Payurus dosyası yenilendi: lisans durumu, kullanan siteler ve para çekme şikâyetleriPayurus dosyası yenilendiDosyayı oku →
Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal Kararlarİdare ve Kamu Personeli Hukuku

Polis Akademisinde Öğrenci Affı – AYM 2023/104197

Öğrenci affı çıktığında ilk akla gelen soru genellikle başvuru süresidir. Oysa bazı mezun olamamış öğrenciler için asıl soru çok daha temeldir: Af, okuduğum okulu da kapsıyor mu? 2022 yılında 7417 sayılı Kanun’la Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 83. madde, “yükseköğretim kurumlarından” ilişiği kesilenlere geri dönüş yolu açtı. Ancak Polis Akademisi, harp okulları ve benzeri kurumlar Anayasa’ya göre özel kanunlarına tabi. Tez savunması reddedildiği için doktora programından ilişiği kesilen bir öğrencinin aftan yararlanma talebi bu gerilimin tam ortasında kaldı ve dosya Anayasa Mahkemesine kadar gitti.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü, 05.05.2026 tarihli ve 2023/104197 başvuru numaralı kararıyla, Polis Akademisine bağlı enstitüden ilişiği kesilen başvurucunun öğrenci affı kapsamı dışında tutulmasının eğitim hakkını ihlal etmediğine oyçokluğuyla karar verdi. İki üye karşıoy kullandı.

Kısa özet: Başvurucu 2010-2011 güz döneminde Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsünde doktoraya başlamış, tez savunması reddedilince 17.05.2016’da ilişiği kesilmişti. 2547 sayılı Kanun’un geçici 83. maddesindeki aftan yararlanma talebi, YÖK’ün “Polis Akademisi ile ilişiği kesilenlere ilişkin hüküm bulunmadığı” yönündeki görüşüne dayanılarak reddedildi. Ankara 20. İdare Mahkemesi davayı reddetti, bölge idare mahkemesi istinafı oyçokluğuyla kesin olarak reddetti. AYM; Anayasa’nın 132. maddesi, 2547 sayılı Kanun’un 2. maddesindeki saklılık hükmü ve geçici maddenin gerekçesini birlikte değerlendirerek müdahalenin kanuni dayanağı bulunduğunu ve ölçülü olduğunu kabul etti.

⚖️ Af maddesi ile saklılık hükmü çatışınca

Uyuşmazlığın merkezinde iki kanun hükmü vardır. Birincisi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinin ikinci fıkrasıdır: “Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili özel kanun hükümleri saklıdır.” İkincisi, 7417 sayılı Kanun’un 35. maddesiyle aynı Kanun’a eklenen geçici 83. maddedir. Bu madde, yükseköğretim kurumlarında önlisanstan lisansüstüne kadar öğrenim görürken ilişiği kesilenlere, sayılan bazı suçlar ve sahte belge gibi istisnalar dışında, “her ne sebeple olursa olsun” dört ay içinde başvurmak şartıyla 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenime yeniden başlama imkânı tanır.

Maddede, kimlerin aftan yararlanamayacağı tek tek sayılmıştır; ancak bu sayımda Millî Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığına bağlı kurumlara ilişkin bir istisna yer almaz. Başvurucunun tezi buydu: Kanun koyucu hariç tutmak isteseydi açıkça yazardı. İdarenin ve derece mahkemelerinin tezi ise geçici maddenin, içinde bulunduğu Kanun’un kapsam hükmünden bağımsız okunamayacağıydı.

📂 Doktora, ret ve iki aşamalı yargılama

  • İlişik kesme (17.05.2016): Tez savunmasının reddedilmesi üzerine Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla, Polis Akademisi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 38/d maddesine dayanılarak başvurucunun öğrencilikle ilişiği kesildi.
  • Af başvurusu ve ret (29.09.2022): Enstitü, konuyu YÖK’e sorduğunu ve YÖK’ün Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı eğitim kurumları ile Polis Akademisinden ilişiği kesilenlerin bu Kanun’dan yararlanmasının mümkün olmadığını bildirdiğini belirterek talebi reddetti. Karar 04.10.2022 tarihli yazıyla bildirildi.
  • İdare mahkemesi (22.05.2023): Ankara 20. İdare Mahkemesi, Anayasa’nın bu kurumların farklı rejime tabi olmasını öngördüğünü, geçici 83. maddenin yalnızca 2547 sayılı Kanun’a tabi sivil yükseköğretim kurumu öğrencilerini kapsadığını belirterek davayı reddetti. Eşitlik itirazını da hukuki durumların farklı olduğu gerekçesiyle kabul etmedi.
  • İstinaf (08.11.2023): Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi istinaf başvurusunu oyçokluğuyla esastan ve kesin olarak reddetti. Karşıoy yazan üye, geçici maddenin kendi lafzıyla değerlendirilmesi gerektiğini ve “yükseköğretim kurumları” ibaresinin bu kurumları da kapsadığını savundu.
  • Bireysel başvuru (15.12.2023): Başvurucu, kararı 21.11.2023’te öğrendikten sonra AYM’ye başvurdu.
📎 Kararın tam metni: Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünün 05.05.2026 tarihli, 2023/104197 başvuru numaralı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

🎓 AYM neden eğitim hakkı açısından inceledi?

Kararın önemli bir ara tespiti, özel statülü kurumlardaki öğrencilerin de Anayasa’nın 42. maddesindeki eğitim hakkının koruması altında olduğudur. AYM, 05.03.2026 tarihli bir Genel Kurul kararına atıfla polis meslek yüksekokullarının, özel statülerine rağmen anayasal sistem içinde yükseköğretim kurumu niteliğini taşıdığını hatırlattı. Mesleki amaçla personel yetiştirmeleri, verilen eğitimin akademik niteliğini ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle başvurucunun doktora programına yeniden kaydının reddedilmesi, mevcut bir eğitim imkânına erişimin engellenmesi olarak görüldü ve eğitim hakkına müdahale sayıldı. Başvuru kabul edilebilir bulundu; inceleme Anayasa’nın 13. maddesindeki kanunilik, meşru amaç ve ölçülülük basamakları üzerinden yapıldı.

🔍 Çoğunluğun gerekçesi: lafız, sistematik ve gerekçe

Uyuşmazlık esasen bir yorum meselesi olduğundan AYM, kanuni dayanak incelemesini ölçülülükle birlikte yaptı. Çoğunluğun değerlendirmesi şu adımlardan oluşuyor:

  • Anayasal statü: Anayasa’nın 132. maddesine göre Türk Silahlı Kuvvetleri ve emniyet teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumları özel kanunlarının hükümlerine tabidir. Polis Akademisinin teşkilatı, eğitim esasları ve öğrencilik statüsü 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu’nda ayrıca düzenlenmiştir.
  • Geçici maddelerin yeri: İstinaftaki karşıoy, AYM’nin 2000 tarihli bir norm denetimi kararına dayanarak geçici maddelerin esas maddelerden önce uygulanacağını savunmuştu. AYM, o kararın geçici hükümlerin daha zayıf sayılamayacağını söylediğini, ancak geçici maddelerin kanunun sistematiğinden bütünüyle bağımsız yorumlanacağına dair bir ilke koymadığını belirtti.
  • Madde gerekçesi: Geçici 83. maddenin gerekçesinde düzenlemenin “2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamındaki yükseköğretim kurumlarında” öğrenim görenleri hedeflediği açıkça yazıyordu. AYM’ye göre bu, kanun koyucunun affı 2547 sayılı Kanun’un kapsamı içinde kalan kurumlar esas alınarak düzenlediğini gösterir.
  • Meşru amaç: Müdahale, özel statülü kurumların kendine özgü yapısının, disiplin esaslı işleyişinin ve personel rejiminin korunmasına yönelik görüldü. Eğitim hakkı için Anayasa’da sınırlı bir meşru amaç listesi bulunmadığından kanun koyucunun takdir alanının geniş olduğu vurgulandı.
  • Orantılılık: Af kapsamına girme ya da girmeme şeklinde ikili sonuç doğuran bir düzenlemede idare mahkemesinin yorumunun açıkça ölçüsüz olmadığı, başvurucuya yüklenen külfetin aşırı olmadığı sonucuna varıldı.

Böylece AYM, saklılık hükmünün geçici madde karşısında işlevsiz hâle getirilemeyeceğini kabul etti. Burada dikkat çekici olan, Mahkemenin “kanunda açık istisna yok” itirazını lafızla sınırlı bir okuma olarak görmesi ve lafzın yanında kanuni sistematiği ve madde gerekçesini belirleyici saymasıdır.

🤝 Eşitlik ve farklı yargı kararları iddiası

Başvurucu, aynı enstitüden ilişiği kesilen bir başka kişinin af talebinin reddine ilişkin işlemin bölge idare mahkemesince 2020 yılında iptal edildiğini, 2019 tarihli bir kararın da aynı yönde olduğunu ileri sürdü. Yani aynı durumdaki öğrenciler için farklı sonuçlar doğduğunu, bunun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu savundu.

AYM bu iddiayı iki yönden karşıladı. İlk olarak ayrımcılık iddiasının incelenebilmesi için farklı muamelenin ırk, renk, cinsiyet, din, dil veya benzeri ayrımcı bir nedene dayandığının makul delillerle gösterilmesi gerekir; başvurucu böyle bir neden ileri sürmemişti. İkinci olarak yargı mercileri arasındaki yorum ve içtihat farklılıkları tek başına adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğurmaz. Gösterilen emsal kararlar sınırlı sayıdaydı ve yerleşik, istikrarlı bir içtihadın varlığını ortaya koymuyordu.

Eğitim hakkı alanında AYM’nin ihlal bulduğu farklı örnekler için eşdeğer sınava çağrı ve eğitim hakkı ile nasbı yapılmayan askerî öğrenci yazılarına bakılabilir.

✍️ Karşıoy: lafız açıksa yorumla daraltılamaz

İki üyenin karşıoy gerekçesi, kararın ne kadar tartışmalı bir zeminde verildiğini gösteriyor. Karşıoya göre:

  • Geçici 83. maddenin lafzı açıktır; kapsam dışı kalacak kişiler tahdidi olarak sayılmış, özel statülü kurumlara hiçbir atıf yapılmamıştır.
  • 2. maddedeki saklılık hükmü genel-özel kanun ilişkisini düzenleyen genel bir kuraldır; ayrı bir rejim kuran geçici af düzenlemesine doğrudan uygulanamaz.
  • Başvurucunun ilişiği disiplin ya da güvenlik nedeniyle değil, salt akademik bir gerekçeyle kesilmiştir. Kurumun disiplin esaslı yapısını koruma amacı bu olayda somut bir karşılık bulmamaktadır.
  • Kanun koyucu bu kurumları kapsam dışında tutmak isteseydi bunu açıkça yapabilirdi; yorum yoluyla getirilen sınırlama öngörülebilirlik ilkesini zedeler.
  • Müdahale doktora eğitimine devam imkânını tümüyle ortadan kaldırdığından ağırdır; kamusal yararın neden ancak bu şekilde sağlanabileceği gösterilememiştir.

Karşıoy, istinaf aşamasındaki azınlık görüşüyle aynı doğrultudadır. Bu tablo, kanun metninde açık istisna bulunmayan af düzenlemelerinde özel statülü kurumların durumunun ileride de tartışılabileceğini düşündürmektedir.

📌 Karar ne anlatıyor?

Kararın pratik mesajı şudur: Genel bir af ya da hak tanıyan düzenleme, yerleştirildiği kanunun kapsam maddesiyle birlikte okunur. Kapsam maddesi özel kanunları saklı tutuyorsa ve madde gerekçesi de genel rejime atıf yapıyorsa, özel statülü kurumların aftan otomatik olarak yararlanacağı söylenemez. AYM’nin bu dosyada esas aldığı ölçüt, idare mahkemesinin yorumunun “bariz takdir hatası veya açık keyfîlik” içerip içermediğidir; Mahkeme böyle bir durum görmemiştir.

Bununla birlikte AYM’nin, özel statülü yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin eğitim hakkının korumasından yararlandığını açıkça kabul etmesi önemlidir. Bu kurumlara ilişkin kayıt, ilişik kesme veya yeniden kayıt işlemleri bireysel başvuruda eğitim hakkı yönünden incelenebilir. Sonuç her dosyada, uygulanan özel kanunun içeriğine ve müdahalenin gerekçesine göre değişebilir.

❓ Sık sorulan sorular

7417 sayılı Kanun'la getirilen öğrenci affı hangi kurumları kapsıyor?

Madde metni “yükseköğretim kurumları” ifadesini kullanır. AYM’nin incelediği dosyada idare mahkemesi, 2547 sayılı Kanun’un 2. maddesindeki saklılık hükmü ve madde gerekçesi nedeniyle affın yalnızca bu Kanun’a tabi sivil yükseköğretim kurumlarını kapsadığını kabul etmiş, AYM de bu yorumu eğitim hakkı bakımından ölçüsüz bulmamıştır.

Polis Akademisi öğrencileri eğitim hakkının korumasından yararlanır mı?

Evet. AYM, emniyet teşkilatına bağlı kurumların özel statülü olsa da yükseköğretim kurumu niteliği taşıdığını ve bu kurumlardaki öğrencilik statüsüne ilişkin işlemlerin Anayasa’nın 42. maddesi kapsamında değerlendirileceğini belirtmiştir. Bu dosyada müdahale bulunmuş, ancak ihlal sonucuna varılmamıştır.

Aynı konuda lehe verilmiş başka kararlar varsa ihlal oluşur mu?

Karara göre tek başına oluşmaz. AYM, yargı mercileri arasındaki yorum farklılıklarının kendiliğinden adil yargılanma hakkını ihlal etmeyeceğini, başvurucunun gösterdiği birkaç kararın yerleşik ve istikrarlı bir içtihat ortaya koymadığını belirtmiştir.

Karar oybirliğiyle mi verildi?

Hayır. Başvurunun kabul edilebilirliğine oybirliğiyle, eğitim hakkının ihlal edilmediğine ise iki üyenin karşıoyuyla oyçokluğuyla karar verilmiştir. Karşıoy, geçici maddenin açık lafzının yorumla daraltılamayacağını savunmaktadır.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; anayasa ve idare hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Anayasa Mahkemesinin Kararlar Bilgi Bankasında yayımlanan bireysel başvuru kararından derlenmiştir. Başvurucu, heyet ve raportör adları yazıya alınmamıştır. Karar, belirli bir öğrenci affı düzenlemesinin özel statülü bir kurum bakımından uygulanmasına ilişkindir; farklı kurum, farklı af düzenlemesi veya farklı ilişik kesme nedeni bulunan dosyalarda sonuç değişebilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve işlemlerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Bulunduğunuz il için: İl il idare hukuku avukatı sayfaları

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud