Navlun, eşyanın deniz yoluyla taşınması karşılığında taşıyana ödenen ücrettir ve deniz ticaretinin ana alacak kalemidir. Piyasa daralmalarında navlun tahsilatı sorunları hızla artar; taşıyanın elindeki hukuki araçlar ise karadaki alacaklıya göre hem daha güçlü hem daha hızlıdır — doğru ve zamanında kullanılmak koşuluyla.
📄 Alacağın Doğumu ve Belgeler
Navlun alacağının temeli navlun sözleşmesi ve konişmentodur; yükün teslim alındığını ve taşıma koşullarını belgeleyen konişmento, alacağın ispatında merkezi role sahiptir. Ölü navlun (yükün taahhüt edilen miktarda verilmemesi), sürastarya (bekleme ücreti) ve demuraj kalemleri de aynı ilişkiden doğar. Uygulamada uyuşmazlıklar; navlunun kimden isteneceği (taşıtan mı gönderilen mi), kesintili ödemeler ve yük hasarı savunmalarının navluna mahsup edilmesi noktalarında yoğunlaşır. Sözleşme ve konişmento kayıtlarının uyumu bu nedenle baştan denetlenmelidir.
Not: Navlun alacağında zamanaşımı kural olarak BİR yıldır — deniz ticaretinin en kısa sürelerindendir. Tahsilat gecikmelerinde önce takvim, sonra tahsil aracı planlanmalıdır.
⚓ Tahsil Araçları
Taşıyanın ilk güvencesi yük üzerindeki hapis hakkıdır: navlun ödenmeden yükün tesliminden kaçınılabilir ve kanuni koşullarla yük üzerinden alacak tahsil edilebilir. İkinci güçlü araç, navlun sözleşmesinden doğan alacakların TTK’daki deniz alacağı listesinde yer almasıdır; bu nitelik, borçlunun gemisinin ihtiyati haczini mümkün kılar. Karşı yönde, taşıtanın gemiye yönelik talepleri de aynı rejime tabidir. Acente üzerinden yürüyen tahsilatlarda yetki ve mahsup kayıtları ayrıca incelenmelidir.
⏳ Zamanaşımı ve Yetki
Navlun sözleşmesinden doğan alacaklar kısa zamanaşımına tabidir: kural bir yıldır ve süre alacağın muacceliyetinden itibaren işler. Bu kısa süre, navlun dosyalarında en sık hak düşüren etkendir; faturalama ve ihtar süreçleri buna göre planlanmalıdır. Uluslararası taşımalarda sözleşmedeki yetki ve tahkim kayıtları uygulanacak hukuku belirler; kaydın geçerliliği ve ihtiyati haciz gibi geçici korumaların Türk mahkemesinden istenebilmesi ayrıca değerlendirilir. Kayıtların (sefer dosyası, yazışmalar, zaman çizelgeleri) düzenli arşivi tahsilin altyapısıdır.
📌 İlgili Konular
Konu geminin ihtiyati haczi ve acente alacakları ile yakından bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Alıcı navlunu ödemeden yükü istiyor; teslim etmek zorunda mıyım?
Koşulları varsa hapis hakkı kullanılarak teslimden kaçınılabilir; yükün niteliği ve konişmento kayıtları bu hakkın kullanımını şekillendirir.
Navlun alacağım için borçlunun gemisini haczettirebilir miyim?
Navlun sözleşmesinden doğan alacak deniz alacağıdır; koşulları oluştuğunda geminin ihtiyati haczi talep edilebilir.
Fatura kesileli bir yılı geçti; alacak zamanaşımına mı uğradı?
Navlun alacağında kural bir yıllık zamanaşımıdır; sürenin başlangıcı ve kesilme halleri dosya bazında incelenmelidir, gecikmeden değerlendirme yaptırılmalıdır.
Karşı taraf yük hasarını ileri sürüp navlunu ödemiyor; bu savunma geçerli mi?
Hasar iddiası ayrı bir talep konusudur; navluna mahsubu sözleşme hükümlerine ve ispat durumuna bağlıdır. İki talebin birlikte, doğru vasıflandırmayla yürütülmesi gerekir.
Navlun Alacağı ve Tahsili hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
