde kaldığını tek tek ortaya koydu.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 04.12.2025 tarihli ve E.2024/1393, K.2025/1909 sayılı kararıyla, halka açık bir bankanın pay sahibinin açtığı genel kurul kararının iptali, kâr payı, bağımsız denetim raporunun iptali, devir işleminin iptali ve kottan çıkarma taleplerini reddeden ilk derece kararına yönelik istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
📢 Küçük hissedarın itirazları
Karar metninde aktarılan dava dilekçesine göre davacı, halka açık davalı bankada 1.730 lot paya sahiptir. Bankanın 2022 yılı mali dönemine ilişkin olağan genel kurulu 30/03/2023 tarihinde yapılmış; davacı Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun elektronik genel kurul sistemi üzerinden e-imza ile oy kullanarak toplantıya katılmış, gündem maddelerine ilişkin görüşlerini bildirip muhalefet şerhi koymuştur. Davacının itirazları özetle şöyledir:
- bağımsız denetçi 2022 yılı finansal tabloları için sınırlı olumlu görüş vermiştir; banka yönetimi “serbest karşılık” adı altında 5.400.000.000 TL gider yazarak 22.282.814.000 TL olan yıllık kârı yaklaşık %24 oranında azaltmış, hisse başına düşen değeri düşürmüştür;
- banka yedi yıldır kâr dağıtmamakta, kalan kârı dağıtmak yerine bünyede tutmaktadır; bu tutum dürüstlük kuralına ve basiretli tacir ilkesine aykırıdır;
- banka, bir sağlık, hayat ve emeklilik şirketinin paylarını 981.000.000 TL ödeyerek yönetim kurulu kararıyla satın almıştır; davacıya göre bu bedel emsalinin üzerindedir ve örtülü kazanç aktarımı niteliğindedir;
- bankanın paylarının %99,88’i kurumsal ortaktadır; halka açıklığı %0,12’de kalan bir şirketin kottan çıkarılması gerekir.
Davacı bu iddialarla genel kurul kararlarının iptalini, kendi payına düşen 19.330 TL kâr payının faiziyle ödenmesini, kâr payı avansı için ara karar verilmesini, bankanın kayyım gözetiminde faaliyetine devam etmesini, devir işleminin iptalini, bağımsız denetim raporunun iptali ile Kamu Gözetimi Kurumu’ndan bilgi alınarak yeniden düzenlenmesini ve bankanın borsa kotundan çıkarılarak halka açıklığının kaldırılmasını talep etmiştir. Aynı taleplerle ve ayrıca 96.253,74 TL tazminat istemiyle bir dava daha açılmış, bu dosya ilk davayla birleştirilmiştir.
🛡️ Bankanın usul ve esas savunmaları
Banka, öncelikle davanın TTK 445’teki üç aylık süre geçtikten sonra açıldığını ve bazı kararlar için muhalefet şerhi bulunmadığını savunmuştur. Esasa ilişkin savunmaları ise şöyledir: kâr payı ancak genel kurul kararıyla dağıtılabilir; esas sözleşmede kâr payı avansına ilişkin hüküm yoktur; denetçiyi genel kurul seçer ve denetim raporunun iptali mümkün değildir; halka açıklığın sona ermesi ve kottan çıkarma, genel kurul kararı ile ilgili kurumların kararına bağlıdır; pay alımına ilişkin yönetim kurulu kararı usulüne uygun alınmış, Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda duyurulmuş ve işlem ifa edilmiştir.
🏛️ İlk derece mahkemesinin kararı
İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, 06/06/2024 tarihli ve 2023/655 E., 2024/402 K. sayılı kararıyla asıl davadaki taleplerin her birini ayrı ayrı reddetmiştir. Birleşen davadaki aynı nitelikteki talepler derdestlik nedeniyle usulden, 96.253,74 TL’lik tazminat talebi ise devir işleminin iptali talebinin yerinde görülmemesi nedeniyle esastan reddedilmiştir. Davacı yalnızca asıl davadaki hükme karşı istinaf yoluna başvurduğundan, Dairenin incelemesi asıl davayla sınırlı kalmıştır.
🔎 Daire beş talebi nasıl karşıladı?
Daire, davacının birbirinden bağımsız asli taleplerini sırasıyla incelemiştir:
| Talep | Dairenin dayanağı | Sonuç |
|---|---|---|
| Kâr payı ödenmesi | TTK 408/2: kâr üzerinde tasarruf genel kurulun devredilemez yetkisidir; dağıtım kararı yoktur. | Ret |
| Bağımsız denetim raporunun iptali | TTK 397 vd.: pay sahiplerine rapora itiraz yolu tanınmamıştır; sınırlı olumlu görüş raporu geçersiz kılmaz. | Ret |
| Halka açıklığın kaldırılması ve kottan çıkarma | SerPK 3/e, II-16.1 sayılı Tebliğ ve borsa kotasyon yönergesi: yetki genel kurul, SPK ve borsa yönetim kurulundadır. | Ret |
| Pay devrinin iptali | Yönetim kurulu kararıyla yapılıp ifa edilmiş devir; sözleşmenin karşı tarafı davada yoktur. | Ret |
| Genel kurul kararlarının iptali | TTK 445: üç aylık süre geçmiştir. | Ret |
Kâr payı. Daire, yıllık kâr üzerinde tasarruf ile kâr paylarının belirlenmesine ilişkin kararların TTK 408/2 uyarınca genel kurulun devredilemez yetkisinde olduğunu, bu kararları başka bir organın ya da mahkemenin alamayacağını vurgulamıştır. Somut olayda kârın dağıtılmasına dair bir genel kurul kararı bulunmadığından talep reddedilmiştir.
Denetim raporu. Kanun, pay sahiplerine denetim raporuna itiraz prosedürü öngörmemiştir. TTK 405’teki mahkemeye başvuru imkânı yalnızca şirket ile denetçi arasındaki görüş ayrılıklarına ilişkindir ve bu başvuruyu yapabilecekler arasında ortaklar sayılmamıştır. Daire ayrıca, raporun sınırlı olumlu görüş içermesinin geçersizlik sonucu doğurmadığını, TTK 403/5’in son cümlesine göre bu durumda genel kurulun gerekli önlem ve düzeltmeleri karara bağlayacağını hatırlatmıştır.
Kottan çıkarma. Halka açık ortaklık, SerPK 3/e uyarınca payları halka arz edilmiş veya edilmiş sayılan anonim ortaklıktır. Daire, Ortaklıkların Kanun Kapsamından Çıkarılması ve Paylarının Borsada İşlem Görmesi Zorunluluğuna İlişkin Esaslar Tebliği’nin (II-16.1) mahkemelere bu konuda bir yetki tanımadığını, asıl yetkili mercilerin şirket genel kurulu ve Sermaye Piyasası Kurulu olduğunu belirtmiştir. Borsa kotasyon yönergesinin kottan çıkarmaya ilişkin hükümlerine göre ise yetkili merci borsa yönetim kuruludur. Bu nedenle kottan çıkarma konusunda mahkemenin görevi ve yetkisi bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Pay devri. Davacı, iştirak paylarının emsal üstü bedelle alınmasını örtülü kazanç aktarımı olarak nitelendirmiştir. Daire, devrin yönetim kurulu kararına dayandığını, davacının bu karara karşı bir yola başvurmadığını ve iptalini istediği sözleşmenin diğer tarafını davada hasım göstermediğini tespit etmiş; yönetim kurulu kararı uyarınca üçüncü kişiyle yapılıp ifa edilmiş bir pay devrinin pay sahibi tarafından iptalinin istenemeyeceğine karar vermiştir.
Süre. TTK 445’e göre genel kurul kararlarına karşı iptal davası karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılabilir. Genel kurul 30.03.2023’te yapılmış, dava 07.09.2023’te açılmıştır; Daire bu nedenle davanın süresinde açıldığının söylenemeyeceğini belirtmiştir.
🧾 Her talep için ayrı vekâlet ücreti
Davacı, ilk derece mahkemesinin her bir talep için ayrı vekâlet ücretine hükmetmesine de itiraz etmiştir. Daire, HMK 110’da düzenlenen objektif dava birleşmesinde (davaların yığılmasında) her talebin bağımsızlığını koruduğunu, bu nedenle taleplerin ayrı ayrı harçlandırılacağını ve her biri için ayrı vekâlet ücretine hükmedileceğini belirtmiştir. Bu görüşün dayanağı olarak Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 27.03.2025 tarihli 2024/3620 E., 2025/2172 K. ve 16.09.2025 tarihli 2025/1436 E., 2025/5382 K. sayılı kararlarına atıf yapılmıştır.
Daire sonuç olarak davacının istinaf başvurusunu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiştir. Karar oy birliğiyle verilmiş; HMK 361 uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde temyiz yolunun açık olduğu belirtilmiştir.
💡 Kararın sermaye piyasası açısından önemi
Karar, halka açık şirketlerde azınlık pay sahibinin itirazlarının hangi hukuki kanala yöneltilebileceğini göstermektedir. Kâr dağıtımı, denetçinin görüşü, şirketin halka açık statüsü ve borsadaki kotasyon, kanun koyucunun farklı organ ve kurumlara bıraktığı alanlardır. Mahkeme, bu alanlarda organların veya kurumların yerine geçerek karar verememektedir; pay sahibinin hukuki denetimi ise esas olarak genel kurul kararlarına karşı süresinde açılacak iptal davası üzerinden işlemektedir.
Dosyada belirleyici unsurlardan biri süredir. Davacının asıl şikâyetleri genel kurulda görüşülen finansal tablolar ve faaliyet raporu ile bağlantılıdır; ancak iptal talebi üç aylık süre geçtikten sonra ileri sürüldüğünden bu iddiaların esası tartışılmamıştır.
Kâr payı yönünden karar, mahkemenin genel kurul yerine geçerek kâr dağıtımına hükmedemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır. Kâr dağıtmama kararının dürüstlük kuralı çerçevesinde denetlendiği farklı bir dosya için soyut gerekçeyle kâr payı dağıtmama yazısı, kotundan çıkarılmış bir şirkette ortağın başvurduğu fesih yolunun örneği için ise borsa kotundan çıkarılan şirketin haklı nedenle feshi yazısı birlikte okunabilir.
Örtülü kazanç aktarımı iddiasının esasına ise girilmemiştir; kararın bu yönü, iddianın doğru olup olmadığına dair bir değerlendirme içermemektedir.
❓ Sık sorulan sorular
Pay sahibi mahkemeden doğrudan kâr payı ödenmesini isteyebilir mi?
Bu kararda hayır cevabı verilmiştir. Daire, kâr payının belirlenmesinin TTK 408/2 uyarınca genel kurulun devredilemez yetkisi olduğunu ve dağıtım kararı bulunmadan mahkemenin kâr payı ödenmesine hükmedemeyeceğini belirtmiştir.
Bağımsız denetçinin sınırlı olumlu görüşü raporu geçersiz kılar mı?
Daireye göre kılmaz. TTK 403/5’in son cümlesi, sınırlı olumlu görüş verilen hâllerde genel kurulun gerekli önlem ve düzeltmeleri karara bağlayacağını öngörmektedir. Ayrıca kanun, pay sahiplerine denetim raporunun iptalini isteme yolu tanımamıştır.
Halka açıklık oranı çok düşük bir şirketin kottan çıkarılmasına mahkeme karar verebilir mi?
Daire, II-16.1 sayılı Tebliğ’in mahkemelere böyle bir yetki tanımadığını, halka açıklığın sona ermesinde genel kurul ve SPK’nın, kottan çıkarmada ise borsa yönetim kurulunun yetkili olduğunu belirterek mahkemenin bu konuda görev ve yetkisinin bulunmadığına karar vermiştir.
Genel kurul kararının iptali davası hangi süre içinde açılır?
TTK 445’e göre karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Bu dosyada genel kurul 30.03.2023’te yapılmış, dava ise 07.09.2023’te açıldığından süre geçmiş kabul edilmiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası üzerinden ulaşım bilgilerine, Emsal Kararlar arşivinden serinin diğer yazılarına erişilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin Bedesten sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Değerlendirme, genel kurul kararlarına karşı iptal süresinin geçtiği ve kâr dağıtım kararının bulunmadığı somut bir dosyaya dayanmaktadır; esas sözleşme hükümleri, dava tarihleri, taraf teşkili ve ileri sürülen talepler farklı olan uyuşmazlıklarda sonuç değişebilir. Bölge adliye mahkemesi kararları Yargıtay içtihadı niteliği taşımaz ve bu karara karşı temyiz yolu açıktır. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
