Riskli Yapıda Kiracının Kâr Kaybı – Yargıtay 3. HD 2026/3063

Kentsel dönüşüm sürecinin en az konuşulan tarafı, binada oturan ya da iş yapan kiracılardır. Malik binanın riskli yapı olup olmadığının tespitini ister, tespit çıkar ve bina boşaltılır. Kiracı bir süre önce dükkânı ruhsatlandırmış, tadilat yapmış, işe yeni başlamıştır. Kira sözleşmesi bu şekilde sona erdiğinde kiracının kaybını kim karşılar? Riskli yapı kararını veren idare mi, kararı isteyen malik mi, yoksa kiracı kaybına kendisi mi katlanır? Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, İstanbul’da bir iş hanındaki restoran-kafe kiracısının açtığı davada bu soruya kiracı lehine cevap verdi.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 13.05.2026 tarihli ve E.2025/5753, K.2026/3063 sayılı kararıyla, sözleşmeden sonra riskli yapı kararı alınması nedeniyle tahliye edilen kiralananda kiraya verenin “kusurum yok” savunmasını yeterli görmemiş, kiracının makul süredeki kâr kaybından kiraya verenlerin sorumlu olduğunu belirterek davayı reddeden kararı oy birliğiyle bozmuştur.
🏚️ Restoran-kafe kiracısının dosyası
Karar metnine göre kiracı, bir iş hanında yer alan ve iki katlı, üç ayrı iş yerinden oluşan bölümü 01.01.2013 tarihli kira sözleşmeleriyle kiralamıştır. Sözleşmelerin her biri bir yıl sürelidir. Kiracı iş yerini restoran-kafe olarak işletmek üzere önceki işletenden devralmış, önceki kiracıya bir bedel ödemiş, kiralananda kullanım amacına uygun yenilik ve değişiklikler yaptırmış ve 2013 yılı Temmuz ayında ruhsat almıştır.
Bir ay sonra, 2013 yılı Ağustos ayında, kiraya verenlerin başvurusu üzerine yapılan analizde binanın riskli yapı olduğu tespit edilmiştir. Karar metninde tespitin tarihi 27.08.2013 olarak geçmektedir. Bunun üzerine kiralananlar boşaltılmıştır. Kiracı, yaptığı masrafları mahkeme aracılığıyla tespit ettirmiş ve 2015 yılında İstanbul 15. Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açmıştır. Fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 1.000 TL müspet ve 50.000 TL menfi zarar, toplam 51.000 TL tazminat istenmiştir.
Kiraya verenler ise davacının zaten eski işletmeci olduğunu, devre izin verilmediğini, geçici ruhsat alındığını ve davacının binanın eski bir yapı olduğunu bildiğini savunmuştur. Kiraya verenler ayrıca ödenmediğini ileri sürdükleri kira bedelleri için ayrı bir dava açmış, bu dava asıl davayla birleştirilmiştir.
⚖️ Derece mahkemeleri neden reddetti?
İlk derece mahkemesi 2021 yılında verdiği kararda şu tespitleri yapmıştır:
- Kira sözleşmelerinin yapıldığı tarihte bina hakkında bir riskli yapı kararı bulunmamaktadır.
- Sözleşmeden sonra idarece riskli yapı kararı alınmasında kiraya verenlerin sorumluluğu yoktur.
- Kiracı, yaptırdığını ileri sürdüğü işlere ilişkin fatura gibi yazılı delil sunmamıştır.
- Önceki kiracıya devir sözleşmesi uyarınca ödenen bedel tazminat olarak istenemez.
- Kiracı, birleşen davadaki kira bedellerini ödediğini yazılı belgeyle ispat edememiştir.
Bu gerekçelerle kiracının tazminat davası reddedilmiş, kiraya verenlerin kira alacağı davası kabul edilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi 2025 yılında istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Kiracı karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur.
Yargıtay önce birleşen davaya bakmıştır. Kiracı aleyhine hükmedilen kira alacağı 14.964 TL olup dava tarihindeki 25.000 TL’lik temyiz kesinlik sınırının altında kaldığından, bu kısma yönelik temyiz dilekçesi miktar yönünden reddedilmiştir. İnceleme yalnızca kiracının tazminat davası yönünden yapılmıştır.
🔍 Riskli yapı tespiti bir ayıp mıdır?
Dairenin gerekçesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun iki temel hükmüne dayanmaktadır:
- TBK 301: Kiraya veren, kiralananı kararlaştırılan tarihte sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür.
- TBK 308: Kiraya veren, kusuru olmadığını ispat etmedikçe kiralananın ayıplı olmasından doğan zararları kiracıya ödemekle yükümlüdür.
TBK 301’deki yükümlülük yalnızca teslim anına ilişkin değildir; kiraya veren sözleşme boyunca kiralananı amaca uygun kullanılabilir hâlde tutmak zorundadır. Daire, sözleşmenin imzalandığı sırada hakkında riskli yapı tespiti bulunmayan kiralananın sonradan ayıplı hâle geldiğini kabul etmiştir. Bu yaklaşım önemlidir: Daireye göre sonradan alınan riskli yapı kararı, kiraya verenin TBK 301’deki “elverişli durumda bulundurma” borcunu etkileyen bir ayıp niteliğindedir ve somut olayda kira ilişkisi bu nedenle tahliyeyle sona ermiştir.
Kararda ayıbın türü (önemli ayıp, hafif ayıp) ayrıca tartışılmamıştır. Ancak kiralananın tamamen boşaltılmasına yol açan bir durumun, sözleşmede amaçlanan kullanımı fiilen ortadan kaldırdığı açıktır.
🧾 “Kararı idare verdi” savunması
Derece mahkemelerinin temel gerekçesi, riskli yapı kararını idarenin verdiği ve bunda kiraya verenlerin bir kusurunun bulunmadığıydı. Yargıtay bu yaklaşımı iki yönden yerinde görmemiştir.
Birincisi, TBK 308 bir kusur karinesi öngörür. Kiraya veren, ayıptan doğan zarardan sorumlu olmamak için kusursuzluğunu kendisi ispat etmek zorundadır. Kiracının kiraya verenin kusurunu ispatlaması beklenmez. Mahkemenin “kiraya verenlerin sorumluluğu yoktur” sonucuna, bu ispat yükü dağılımı gözetilmeden varması bozma nedenidir.
İkincisi, karar metninde de belirtildiği üzere riskli yapı analizi kiraya verenlerin başvurusu üzerine yapılmıştır. İdarenin tespiti bir sonuçtur; binanın durumu ise malikin sorumluluk alanındadır. Daire bu iki unsuru birlikte değerlendirerek kiraya verenlerin kiracının uğradığı kâr kaybından sorumlu olduğunu açıkça ifade etmiştir.
Kiraya verenlerin “kiracı binanın eski olduğunu biliyordu” savunması da kararda kiracı aleyhine bir sonuç doğurmamıştır. Binanın yaşlı olduğunu bilmek ile kiralananın kısa süre içinde kullanılamaz hâle geleceğini bilmek aynı şey değildir.
📊 Kâr kaybı nasıl hesaplanacak?
Yargıtay, zararın belirsiz bir genellemeyle değil, somut bir yöntemle hesaplanmasını istemiştir. Bozma ilamına göre mahkeme konusunda yetkin bir bilirkişiden rapor alarak:
- Benzer nitelikteki bir iş yerinin kiralanması için gerekli makul süreyi belirleyecek,
- Kiracının bu makul sürede uğrayacağı kâr kaybını hesaplayacak,
- Hesapta kiralananla benzer şekilde faaliyetine devam eden emsal iş yerlerinin elde edebileceği kârı esas alacaktır.
Bu yöntem, kiracının sözleşme süresi boyunca elde edeceği tüm kârı değil, yeni ve benzer bir iş yeri bulup faaliyete geçmesi için gereken süredeki kaybı hedef alır. Daire, benzer “makul süre” ölçütünü kiraya verenin zararı bakımından da kullanmaktadır; erken tahliyede kiraya verenin kira kaybı için geliştirilen yaklaşım Erken Tahliyede Altı Aylık Kira yazısında incelenmiştir. Bu kararda aynı ölçü bu kez kiracı lehine işletilmiştir.
✂️ Yargıtay’ın reddettiği talepler
Bozma kararı kiracının tüm taleplerini kabul etmiş değildir. Daire şu noktalarda derece mahkemelerini yerinde bulmuştur:
- Önceki kiracıya ödenen bedel: Kiracının, iş yerini devraldığı önceki işletmeciye ödediği bedeli kiraya verenlerden isteyemeyeceği kabul edilmiştir. Bu ödeme, iki kiracı arasındaki ilişkiden doğmaktadır.
- İspat edilemeyen masraflar: Tadilat masrafları fatura gibi delillerle ispat edilemediğinden bu kalemin reddinde isabetsizlik görülmemiştir.
Ayrıca kararın ilk bozma nedeni usule ilişkindir: Davalı kiraya verenlerden biri yargılama sırasında vefat etmiş, ancak mahkeme bunu dikkate almadan ölen kişi hakkında hüküm kurmuştur. Yargıtay, mirasçıların davaya dâhil edilerek taraf teşkilinin sağlanması gerektiğini belirtmiştir. Kâr kaybına ilişkin değerlendirme ise “kabule göre de” ifadesiyle yapılmış, böylece yeniden yapılacak yargılamada mahkemenin izleyeceği yol da gösterilmiştir.
🏗️ Kentsel dönüşüm sürecinde kira ilişkileri
Riskli yapı tespiti çoğu dosyada malikin başvurusuyla başlar ve kentsel dönüşümün olağan bir aşamasıdır. Karar, malikin bu hakkı kullanmasını yasaklamaz; yalnızca kira sözleşmesinden doğan sorumluluğun riskli yapı kararı ile kendiliğinden ortadan kalkmadığını ortaya koyar. Uygulama bakımından şu sonuçlar çıkarılabilir:
- Sözleşme sırasında hakkında tespit bulunmayan bir bina sonradan riskli yapı ilan edilirse, bu durum kiralananın sonradan ayıplı hâle gelmesi olarak değerlendirilebilir.
- Kiraya veren, sorumluluktan kurtulmak için kusursuzluğunu ispat etmek durumundadır; idarenin tespiti tek başına yeterli görülmemiştir.
- Kiracının talep edebileceği zarar, emsal iş yerleri üzerinden ve makul süreyle sınırlı olarak hesaplanır.
- Önceki kiracıya ödenen devir bedeli ve belgelendirilemeyen tadilat giderleri bu yoldan istenemeyebilir.
Kiralanandaki ayıp nedeniyle kira kaybı ve kira indirimi tartışmaları sitemizde farklı açılardan ele alınmıştır: Komşu inşaat nedeniyle kira indirimi için İnşaat Yüzünden Kira İndirimi, kentsel dönüşümde yıkılan binada paydaşların hakları için Yıkılan Binada Önalım Hakkı yazılarına bakılabilir.
❔ Sık sorulan sorular
Bina riskli yapı ilan edilince kira sözleşmesi ne olur?
Kiraya veren, riskli yapı kararını idarenin verdiğini söyleyerek sorumluluktan kurtulabilir mi?
Kiracı hangi zararları isteyebilir?
Kira borcu için açılan karşı dava ne oldu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, kira hukukuna ilişkin diğer kararlara Emsal Kararlar sayfasından ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları yer almamaktadır. Bozma kararı sonrasında ilk derece mahkemesince yeniden yargılama yapılacağından dosyanın nihai sonucu bu yazıda yer almamaktadır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; sözleşmenin tarihine ve süresine, riskli yapı tespitinin kim tarafından ve ne zaman istendiğine, zararın ispatına ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il kira avukatı sayfaları




