Yurt Dışı İşçide USD mi Euro mu? – Yargıtay 9. HD 2026/6513

Türkiye İş Kurumu onaylı sözleşmede aylık 3.280 USD, şantiyede imzalanan ikinci sözleşmede ise aylık net 2.000 Euro. Cezayir’deki bir otoyol projesinde aşçıbaşı olarak çalışan işçinin ücreti hangi para birimindendi ve işe iade sonrası alacakları hangi para ile hüküm altına alınmalıydı? İlk derece mahkemesi ücreti dolar kabul etmiş, alacakları ödeme günündeki kurla Türk lirası olarak ödetmişti. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ise her iki noktada da farklı düşündü.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 02.07.2026 tarihli ve E.2026/362, K.2026/6513 sayılı kararıyla, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularını esastan reddeden kararını ortadan kaldırmış ve İstanbul 33. İş Mahkemesinin kararını duruşmalı inceleme sonunda oy birliğiyle bozmuştur.

✈️ Cezayir şantiyesinden işe iade davasına

Karar metnine göre davacı, davalı şirketlerin ortaklığında yürütülen proje kapsamında 03.09.2014 tarihinde Cezayir’deki işyerinde aşçıbaşı unvanıyla çalışmaya başlamıştır. İş sözleşmesi 10.03.2016 tarihinde işverence feshedilmiş, İstanbul 16. İş Mahkemesinin 2016/210 Esas, 2018/382 Karar sayılı kararıyla feshin geçersizliğine ve işe iadeye hükmedilmiş, karar istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.

İşçinin işe başlama başvurusu üzerine işveren, başvuruyu kabul ettiğini bildirmiş; ancak Covid-19 salgını nedeniyle Cezayir’e uçuş yapılamadığını, projenin Cezayir hükümetince durdurulduğunu ve fiilî ve hukuki imkânsızlık nedeniyle işe başlatmanın şimdilik mümkün olmadığını belirtmiştir. Vize işlemleri için işçiden 29.06.2020 tarihinde pasaportuyla şirket merkezine gelmesi istenmiş; işçi gitmiş ve evrakları 03.07.2020’de teslim etmiş, fakat işe başlatılmamıştır.

Davalılar ise ortaklığın tek işinin Cezayir’deki proje olduğunu, Nisan 2020 itibarıyla sayısı 800’ü bulan Türk personelin özel uçaklarla Türkiye’ye tahliye edildiğini, Cezayir’in Mart 2020’den itibaren kara, hava ve deniz girişlerini kapattığını savunmuş; ayrıca davacıya yapılan bütün ödemelerin Euro olduğunu ileri sürmüştür. İşe iade sonrası davet ve işverenin samimiyeti tartışmasına ilişkin başka bir örnek için sitedeki işe iade sonrası davetin samimiyeti yazısına bakılabilir.

💱 İki sözleşme, iki para birimi

Uyuşmazlığın düğüm noktası ücretin para birimiydi. Yargıtay’ın dosyada tespit ettiği belgeler şunlardır:

Davacı dava dilekçesinde ücretinin USD olduğunu belirterek alacaklarını dolar olarak istemiş; ıslah dilekçesinde ise kesinleşen bir işçilik alacağı dosyasında ücretinin Euro olarak tespit edildiğini belirterek taleplerini Euro cinsine çevirmiştir.

🏛️ İlk derece, istinaf ve temyiz

1. İstanbul 33. İş Mahkemesi (2024/768 E., 2025/148 K.): İşverenin işçiyi bir aylık yasal süre içinde işe başlatmadığını, davacının dört aylık boşta geçen süre eklenerek 1 yılı aşkın süre çalıştığını, geçersiz fesih tarihindeki aylık ücretin 3.280,00 USD olduğunu kabul ederek davayı kısmen kabul etmiştir.
2. İstanbul BAM 28. Hukuk Dairesi (2025/1299 E., 2025/1549 K.): Usul ve esas yönünden kanuna aykırılık görmeyerek tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.
3. Temyiz: Davalılar; imkânsızlık hâlini, işe başlatma yükümlülüğünün Cezayir’deki projeyle sınırlı olduğunu, ücretin Euro olduğunu ve hesabın net ücretle yapılması gerektiğini ileri sürmüştür. Davacı ise katılma yoluyla temyizde Euro yerine USD üzerinden hüküm kurulmasına ve alacakların kur karşılığı Türk lirasıyla ödetilmesine itiraz etmiştir.

Daire, temyiz incelemesini 09.06.2026 tarihinde duruşmalı olarak yapmıştır. Bozma paragrafları dışındaki temyiz itirazlarını, dolayısıyla davalıların imkânsızlık ve işe başlatma yükümlülüğüne ilişkin itirazlarını yerinde görmemiştir.

🔍 Yargıtay’ın üç tespiti

1. Türk hukuku zımnen seçilmiştir. Daire, 5718 sayılı MÖHUK’un 24/1. maddesine göre hukuk seçiminin açık veya zımni yapılabileceğini hatırlatmıştır. Yabancılık unsuru taşıyan bir iş sözleşmesinde, Türk hukukuna göre açılan davada davalı en geç cevap dilekçesiyle yabancı hukukun uygulanması gerektiğini ileri sürmemişse veya taraflar en geç ön inceleme duruşmasında hukuk seçimi konusunda anlaşmamışsa, Türk hukukunun zımnen seçildiği kabul edilir. Davalıların temyizde “Cezayir çalışma prensipleri”nin tüm kalemlerde esas alınması gerektiği yönündeki itirazı bu nedenle sonuç doğurmamıştır. Yurt dışı şantiye işçilerinde uygulanacak hukuka ilişkin farklı bir açı için MÖHUK 27 iptalinin geriye yürümemesi kararı incelenebilir.

2. Taraflarca uygulanan ücret Euro’dur. İş Kurumu onaylı sözleşmede USD yazmasına rağmen işe alma emri, ikinci sözleşme, ibraname ve banka kayıtları ücretin fiilen Euro olarak kararlaştırıldığını ve ödendiğini göstermektedir. Bu nedenle davacı alacaklarını USD olarak talep edemez; yabancı para talebinin Euro olarak kabulüyle değerlendirme yapılması gerekirken ücretin USD kabul edilmesi hatalıdır.

3. Hüküm aynen ödeme şeklinde kurulmalıdır. Davacı alacaklarını yabancı para cinsinden istediğine göre, mahkemenin alacakları yabancı para olarak ve aynen ödeme şeklinde hüküm altına alması gerekirdi. Ödeme günündeki banka kuru üzerinden Türk lirası karşılığının ödenmesine karar verilmesi bozma nedeni sayılmıştır.

📐 TBK 99 ve alacaklının seçimlik hakkı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 99. maddesi döviz borçlarının ödenmesini düzenler. Maddenin ilgili fıkraları şu sistemi kurar:

Daire’ye göre son fıkradaki hak, alacaklıya tanınan bir seçimlik haktır. Yenilik doğurucu nitelikteki bu hakkı kullanan alacaklı, artık tercihinden dönemez. Somut dosyada işçi tercihini yabancı para lehine kullanmıştır; mahkeme bu tercihe rağmen Türk lirası karşılığına hükmedemez. Aynı yaklaşımın başka bir alandaki görünümü için sitedeki konkordatoda döviz alacağının kuru yazısına bakılabilir.

Kararın dikkat çeken bir yönü de şudur: Karar metninden anlaşıldığı kadarıyla Daire, davacının ıslahla USD’den Euro’ya geçmesini engelleyici bir tercih değişikliği olarak görmemiş; değerlendirmeyi yabancı para talebinin Euro olarak kabulü üzerinden yapmıştır. Burada tartışılan, yabancı para ile Türk lirası arasındaki tercihtir; ücretin gerçekte hangi döviz cinsinden kararlaştırıldığı ise ispat meselesi olarak ele alınmıştır.

🆕 Döviz alacağında hüküm nasıl kurulur?

Karar, yurt dışında çalışan ve ücreti döviz olarak kararlaştırılan işçilerin işçilik alacağı davalarında iki pratik sonuca işaret etmektedir:

• Para biriminin tespiti belge bütünüyle yapılır. Türkiye İş Kurumu onaylı sözleşmedeki rakam tek başına belirleyici sayılmamış; işe alma emri, sonraki sözleşme, ibraname ve banka kayıtları birlikte değerlendirilmiştir. Onaylı sözleşmedeki “işçi lehine hüküm” kaydına rağmen Daire, fiilen uygulanan para birimini esas almıştır.
• Talep biçimi hüküm biçimini belirler. İşçi alacağını yabancı para olarak istemişse, hüküm de yabancı para üzerinden ve aynen ödeme şeklinde kurulmalıdır. Kurla Türk lirasına çevirme hatalı bulunmuş ve tek başına bozma nedeni sayılmıştır.

Bozma sonrası ilk derece mahkemesi, alacakları Euro üzerinden yeniden hesaplayacak ve aynen ödeme şeklinde hüküm kuracaktır. İşe iade sonrası alacaklara hak kazanılıp kazanılmadığı konusundaki davalı itirazları ise temyizde kabul görmemiştir.

❓ Sık sorulanlar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, diğer içtihatlar ise Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.