Sağ Annenin Mirasını Paylaşmak – Yargıtay 7. HD 2026/2782

Aile içinde miras konuşmaları çoğu zaman ebeveynlerden biri hâlâ hayattayken başlar. Babanın ölümünden yıllar sonra kardeşler, hem babadan kalan malları hem de “nasılsa bir gün kalacak” diye annenin varlıklarını tek bir kâğıtta paylaşmaya karar verebilir. Yazılı, imzalı ve görünüşte eksiksiz bir protokol, taraflara meselenin kapandığı duygusunu verir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin onadığı bir karar ise böyle bir protokolün iki ayrı nedenle tümüyle hükümsüz kalabileceğini gösteriyor: Babanın mirası paylaşılırken mirasçı olan anne masada değildir; annenin mirası paylaşılırken de anne hâlâ hayattadır ve bu paylaşıma ne katılmış ne de izin vermiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 18.05.2026 tarihli ve E.2025/4463, K.2026/2782 sayılı kararıyla, iki kardeş arasında imzalanan 08.12.2011 tarihli “protokol” başlıklı sözleşmenin tamamen iptaline hükmeden İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi kararını kesin olmak üzere oy birliğiyle onamıştır.
🖊️ Kardeşler neyi imzaladı?
Karar metnine göre babanın ölüm tarihi 26.10.1972’dir. Geride mirasçı olarak iki çocuk (dosyanın davacısı ve davalısı) ile anneleri kalmıştır. Mirasın önemli bir kısmı, bir anonim şirkete ait hisse senetlerinden oluşmaktadır.
Davalı tarafın savunmasında aktarılan geçmiş, ailenin bu hisseleri yıllar içinde nasıl yönettiğini de gösterir: 1996’da hisse senetlerinin kayda alınması zorunluluğu getirildiğinde senetler, 20.06.1996 tarihli “teslim bordrosu” ile bir bankaya davalı ve anne adına kaydettirilmiş; 1997’de taraflar hisseleri paylaşmaya karar vermiş ve davacıya 16.01.1997 tarihli banka talimatıyla 1/3 hisse karşılığı olarak 214.700.000,00 TL’lik (eski TL) hisse senedi verilmiştir.
Bundan yaklaşık on dört yıl sonra, 08.12.2011 tarihinde kardeşler, “annesi ve babasının mirası ile ilgili bir kısım paylaşımlar” hakkında bir protokol imzalamıştır. Protokolü davalı adına bir avukat imzalamıştır; davacıya göre aynı avukat kendisinin de avukatıdır ve bu durum açık bir çıkar çatışması yaratmıştır. Protokol tarihinde anne hayattadır; anne dava sürerken vefat etmiştir.
Davacı, protokolden sonra ortaya çıkan banka kayıtlarıyla şirkete ait bir kısım hisse senedi ve temettünün kendisinden saklandığını öğrendiğini, hile ve dayatmayla kandırıldığını, ayrıca protokol tarihinde hayatta olan annenin mirasının paylaşılamayacağını ileri sürerek protokolün iptalini istemiştir. Davalı ise protokolde ısrarcı olanın davacı olduğunu, davacının eksik pay almadığını ve saklanan hisse bulunmadığını savunmuştur.
⚖️ İki mahkeme, iki farklı sonuç
- İzmir 12. Asliye Hukuk Mahkemesi (2019/380 E., 2022/356 K.): Babadan kalan hisse senetlerinin paylaşımını düzenleyen 1. maddeyi, diğer mirasçı annenin katılımı sağlanmadığı için geçersiz saymıştır. Mahkeme, anne dava sürerken vefat etse de vasisinin diğer mirasçı olması nedeniyle menfaat çatışması doğmaması için kayyımla temsil edilmesi gerektiğine de değinmiştir. Annenin malvarlığına ilişkin 2-8. maddeleri ise mirasçılar arasında yazılı şekilde yapıldığı için geçerli bulmuş; hata veya hilenin ispatlanamadığını belirterek bu maddeler bakımından talebi reddetmiştir. Sonuç: davanın kısmen kabulü.
- İzmir BAM 22. Hukuk Dairesi (2022/2768 E., 2024/1520 K.): Davacının istinafını kabul etmiştir. Daireye göre protokolün 1. ve 2. maddeleri babadan intikal eden hisselerin paylaşımına ilişkindir ve düzenleme tarihinde sağ olan mirasçı annenin mirasçı sıfatıyla katılımı yoktur; tüm mirasçıların katılımı şartı gerçekleşmemiştir. 3. ve devamı maddeler annenin hisse senetlerine ilişkindir; anne o tarihte hayatta olduğu hâlde bu sözleşmeye miras bırakan sıfatıyla katılmamış, izni de alınmamıştır. Bu nedenle protokolün tamamı iptal edilmiştir.
- Yargıtay 7. HD: Davalının temyizi üzerine bölge adliye mahkemesi kararını HMK 370/1 uyarınca onamıştır.
İki derece arasındaki ayrımın kaynağı, annenin malvarlığına ilişkin maddelerin nasıl nitelendirildiğidir. İlk derece mahkemesi bu maddeleri “mirasçılar arasında yazılı şekilde yapılmış” bir anlaşma olarak görmüş; bölge adliye mahkemesi ise bunların henüz açılmamış bir mirasa ilişkin olduğunu ve miras bırakanın katılımı ya da izni olmadıkça geçerlilik kazanamayacağını kabul etmiştir. Yargıtay’ın onaması, ikinci yaklaşımı benimsediğini göstermektedir.
🔒 Açılmamış miras hakkında sözleşme: TMK 678
Kararın en öğretici yönü, Türk Medeni Kanunu’nun 678. maddesinin aile içindeki bir “ön paylaşım” protokolüne uygulanmasıdır. Madde şu şekildedir:
“Mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılar veya üçüncü bir kişi ile yapacağı sözleşmeler geçerli değildir. Böyle bir sözleşme gereğince yerine getirilmiş olan edimlerin geri verilmesi istenebilir.”
Miras ancak ölümle açılır. Ölümden önce mirasçı adayının elinde devredilebilecek ya da paylaşılabilecek bir miras payı yoktur; yalnızca ileride doğabilecek bir beklenti vardır. Kanun koyucu, miras bırakanın hayattayken kendi malvarlığı üzerinde kendisini dışlayan pazarlıklar yapılmasını önlemek için bu tür sözleşmeleri geçerlilik bakımından miras bırakanın katılımına veya iznine bağlamıştır.
Somut olayda annenin hisse senetlerini paylaştıran maddeler, protokol tarihinde hayatta olan annenin henüz açılmamış mirasına ilişkindir. Anne protokole miras bırakan sıfatıyla katılmamış, iznine dair bir belge de bulunmamaktadır. Bu durumda maddelerin kardeşler arasında yazılı şekilde imzalanmış olması sonucu değiştirmez; yazılı şekil, açılmış mirastaki paylaşma sözleşmesinin geçerlilik şartıdır, açılmamış miras hakkındaki sözleşmede eksik olan miras bırakanın katılımı veya izni ise şekille tamamlanamaz.
👥 Açılmış mirasta tüm mirasçıların katılımı
Protokolün babaya ilişkin kısmı farklı bir kurala takılmıştır. Babanın mirası 1972’de açılmıştır ve mirasçılar iki çocuk ile annedir. TMK 676’ya göre mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar; paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır.
Paylaşmaya kadar mirasçılar tereke üzerinde elbirliğiyle hak sahibidir. Bu nedenle terekenin paylaşılmasına ilişkin bir sözleşmenin, mirasçılardan birini dışarıda bırakarak yapılması o mirasçıyı bağlamaz ve paylaşmanın amacına ulaşmasını engeller. Bölge adliye mahkemesi, babadan intikal eden hisselerin paylaşımını düzenleyen 1. ve 2. maddeler bakımından mirasçı annenin katılımı bulunmadığını ve tüm mirasçıların katılım şartının gerçekleşmediğini tespit etmiştir.
Sonuçta protokolün her iki bölümü de farklı gerekçelerle geçerlilik kazanamamıştır: Babaya ilişkin bölüm mirasçılardan birinin yokluğu, anneye ilişkin bölüm ise miras bırakanın yokluğu nedeniyle. Miras paylaşımına ilişkin sözleşmelerde şekil ve tarafların durumuna dair başka bir örnek için okuma yazma bilmeyen mirasçının taksim sözleşmesi yazısına bakılabilir.
🕵️ Hile iddiası ve dürüstlük kuralı savunması
Davacı, protokolü hile ve dayatmayla imzaladığını, kendi avukatının aynı zamanda karşı taraf adına imza attığını ileri sürmüştü. İlk derece mahkemesi bu iddiaları ispatlanmış bulmamıştı. Bölge adliye mahkemesi ise protokolü geçerlilik şartlarının eksikliği nedeniyle tümüyle iptal ettiğinden, irade sakatlığı tartışmasına girmeye gerek kalmamıştır. Geçersiz bir sözleşmenin ayrıca hile nedeniyle iptali tartışılmaz.
Davalı temyizde, davacının iyiniyet ve dürüstlük kurallarına aykırı davrandığını ve tüm hakkını zaten aldığını savunmuştur. Yargıtay bu temyiz sebeplerini bozmayı gerektirecek nitelikte görmemiştir. Karar, bir mirasçının daha önce pay almış olmasının ya da protokolü kendisinin istemiş olmasının, kanunun aradığı geçerlilik şartlarının eksikliğini gidermediğini göstermektedir.
📌 Aile içi paylaşım protokolleri için çıkarımlar
- Hayattaki ebeveynin malları “miras” olarak paylaşılamaz: Miras bırakanın katılımı veya izni yoksa, mirasçı adaylarının kendi aralarındaki sözleşme TMK 678 uyarınca geçerli değildir.
- Yazılı şekil tek başına yeterli değildir: İlk derece mahkemesinin yazılı şekle dayanarak geçerli saydığı maddeler, üst derecede geçersiz bulunmuştur.
- Açılmış mirasta tüm mirasçılar gerekir: Sağ kalan eş de mirasçıdır; onun katılımı olmadan yapılan paylaşım tüm mirasçıları bağlayan bir sonuç doğurmaz.
- İfa edilen edimler geri istenebilir: TMK 678/2, geçersiz sözleşme gereğince yerine getirilmiş edimlerin iadesinin istenebileceğini öngörür.
- Zaman geçmesi tek başına sonucu değiştirmez: Protokol 2011’de imzalanmış, dava yıllar sonra açılmış ve protokol yine de iptal edilmiştir.
Miras payının devrine ilişkin belgelerde farklı bir geçerlilik sorunu için miras payının adi senetle satışı kararı da incelenebilir.
❓ Sık sorulan sorular
Kardeşler hayattaki annelerinin malını önceden paylaşabilir mi?
Annenin protokolü sonradan öğrenip ses çıkarmaması izin sayılır mı?
Ölen babanın mirası, eşi katılmadan çocuklar arasında paylaşılabilir mi?
Geçersiz protokolle verilen hisseler ne olur?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; miras hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından ve karar metninde aktarılan ilk derece ile bölge adliye mahkemesi gerekçelerinden derlenmiştir. Taraflar, şirket ve banka adları karar metninde anonimleştirilmiştir. Tutarlar karar metnindeki gibi (eski TL) aktarılmıştır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; sözleşmenin içeriğine, miras bırakanın katılımı veya iznine ilişkin delillere ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il miras avukatı sayfaları




