Uzlaşmadan Önce Ayrılan Temsilci – Danıştay 3. D 2025/5441

Şirket müdürlüğünden ayrıldıktan aylar sonra, şirketin vergi dairesiyle vardığı bir uzlaşmanın borcu için ödeme emri almak mümkün müdür? Limited şirketlerde kanuni temsilciler, şirketten tahsil edilemeyen vergi borçları için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca kendi malvarlıklarıyla takip edilebilir. Ancak bu sorumluluğun sınırı, temsilcinin görevde olduğu dönem ve yerine getirmediği ödevlerle çizilir. Danıştay Üçüncü Dairesi, görevi sona erdikten sonra imzalanan uzlaşma tutanağından doğan borç bakımından eski temsilcinin sorumlu tutulamayacağına karar verdi.
Danıştay 3. Dairesi, 11.12.2025 tarihli ve E.2023/7925, K.2025/5441 sayılı kararıyla, ödeme emrinin uzlaşma tutanağından kaynaklanan kısmına ilişkin davanın reddine dair Vergi Dava Dairesi kararını bozmuş, diğer hüküm fıkralarını ise onamıştır. Karar oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
🧾 Üç ödeme emri ve tarihler
Karar metnine göre davacı, inşaat ve mühendislik alanında faaliyet gösteren bir limited şirketin kuruluşundan itibaren kanuni temsilcisidir ve bu görevi 24.03.2015 tarihinde sona ermiştir. Vergi dairesi, şirketten tahsil edilemeyen 2009, 2013, 2014 ve 2015 yıllarının çeşitli dönemlerine ait kamu alacakları için davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 55. maddesinde düzenlenen türden üç ayrı ödeme emri düzenlemiştir. Davacı bu ödeme emirlerinin iptali istemiyle dava açmıştır.
Uyuşmazlığın kilit noktası şudur: Birinci ödeme emrindeki alacakların bir bölümü, re’sen yapılan tarhiyat üzerine şirketin vergi idaresiyle 21.09.2015 tarihinde uzlaştığı, ancak ödemediği kurumlar vergisi, vergi ziyaı cezası ve fer’ilerinden oluşmaktadır. Uzlaşma, davacının temsilcilik görevinin bitmesinden yaklaşık altı ay sonra gerçekleşmiştir.
Dosya daha önce Danıştay Dördüncü Dairesinin bozma kararına konu olmuş, bu bozmaya uyularak Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesince yeni bir karar verilmiştir. Bu karar hem davacı hem de davalı vergi dairesi tarafından temyiz edilmiştir.
🗂️ Vergi Dava Dairesi borçları nasıl ayırdı?
Vergi Dava Dairesi ödeme emirlerindeki her kalemi ayrı ayrı değerlendirmiş ve borçları iki gruba ayırmıştır:
- İptal edilen kalemler: Beyan üzerine tahakkuk eden borçlar, kanuni süresinden sonra verilen 2012 yılı Ağustos-Eylül KDV ve 2015 kurumlar vergisi düzeltme beyannamelerine ait fer’i borçlar ile Ba-Bs bildirimlerinin geç verilmesi nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezaları. Gerekçe: Beyan ve düzeltme bildirimlerinin verildiği tarihlerde ve vadelerde davacının kanuni temsilci sıfatı yoktur.
- Davanın reddedildiği kalemler: Süresinde verilmeyen KDV beyannamesi nedeniyle yapılan re’sen tarhiyat, vadesi 26.02.2015 olan 2015 Ocak dönemine ait fer’i borç ve re’sen tarhiyata dayanan, uzlaşma ile tahakkuk eden kurumlar vergisi ve vergi ziyaı cezası. Gerekçe: Fiilin gerçekleştiği dönem davacının temsilcilik dönemine denk gelmektedir; şirket hakkında takip başlatılmış, mal varlığı araştırmasıyla alacağın şirketten tahsil edilemeyeceği ortaya konulmuştur.
Danıştay, birinci gruba ilişkin iptal hükümlerini ve ikinci gruptaki kalemlerin büyük bölümüne ilişkin ret hükümlerini yerinde bulmuştur. Ayrıştığı tek nokta, uzlaşma tutanağından kaynaklanan alacaklardır.
📘 VUK 10: kusura dayalı sorumluluk
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 10. maddesine göre tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları hâlinde bunlara düşen ödevler kanuni temsilcileri tarafından yerine getirilir. Temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden tüzel kişinin varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacaklar, ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır.
Danıştay bu hükmün niteliğini kararda açıkça vurgulamıştır: Kanuni temsilciler için kusura dayalı bir sorumluluk öngörülmüştür. Dolayısıyla temsilciden tahsil edilmek istenen amme alacağının, temsilcinin kanunla kendisine yüklenen ödevleri yerine getirmemesinden kaynaklanması gerekir. Temsilcinin görevde olmadığı bir dönemde doğan ya da kesinleşen bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi, ona kusur olarak yüklenemez.
🤝 Uzlaşma tutanağı neden yeni bir hukuki durumdur?
Kararın merkezindeki tespit, uzlaşmanın hukuki niteliğine ilişkindir. Danıştay’a göre uzlaşma sonucu düzenlenen uzlaşma tutanağı, idare ile mükellef arasında bağlayıcı bir sözleşme niteliğindedir. Uzlaşma, uzlaşmaya konu matrahla ilgili anlaşmazlığı tümüyle ortadan kaldırır ve bu nedenle yeni bir hukuki durum yaratır.
Bu tespitten çıkan sonuç da kararda açıkça yazılıdır: Uzlaşma tarihinden önceki kanuni temsilcilerin, uzlaşma üzerine tahakkuk eden borçlardan sorumlu tutulması düşünülemez. Somut olayda ödeme emrinin ilgili kısmı, davacının temsilcilik sıfatı sona erdikten sonra düzenlenen uzlaşma tutanağından kaynaklanmaktadır. Bu kalemler bakımından davacının, şirkete düşen ödevleri yerine getirmediğinden söz edilemez.
Vergi Dava Dairesi ise aynı kalemleri, re’sen tarhiyata dayanan ve fiilin temsilcilik döneminde gerçekleştiği borçlar arasında saymış ve dava bu kısım yönünden reddedilmişti. Danıştay, uzlaşmanın oluşturduğu yeni durum karşısında bu değerlendirmeyi hukuka aykırı bulmuştur.
📊 Hangi borçta sorumluluk var, hangisinde yok?
Kararda onanan ve bozulan hüküm fıkraları birlikte okunduğunda, eski kanuni temsilcinin sorumluluğu bakımından şu tablo ortaya çıkmaktadır:
- Sorumluluk yok: Beyan ve düzeltme beyannamesinin temsilcilik sona erdikten sonra verildiği, vadesi de bu tarihten sonra gelen borçlar.
- Sorumluluk yok: Temsilcilik sona erdikten sonra imzalanan uzlaşma tutanağı üzerine tahakkuk eden vergi ve cezalar (bozma gerekçesi).
- Sorumluluk var: Fiilin gerçekleştiği dönemde ve vade tarihinde temsilci olunan borçlar; örneğin süresinde verilmeyen beyanname nedeniyle yapılan re’sen tarhiyat ve vadesi temsilcilik döneminde dolan fer’i borç.
- Ön şart: Alacağın önce asıl borçlu şirketten takip edilmesi ve mal varlığı araştırmasıyla tahsil edilemeyeceğinin ortaya konulması.
Temsilciye gitmeden önce şirket hakkında yapılması gereken mal varlığı araştırmasının zamanlaması için sitemizdeki temsilciden önce mal araştırması yazısına; ödeme emrine karşı yargısal denetimin sınırları için kanuni temsilciye ödeme emri yazısına bakılabilir.
🧭 Kararın uygulamadaki yeri
Tarhiyat sonrası uzlaşma, mükellefin dava açmak yerine vergi ve ceza tutarı üzerinde idareyle anlaşmasını sağlayan bir yoldur. Uzlaşılan tutar kesinleşir; uzlaşılan konularda dava açılamaz. Kararın öne çıkardığı nokta, bu kesinleşmenin yalnızca şirket ile idare arasında değil, sorumluluğun kime yükleneceği bakımından da sonuç doğurmasıdır.
Kararın etkisi şu şekilde özetlenebilir:
- Görevden ayrılan temsilci, ayrılışından sonra şirketin idareyle yaptığı uzlaşmaya katılmamış olduğundan, uzlaşmanın doğurduğu borcun ödenmemesi ona kusur olarak yüklenmez.
- Tarhiyata konu fiilin temsilcilik döneminde gerçekleşmiş olması, uzlaşma araya girdiğinde tek başına yeterli kabul edilmemiştir.
- Ödeme emirleri kalem kalem incelenir; aynı ödeme emri içinde sorumluluğun olduğu ve olmadığı kalemler birlikte yer alabilir.
- Görev süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri, ticaret sicili kayıtlarıyla birlikte her alacağın vade, beyan ve uzlaşma tarihleriyle karşılaştırılarak değerlendirilir.
Karar, Danıştay 3. Dairesinin vergi uyuşmazlıklarında temyiz merci olarak verdiği kesin bir karardır. Temsilcinin uzlaşmaya bizzat katıldığı ya da uzlaşmanın temsilcilik döneminde imzalandığı dosyalar, bu kararın kapsamı dışında kalan farklı olgulara sahiptir.
❔ SSS
Eski müdür, şirketin sonradan yaptığı uzlaşmanın borcundan sorumlu mu?
Fiil temsilcilik döneminde işlenmişse sonuç değişir mi?
Kararda hangi borçlar için eski temsilcinin sorumluluğu devam etti?
Kanuni temsilcinin sorumluluğu hangi maddeye dayanır?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; vergi hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 3. Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan kesin kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları kaynakta anonimleştirilmiştir; tetkik hâkiminin adı PDF’e alınmamıştır. Kararda yapılan değerlendirme, somut dosyadaki temsilcilik süresine ve uzlaşma tarihine dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; temsilcilik süresine, alacağın türüne, vade, beyan ve uzlaşma tarihlerine ve yargı mercilerinin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il vergi avukatı sayfaları




