Üniversite öğrencisinin bitirme tezi olarak çektiği kısa bir kurgu film, yıllar sonra bir ana haber bülteninde, bambaşka bir bağlamda yeniden karşısına çıkabilir. Pandeminin en yoğun döneminde yayımlanan bir haberde, 2015 yılında çekilmiş sahneler “ev buluşmaları” uyarısına görsel malzeme yapılmış; filmdeki oyuncular da salgın sürerken bir araya gelip sarılan kişiler gibi gösterilmiştir. Haber amacı, izinsiz kullanımı hukuka uygun hâle getirir mi; filmde rol alan oyuncuların talebi hangi hükme dayanır?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 25.02.2026 tarihli ve E.2025/4109, K.2026/1093 sayılı kararıyla, tez filminden alınan görüntülerin televizyon haberinde izinsiz yayımlanmasının eser sahibinin mali ve manevi haklarını, oyuncuların ise bağlantılı haklarını ihlal ettiğini kabul eden ve tazminata hükmeden Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle onamıştır.
🎬 Tez filminden haber bültenine
Karar metnine göre davacılardan biri, bir üniversitenin radyo, televizyon ve sinema bölümünden mezun olmuş ve tez çalışması olarak sinema eseri niteliğinde, kurgulu, işitsel ve görsel bir film çekmiştir. Diğer iki davacı bu filmde oyuncu olarak yer almıştır. Davacıların iddiası şöyle özetlenebilir:
- bir televizyon kanalının 27.11.2020 ve Aralık 2020 tarihli ana haber bültenlerinde filmden parça parça görüntüler yayımlanmıştır;
- görüntüler, pandemide çay-kahve buluşmalarının ve misafirliklerin durdurulması gerektiğini anlatan habere kesit olarak eklenmiştir;
- haber sunumunda davacılar, salgın devam ederken ev buluşması yapan, birbirine sarılan kişiler gibi gösterilmiştir;
- oysa görüntüler pandemiden çok önce, 2015 yılında çekilmiştir.
Davacılar, eserden doğan maddi ve manevi haklarının ihlal edildiğinin tespitini, ihlalin durdurulmasını ve önlenmesini istemiştir. Filmi çeken davacı için FSEK’in 68. maddesine dayanarak şimdilik 3.000,00 TL maddi tazminat ile FSEK’in 70. maddesine dayanarak 25.000,00 TL manevi tazminat; oyuncular için 15.000,00’er TL manevi tazminat talep edilmiştir. Maddi tazminat talebi 08.05.2023 tarihli dilekçeyle 9.000,00 TL’ye çıkarılmıştır.
📺 Kanalın savunması
Davalı vekili davanın reddini istemiş ve savunmasını birkaç katmanda kurmuştur:
- 27.11.2020 tarihli bültende iddia edilen görüntülere ilişkin bir haber yayımlanmamıştır;
- davacı, tezin kendisine ait olduğunu gösteren belge veya delil sunmamıştır;
- dava konusu yayın eser niteliği taşımamaktadır; görüntüdeki kişilerin davacılar olup olmadığı bilinmemektedir;
- haberde özellikle bir kişinin görüntüsüne yer verilmemiştir;
- haber, virüsün evlerdeki görüşmelerde daha fazla bulaştığına dikkat çekmeyi amaçlamaktadır; konu toplumu yakından ilgilendirdiğinden yayın hukuka uygundur ve davacılara yönelik doğrudan bir saldırı yoktur.
Savunmanın ağırlık noktası, kamu yararı taşıyan bir haberin hukuka uygunluk sağlayacağı ve kişilerin teşhis edilebilir biçimde gösterilmediği düşüncesidir. Mahkemelerin değerlendirmesi ise eserin ve icranın izinsiz kullanılıp kullanılmadığı sorusuna odaklanmıştır.
🔎 İlk derece: eser, eser sahibi ve oyuncular
Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, hükme esas aldığı bilirkişi raporu doğrultusunda şu sonuçlara ulaşmıştır:
- dava konusu görüntüler eser niteliğindedir;
- 2015 yılında yayımlanan çevrim içi video kayıtlarında görüntünün adı ile kayıtlı olduğu belirlenmiş ve filmi çeken davacının eser sahibi olduğu kabul edilmiştir;
- eser sahibinin izni olmadan televizyon yayınında kullanım, eser sahibinin mali ve manevi haklarını ihlal etmiştir;
- videoda oyuncu olarak yer alan davacılar bağlantılı hak sahibidir.
Mahkeme, ihlalin tespitine, durdurulmasına ve önlenmesine karar vermiştir. Filmi çeken davacı için 9.000,00 TL maddi tazminatın eylem tarihi olan 27.11.2020’den itibaren avans faiziyle, 10.000,00 TL manevi tazminatın aynı tarihten itibaren yasal faiziyle; oyunculardan her biri için 10.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle davalıdan tahsiline hükmetmiş, fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerini reddetmiştir. Eser sahipliğinin ispatına ilişkin farklı bir uyuşmazlık için işleme eser iddiasında ispat yükü yazısı bu kararla karşılaştırılabilir.
🧩 BAM’ın gerekçe düzeltmesi: FSEK 86 değil, FSEK 80
Her iki taraf da kararı istinaf etmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, ilk derece kararındaki sonucu korumakla birlikte, oyuncuların manevi tazminatının hukuki dayanağını düzeltmiştir. BAM’a göre oyuncular bağlantılı hak sahibidir; bu nedenle manevi tazminat istemlerinin FSEK 86’ya dayanarak değil, FSEK 80/1 ve 80/son hükümleri gereğince kabulü gerekir. Bununla birlikte sonuçta oyuncular lehine manevi tazminata hükmedilmesi ve tazminat miktarları mevcut delil durumuna göre yerinde bulunmuştur.
İki hüküm arasındaki farkı mevzuat metni açıkça ortaya koymaktadır:
| Hüküm | Koruduğu menfaat |
|---|---|
| FSEK m.86 | Eser niteliğinde olmasalar bile resim ve portrelerin, tasvir edilenin muvafakati olmadan umuma arz edilmemesi; günlük hadiselere ilişkin resimler ile radyo ve film haberleri için muvafakat şart değildir. |
| FSEK m.80/1-A | Eseri yorumlayan icracı sanatçının, icrasının sahibi olarak tanıtılmasını ve itibarını zedeleyecek şekilde tahrif edilmesinin önlenmesini isteme hakkı ile icranın umuma iletimine izin verme veya yasaklama yetkisi. |
| FSEK m.80 son fıkra | Bağlantılı hak sahipleri de eser sahipleri gibi tecavüzün ref’i, men’i ve tazminat davası haklarından yararlanır. |
BAM bu düzeltmeyle davalının istinafını kısmen kabul etmiş, ilk derece kararını kaldırmış ve davayı aynı tutarlarla kısmen kabul ederek yeniden hüküm kurmuştur; davacıların istinaf başvurusu ise esastan reddedilmiştir.
✅ Yargıtay onaması
BAM kararını yalnız davalı vekili temyiz etmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi davayı, FSEK’ten kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, men’i, ref’i ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olarak nitelendirmiştir. Daire, BAM’ın HMK 355 vd. maddeleri kapsamında yaptığı inceleme sonucunda verdiği kararda uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırılık bulunmadığını ve HMK 371’de sayılan bozma sebeplerinin de mevcut olmadığını belirterek kararı HMK 370/1 uyarınca onamıştır. Karar 25.02.2026 tarihinde kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.
Onama kısa gerekçeli olduğundan esasa ilişkin tespitler ilk derece ve BAM kararlarında yer almaktadır; Yargıtay, BAM’ın FSEK 80 eksenli gerekçe düzeltmesini de içeren hükmü bütünüyle yerinde görmüştür.
🗞️ Haber amacı ve izinsiz kullanım
Kararın uygulamaya yansıyan yönleri şöyle sıralanabilir:
- Öğrenci işi de eserdir: Tez kapsamında üretilmiş, kurgulu bir kısa film; bilirkişi incelemesiyle eser niteliği saptandığında FSEK korumasından yararlanmaktadır.
- Kesit kullanımı da tecavüzdür: Filmin tamamının değil, parça parça görüntülerinin haber içinde kullanılması ihlalin varlığını ortadan kaldırmamıştır.
- Kamu yararı savunması tek başına yeterli değildir: Davalının, konunun toplumu ilgilendirdiği yönündeki savunmasına karşın mahkemeler izinsiz kullanımı hak ihlali olarak kabul etmiştir.
- Oyuncuların dayanağı icracı sanatçı haklarıdır: Oyuncuların manevi tazminatı, resim ve portreyi koruyan FSEK 86 üzerinden değil, icracı sanatçıları koruyan FSEK 80 üzerinden kurulmuştur.
- Faiz türü ayrımı: Maddi tazminata avans faizi, manevi tazminata yasal faiz uygulanmış ve her ikisi de yayın tarihinden itibaren işletilmiştir.
FSEK 80, haber amacıyla ve kazanç amacı güdülmeksizin yapılan kamuya arz gibi bazı hâllerde komşu hak sahibinin yazılı izninin aranmayacağını da düzenlemekte; ancak bu uygulamanın hak sahibinin meşru menfaatlerine haklı sebep dışında zarar veremeyeceğini ve eserden normal yararlanmaya aykırı olamayacağını öngörmektedir. Karar metninde bu istisnanın ayrıntılı bir tartışması yer almamakla birlikte, görüntülerin farklı bir zamana aitken salgın döneminde çekilmiş gibi sunulması, davacıların itirazının merkezinde bulunmaktadır. Fikrî haklarda sessiz kalmanın etkisine ilişkin farklı bir karar için telifte sessizlik ve men davası yazısına bakılabilir.
❓ Sorular ve yanıtlar
Bir televizyon kanalı haber yaparken başkasının filminden görüntü kullanabilir mi?
Bu dosyada izinsiz kullanım hukuka aykırı bulunmuştur. Kanal, haberin toplumu ilgilendirdiğini savunmuş; ancak mahkemeler, eser sahibinin izni olmadan yapılan kullanımın eser sahibinin mali ve manevi haklarını, oyuncuların bağlantılı haklarını ihlal ettiğini kabul etmiş ve Yargıtay bu sonucu onamıştır.
Filmde oynayan oyuncular da tazminat alabildi mi?
Evet. Oyunculardan her biri için 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiştir. BAM, bu tazminatın dayanağının FSEK 86 değil, bağlantılı hak sahiplerini düzenleyen FSEK 80/1 ve 80/son olduğunu belirterek gerekçeyi düzeltmiş, tutarı ise değiştirmemiştir.
Eser sahipliği neye göre kabul edildi?
İlk derece mahkemesi, hükme esas aldığı bilirkişi raporunda 2015 yılında yayımlanan çevrim içi video kayıtlarında görüntünün adının yer aldığının belirlendiğini ve filmi çeken davacının eser sahibi olduğunu kabul etmiştir. BAM ve Yargıtay bu kabulü değiştirmemiştir.
Maddi tazminat nasıl hesaplandı?
Davacı, FSEK 68’e dayanarak önce 3.000,00 TL talep etmiş, ardından talebini 9.000,00 TL’ye çıkarmıştır. Mahkeme 9.000,00 TL maddi tazminatın yayın tarihi olan 27.11.2020’den itibaren avans faiziyle tahsiline karar vermiştir. FSEK 68, izinsiz kullanımda sözleşme bedeli veya rayiç bedelin en çok üç kat fazlasının istenebileceğini düzenlemektedir; karar metninde hesaplamanın ayrıntısı yer almamaktadır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası üzerinden ulaşım bilgilerine, Emsal Kararlar arşivinden serinin diğer yazılarına erişilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Karar Arama sisteminde yayımlanan onama ilamından ve bu ilamda aktarılan ilk derece ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarından derlenmiştir. Değerlendirme, bir tez filminden alınan görüntülerin haber bülteninde farklı bir bağlamda izinsiz kullanıldığı ve eser niteliğinin bilirkişi raporuyla saptandığı somut dosyaya dayanmaktadır; eserin niteliği, kullanımın kapsamı ve amacı farklı olan dosyalarda sonuç değişebilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
