Bir işletmenin yıllardır kullandığı markaya benzeyen bir işaretin başkası adına tescil edildiği, eski bir distribütörün ya da ithalatçının üreticinin markasını kendi adına kaydettirdiği veya bir rakibin, faaliyet göstermediği sınıflarda benzer markaları “yedeklediği” durumlar, marka uyuşmazlıklarının en sık görülen örnekleridir. Türk Patent ve Marka Kurumu’ndaki yayın aşamasında itiraz süresi kaçırılmışsa ya da itiraz sonuç vermemişse, tescil edilmiş markanın sicilden silinmesi için başvurulan yol marka hükümsüzlük davasıdır. Davanın sonucu; hangi hükümsüzlük sebebine dayanıldığına, önceki hakkın nasıl ispatlandığına ve davalının kullanmama ya da sessiz kalma def’ilerine karşı dilekçenin baştan nasıl kurulduğuna bağlıdır. Aşağıda önceki tarihli marka sahibi tarafından açılan bir hükümsüzlük davası dilekçesinin örneği yer alıyor.
🏷️ Hükümsüzlük Hangi Sebeplere Dayanır?
SMK m.25/1, hükümsüzlük sebeplerini Kurum aşamasındaki ret nedenlerine bağlar. Dilekçede dayanılan sebep, olayın niteliğine göre seçilir ve çoğu zaman birden fazla sebep birlikte ileri sürülür:
- Karıştırılma ihtimali (SMK m.6/1): Önceki tarihli tescilli veya başvurusu yapılmış marka ile aynılık ya da benzerlik ve mal/hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali.
- Ticari vekil veya temsilcinin izinsiz tescili (SMK m.6/2): Distribütör veya temsilcinin, marka sahibinin izni olmadan markayı kendi adına tescil ettirmesi.
- Tescilsiz markaya veya ticari işarete dayalı önceki hak (SMK m.6/3): Başvurudan önce kullanım yoluyla hak elde edilmiş tescilsiz bir işaret.
- Tanınmış marka (SMK m.6/4-5): Tanınmışlıktan haksız yarar sağlanması, itibarın zedelenmesi veya ayırt edici karakterin zayıflaması.
- Başkasına ait isim, unvan veya fikri mülkiyet hakkı (SMK m.6/6).
- Kötü niyetli başvuru (SMK m.6/9): Rakibin işaretini önceden kapatmak, satışlarını engellemek veya markayı yedeklemek amacıyla yapılan tesciller.
- Mutlak ret nedenleri (SMK m.5): Ayırt edicilikten yoksunluk, tanımlayıcılık, halkı yanıltma gibi hâller; ancak m.5/1-b, c ve d’ye aykırı tescil edilen marka, kullanım sonucunda ayırt edicilik kazanmışsa hükümsüz kılınamaz (SMK m.25/4).
Kötü niyet sebebine ilişkin güncel bir uygulama örneği, yabancı üreticinin markasını kendi adına tescil ettirip rakip ithalatçının satışlarını engelleyen şirketin tescilinin SMK m.6/9 uyarınca hükümsüz kılınmasının onandığı Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararıdır; ayrıntı ithalatçının tescil ettiği marka yazımızdadır. Davanın genel çerçevesi için marka hükümsüzlük davası yazımıza bakabilirsiniz.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?
SMK m.156/1’e göre görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar. Üçüncü kişiler tarafından sınai mülkiyet hakkı sahibine karşı açılan davalarda yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir; davalının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sicilde kayıtlı vekilin işyerinin, vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (SMK m.156/4-5).
Dava, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye veya hukuki haleflerine karşı açılır; Türk Patent ve Marka Kurumu davalı gösterilmez (SMK m.25/3). Buna karşılık Kurum’un itiraz üzerine verdiği kararların iptali için açılan davalar ayrı bir yoldur ve Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde görülür (SMK m.156/2). Hükümsüzlük kararı kesinleştiğinde mahkeme kararı Kurum’a resen gönderir ve marka sicilden terkin edilir (SMK m.27/6-7).
📄 Marka Hükümsüzlük Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, aynı sınıfta önceden tescilli markası bulunan bir şirketin, benzer ibareyi sonradan ve kötü niyetle tescil ettiren rakibi aleyhine açtığı hükümsüzlük davası üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı dilekçeler; marka sicil kayıtları, sınıf ve emtia listeleri, kullanım delilleri ve piyasa koşulları incelenerek yazılır; hangi mal ve hizmetler yönünden hükümsüzlük isteneceği ile tecavüz, tazminat veya ihtiyati tedbir taleplerinin birlikte ileri sürülüp sürülmeyeceği dosyaya göre belirlenir. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ( ). FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Şirket unvanı], Vergi No / MERSİS No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [Sicilde marka sahibi görünen kişi / şirket unvanı], [Adres]
HÜKÜMSÜZLÜĞÜ İSTENEN MARKA: [Tescil no], “[İbare]”, [Sınıf no’ları], başvuru tarihi [ ], tescil tarihi [ ]
DAYANILAN MARKA: [Tescil no], “[İbare]”, [Sınıf no’ları], başvuru tarihi [ ]
KONU: Davalı adına tescilli [tescil no] sayılı markanın SMK m.6/1 ve m.6/9 uyarınca hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
A) Müvekkilin önceki hakkı. Müvekkil, “[ibare]” markasını [yıl]’dan bu yana [mal/hizmet] alanında kullanmakta olup marka, [tarih] başvuru tarihiyle [sınıflar] sınıflarında müvekkil adına tescillidir. Müvekkilin markası, davalı markasının başvuru tarihinden önceki tarihlidir.
B) Karıştırılma ihtimali (SMK m.6/1). Davalı markası, müvekkil markasının esas unsuru olan “[ibare]” kelimesini [aynen / küçük bir harf farkıyla] içermekte; markalar görsel, işitsel ve kavramsal olarak benzer olup [sınıf no] sınıfındaki [mal/hizmet] bakımından aynı ya da benzer mallarda kullanılmaktadır. Aynı satış kanallarına ve aynı tüketici kitlesine hitap edilmesi nedeniyle, ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali bulunmaktadır.
C) Kötü niyet (SMK m.6/9). Davalı, [müvekkilin eski bayisi / aynı sektörde faaliyet gösteren rakibi] olup müvekkil markasını bilmektedir. Başvurunun [müvekkilin yeni ürün tanıtımından kısa süre sonra / müvekkilin gümrük işlemleri sırasında] yapılması ve davalının tescile dayanarak müvekkile [ihtarname gönderip satışları engellemeye çalışması] başvurunun kötü niyetle yapıldığını göstermektedir. Rakibin satışlarını engellemeye yönelik benzer bir tescilin kötü niyetli bulunarak hükümsüz kılınması Yargıtay uygulamasında da kabul görmüştür (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 30.03.2026 tarihli, E.2025/4767, K.2026/1806 sayılı karar).
D) Sessiz kalma ve kullanım. Müvekkil, davalı markasının kullanımından [tarih] tarihinde haberdar olmuş olup SMK m.25/6’daki beş yıllık süre dolmamıştır; davalı tescili ayrıca kötü niyetlidir. Davalının SMK m.25/7 ve m.19/2 kapsamında kullanmama def’i ileri sürmesi ihtimaline karşı, müvekkil markasının ilgili dönemde ciddi biçimde kullanıldığına ilişkin faturalar, katalog ve reklam belgeleri dilekçe ekinde sunulmuştur.
E) Kısmi hükümsüzlük. Hükümsüzlük sebepleri davalı markasının yalnızca bir kısım mal ve hizmetlerine ilişkin bulunursa, SMK m.25/5 uyarınca en azından [sınıf no ve emtia] yönünden kısmi hükümsüzlüğe karar verilmesi talep edilmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 6769 sayılı SMK m.6, 19, 25, 27, 156; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Tarafların marka sicil kayıtları ve dosya içerikleri (Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan celbi), kullanım delilleri (faturalar, katalog, reklam ve internet kayıtları), [varsa ihtarname ve yazışmalar], bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davalı adına tescilli [tescil no] sayılı markanın SMK m.6/1 ve m.6/9 uyarınca hükümsüzlüğüne, olmadığı takdirde [sınıf ve emtia] yönünden kısmi hükümsüzlüğüne,
2. Kararın kesinleşmesinden sonra markanın sicilden terkini için Türk Patent ve Marka Kurumu’na bildirilmesine,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Marka tescil belgeleri ve sicil kayıtları 3) Kullanım delilleri 4) [Varsa ihtarname ve yazışmalar]
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
İki markanın künyesinin ayrı ayrı yazılması. Hükümsüzlük kararı belirli bir tescil numarasına ve belirli mal/hizmetlere ilişkin olduğundan, hem hükümsüzlüğü istenen hem de dayanılan markanın tescil numarası, sınıfları ve başvuru tarihleri ayrı satırlarda gösterilir. Öncelik karşılaştırması bu tarihler üzerinden yapılır.
Sebeplerin ayrı başlıklar altında kurulması. Karıştırılma ihtimali, kötü niyet ve tanınmışlık farklı unsurlara dayanır ve farklı delillerle ispatlanır. Ayrı başlıklar, mahkemenin ve bilirkişinin her sebebi bağımsız değerlendirmesini kolaylaştırır; sebeplerden biri kabul görmezse diğeri üzerinden sonuç alınabilir. Önceye dayalı kullanım ile tescilde öncelik ilkesinin çatıştığı durumlara ilişkin gerçek hak sahibinin markası ve yedekleme amaçlı tesciller için marka yedeklemek kötü niyet mi yazılarımız bu ayrımı örnekler.
Def’ilere karşı önceden delil sunulması. SMK m.25/7, karıştırılma ihtimaline (m.6/1) dayalı davalarda davalının kullanmama def’i ileri sürebilmesine imkân tanır; beş yıllık kullanım süresi dava tarihine göre belirlenir ve davacının markası, hükümsüzlüğü istenen markanın başvuru tarihinde en az beş yıldır tescilliyse kullanım o tarih bakımından da ispatlanır. Sessiz kalma (SMK m.25/6) ise beş yıllık bilgili hareketsizliğe bağlıdır. Kullanım delillerinin ve öğrenme tarihinin dilekçede baştan gösterilmesi, bu def’ilerin yargılamayı uzatmasını sınırlar.
Kısmi hükümsüzlük talebi. SMK m.25/5’e göre sebep yalnızca bazı mal ve hizmetlere ilişkinse kısmi hükümsüzlüğe karar verilir; marka örneğini değiştirecek biçimde karar verilemez. Terditli kurulan talep, sonucun tamamen ret ile bitmesini önleyebilir. Tescilsiz işaretlere dayalı haklar için tescilsiz markanın korunması yazımıza bakabilirsiniz. Dosyanıza özgü değerlendirme ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Dayanılan markanın tescil belgesi ve güncel sicil kaydı.
- Hükümsüzlüğü istenen markanın sicil kaydı (mal/hizmet listesiyle birlikte).
- Son beş yıla ait kullanım delilleri: faturalar, katalog, ambalaj, reklam ve internet kayıtları.
- Kötü niyeti gösteren belgeler: bayilik/distribütörlük sözleşmesi, yazışmalar, ihtarnameler, gümrük işlemleri.
- Tanınmışlık iddia ediliyorsa pazar payı, satış hacmi ve basın yansımaları.
- Vekâletname ile davacı şirketin imza sirküleri ve ticaret sicil kaydı.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Hükümsüzlük ile iptal arasındaki fark nedir?
Hükümsüzlük, markanın baştan tescil edilmemesi gerektiği hâllerde mahkemece verilir ve başvuru tarihinden itibaren geriye etkilidir (SMK m.27/1). İptal ise tescilden sonra ortaya çıkan sebeplere, özellikle beş yıl kullanmamaya dayanır; SMK m.26’ya göre talep üzerine Kurum tarafından karara bağlanır ve kural olarak iptal talebinin Kurum’a sunulduğu tarihten itibaren etkilidir.
Yayına itiraz etmemiş olmak hükümsüzlük davasını engeller mi?
Hayır. Kurum aşamasında itiraz edilmemiş olması, menfaati olan kişinin tescil edilmiş markanın hükümsüzlüğünü mahkemeden istemesine engel değildir. Ancak SMK m.25/6’daki beş yıllık sessiz kalma süresi, sonraki markanın kullanımından haberdar olunan tarihten itibaren ayrıca dikkate alınır.
Türk Patent ve Marka Kurumu davaya taraf olur mu?
Markanın hükümsüzlüğü davasında Kurum taraf gösterilmez; dava sicilde marka sahibi görünen kişiye veya halefine karşı açılır (SMK m.25/3). Kurum’un itiraz üzerine verdiği karara karşı açılan iptal davası ise farklı bir dava türüdür ve Kurum’a karşı Ankara’da açılır.
Hükümsüzlük kararı önceki satış ve lisans sözleşmelerini etkiler mi?
Karar geriye etkili olsa da, karardan önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler ile tecavüz nedeniyle verilmiş kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar bundan etkilenmez; ödenmiş bedelin hakkaniyet gereği kısmen veya tamamen iadesi istenebilir (SMK m.27/3-4). Marka sahibinin ağır ihmal veya kötü niyetinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklıdır.
Seri markalarda benzerlik nasıl değerlendirilir?
Önceki hak sahibinin aynı esas unsuru taşıyan bir marka ailesi bulunuyorsa, sonraki markanın bu seriye dâhil olduğu izlenimi uyandırması ilişkilendirilme ihtimali açısından değerlendirilir. Konuya ilişkin bir Hukuk Genel Kurulu kararı için tanınmış seri markada iltibas yazımıza bakabilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada dayanılan önceki hak, markaların ve mal/hizmetlerin benzerliği, kullanım durumu ve kötü niyet olguları farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
