İcra takibinde borçlunun oturduğu eve haciz konulması, çoğu zaman satış ihtimalini de beraberinde getirir. İcra ve İflas Kanunu, borçlunun haline münasip evini haczedilemeyen mallar arasında sayar; ancak bu koruma kendiliğinden işlemez. Borçlunun, haczi öğrendiği tarihten itibaren kısa bir süre içinde icra mahkemesine meskeniyet şikâyeti ile başvurması ve evin kendisi ile ailesi için zorunlu bir konut olduğunu ortaya koyması gerekir. Aşağıda meskeniyet iddiasına dayalı bir haczedilmezlik şikâyeti dilekçesinin örneği, mahkemenin yaptığı değer karşılaştırması ve dilekçe bölümlerinin işlevi yer alıyor.
🏠 Meskeniyet Şikâyetinin Şartları
İİK m.82/1-12, 2012 yılında 6352 sayılı Kanun’la bugünkü hâlini almış ve korumayı tek cümleyle düzenlemiştir: “Borçlunun haline münasip evi” haczolunamaz. Şikâyetin kabul görebilmesi için dilekçede şu unsurların bulunduğu gösterilir:
- Geçerli bir haciz: Şikâyetin konusu, ayakta olan bir hacizdir. Satış avansının süresinde yatırılmaması gibi sebeplerle düşmüş bir hacze karşı meskeniyet iddiasının incelenmesi mümkün olmaz.
- Konut niteliği: Haczedilen taşınmazın borçlunun ve ailesinin barınma ihtiyacını karşılayan bir konut olması gerekir. Tapuda arsa olarak kayıtlı olsa da üzerinde konut niteliğinde bir yapı bulunan yerler ile tapuda henüz intikal görmemiş miras payları da Yargıtay uygulamasında bu korumadan yararlanabilmektedir.
- Başka konutun bulunmaması: Borçlunun barınma ihtiyacını karşılayacak başka bir evi varsa haciz konulan taşınmaz “zorunlu” konut sayılmaz.
- Borcun evin bedelinden doğmamış olması: İİK m.82/2’ye göre 12. bentteki istisna, borcun bu evin bedelinden doğmaması hâline özgüdür.
- Önceden vazgeçme bulunmaması: Borçlunun serbest iradesiyle taşınmaz üzerinde kurduğu ipotek, Yargıtay uygulamasında meskeniyet iddiasından önceden vazgeçme olarak yorumlanabilmekte; konut kredisinin teminatı gibi zorunlu olarak kurulan ipotekler ise kural olarak engel sayılmamaktadır.
🏛️ Şikâyet Nereye ve Ne Zaman Yapılır?
Meskeniyet iddiası, icra dairesinin haciz işlemine karşı bir şikâyettir; dava açılmaz. Başvuru, takibin yürüdüğü icra dairesinin bağlı olduğu yer icra hukuk mahkemesine yapılır. İİK m.16/1’e göre şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Uygulamada öğrenme tarihi çoğu dosyada haciz tutanağının veya İİK m.103 uyarınca gönderilen davetiyenin borçluya tebliği üzerinden belirlenir; bu nedenle tebliğ tarihi dilekçede açıkça yazılır.
İcra mahkemesine yapılan başvurular ivedi işlerdendir ve basit yargılama usulüne tabidir (İİK m.18). Mahkeme duruşma yapılıp yapılmayacağını takdir eder; meskeniyet dosyalarında taşınmazın ve borçlunun sosyal durumunun tespiti için çoğunlukla bilirkişi incelemesi ve keşif yapılır. Haczin bir mal veya hak üzerinde caiz olup olmadığını ilk olarak icra memuru değerlendirir (İİK m.82/son); memurun bu yöndeki işlemine karşı da aynı yol izlenir.
Maaş ve emekli aylığı gibi gelirler üzerindeki haciz yasakları farklı hükümlere tabidir; bunun için emekli maaşı haczine şikâyet dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
🧮 Mahkeme Nasıl Bir Değer Karşılaştırması Yapar?
Meskeniyet şikâyetinde mahkeme iki değeri bilirkişi aracılığıyla ayrı ayrı tespit eder: haczedilen taşınmazın (veya borçlunun payının) değeri ve borçlunun sosyal durumu, aile büyüklüğü ve yaşadığı yer gözetilerek haline münasip bir evin değeri. Haline münasip ev, borçlunun oturduğu evle aynı nitelikte bir ev değil; mütevazı bir semtte borçlu ve ailesinin barınma ihtiyacını karşılayacak bir konuttur. Yargıtay uygulamasında bu değerler kural olarak haciz tarihi esas alınarak belirlenir.
| Karşılaştırmanın sonucu | Mahkemenin vereceği karar |
|---|---|
| Haline münasip ev değeri, mahcuzun değerine eşit veya ondan fazla | Şikâyetin kabulü ve haczin kaldırılması |
| Haline münasip ev değeri, mahcuzun değerinden az | Şikâyetin kısmen kabulü; taşınmaz haline münasip ev değerinden az olmamak üzere satılır, bu bedel borçluya, artanı alacaklıya ödenir |
| Taşınmaz zorunlu konut değil veya borç evin bedelinden doğmuş | Şikâyetin reddi |
Paylı taşınmazlarda kilit bir ayrıntı: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 21.04.2026 tarihli ve E.2026/7, K.2026/2650 sayılı kararında, borçlunun 1/2 payına konulan hacze karşı yapılan şikâyette mahkemelerin haline münasip ev değerini borçlunun pay oranına bölmesini hatalı bulmuştur. Daireye göre haline münasip ev değeri borçlunun ihtiyacına göre belirlenen bir değerdir; karşılaştırma, borçlunun payının değeri ile tam bir haline münasip ev değeri arasında yapılır. Payın değeri haline münasip ev değerinin altında kaldığından haczin kaldırılması gerektiği belirtilerek ilk derece kararı bozulmuştur. Aynı kararda, satışın “haline münasip ev alabileceği miktardan az olmamak üzere” yapılması gerektiği de vurgulanmıştır.
Değerlerin hangi tarihe göre belirleneceği ve haczin düşmesinin şikâyete etkisi konusunda Hukuk Genel Kurulu kararını incelediğimiz meskeniyet şikâyetinde satış avansı ve haczin düşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
📄 Meskeniyet Şikâyeti Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, ilamsız takipte borçlunun ailesiyle birlikte oturduğu ve başka konutu bulunmayan daireye konulan hacze karşı, haczin kaldırılması; olmadığı takdirde satış bedelinden haline münasip ev bedelinin borçluya bırakılması talebiyle yapılan bir şikâyet üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı şikâyet dilekçeleri; icra dosyası, haciz ve tebliğ tarihleri, tapu kaydı ve takyidatlar, borcun doğduğu ilişki ve borçlunun sosyal durumu incelendikten sonra, değer karşılaştırması ve süre hesabı dosyaya göre yapılarak yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİ’NE
ŞİKÂYET EDEN (BORÇLU): [Ad Soyad], T.C. No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
KARŞI TARAF (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan], [Adres]
İCRA DOSYASI: İstanbul Anadolu [ ]. İcra Dairesi [Esas No] E.
ŞİKÂYETE KONU İŞLEM: [Haciz tarihi] tarihinde [İl / İlçe, Mahalle, Ada, Parsel, Bağımsız Bölüm No] taşınmaza konulan haciz
ÖĞRENME TARİHİ: [Tebliğ tarihi] (İİK m.103 davetiyesinin / haciz tutanağının tebliği)
KONU: Müvekkilin haline münasip evi niteliğindeki taşınmaza konulan haczin İİK m.82/1-12 uyarınca kaldırılması, olmadığı takdirde satış bedelinden haline münasip ev bedelinin müvekkile bırakılmasına karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Karşı taraf alacaklı, müvekkil aleyhine yukarıda numarası yazılı dosyada [ilamsız / kambiyo senedine dayalı] icra takibi başlatmış; takip kapsamında müvekkile ait [ada/parsel/bağımsız bölüm] numaralı taşınmaza [haciz tarihi] tarihinde haciz konulmuştur. Haciz, müvekkile [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilen [İİK m.103 davetiyesi / haciz tutanağı] ile öğrenilmiş olup şikâyet İİK m.16/1’deki yedi günlük süre içinde yapılmaktadır.
2. Haczedilen taşınmaz, müvekkilin [eşi ve … çocuğu] ile birlikte fiilen oturduğu, [ ] m² büyüklüğünde, [ ] odalı bir dairedir. Müvekkilin adına kayıtlı başka bir konut bulunmamaktadır. Bu husus tapu kayıtları, adres kayıtları ve yerinde yapılacak keşifle sabit olacaktır.
3. Takibe konu alacak, [alacağın kaynağı] ilişkisinden doğmuş olup taşınmazın bedelinden kaynaklanmamaktadır. Taşınmaz üzerinde müvekkilin serbest iradesiyle kurduğu bir ipotek bulunmamaktadır. [Varsa: Taşınmaz üzerindeki ipotek, konutun edinilmesi için kullanılan konut kredisinin teminatı olarak kurulmuş zorunlu bir ipotektir.]
4. Müvekkil [meslek / gelir durumu] olup [ ] kişilik ailesinin barınma ihtiyacı yalnızca bu konutla karşılanmaktadır. Taşınmazın değeri, müvekkilin sosyal durumu ve aile büyüklüğü gözetildiğinde haline münasip bir evin değerini aşmamaktadır. Bu nedenle haczin kaldırılması gerekmektedir.
5. Mahkemece taşınmazın değerinin haline münasip ev değerinden fazla olduğu kanaatine varılması hâlinde, İİK m.82/3 uyarınca taşınmazın haline münasip ev değerinden az olmamak üzere satılmasına ve bu bedelin müvekkile bırakılmasına karar verilmesi gerekir. Şikâyet sonuçlanıncaya kadar satış işlemlerinin tedbiren durdurulması, telafisi güç zararların önlenmesi bakımından zorunludur.
HUKUKİ NEDENLER: 2004 sayılı İİK m.16, 18, 82/1-12, 82/2, 82/3 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: İstanbul Anadolu [ ]. İcra Dairesi [Esas No] E. sayılı dosya, tapu kaydı ve takyidat belgesi, nüfus ve adres kayıtları, müvekkil adına kayıtlı taşınmazları gösteren tapu sorgusu, gelir belgeleri, keşif ve bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Şikâyet sonuçlanıncaya kadar taşınmazın satış işlemlerinin tedbiren durdurulmasına,
2. Taşınmazın müvekkilin haline münasip evi olduğunun tespiti ile üzerindeki haczin kaldırılmasına,
3. Bu talebimiz kabul görmediği takdirde taşınmazın, müvekkilin haline münasip ev alabileceği miktardan az olmamak üzere satılmasına ve bu bedelin müvekkile ödenmesine,
4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine
karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Şikâyet Eden Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Tebliğ mazbatası / haciz tutanağı örneği 3) Tapu kaydı ve takyidat belgesi 4) Nüfus ve adres kayıtları 5) Gelir belgeleri 6) [Varsa diğer belgeler]
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Öğrenme tarihinin ayrı satırda yazılması. Yedi günlük süre, meskeniyet şikâyetinin en sık kaybedildiği noktadır. Haczin hangi işlemle ve hangi tarihte öğrenildiği dilekçenin başında gösterildiğinde, mahkemenin süre incelemesi icra dosyasıyla doğrudan karşılaştırılabilir hâle gelir.
Engelleyici hususların önceden karşılanması. Borcun evin bedelinden doğup doğmadığı, ipotek bulunup bulunmadığı ve borçlunun başka konutu olup olmadığı, mahkemenin ilk bakacağı konulardır. Bu hususların açıklamalarda tek tek yer alması, dosyanın esas incelemeye geçmesini kolaylaştırır.
Terditli talep. Değer karşılaştırmasının sonucunu şikâyet aşamasında bilmek mümkün değildir. Haczin kaldırılması talebinin yanında, satış hâlinde haline münasip ev bedelinin borçluya bırakılması talebinin de yazılması, mahkemenin İİK m.82/3’e göre karar verebileceği çerçeveyi dilekçede belirler. Paylı taşınmazlarda karşılaştırmanın payın değeri ile tam bir haline münasip ev değeri arasında yapılacağı da açıklamalarda vurgulanır.
Keşif ve bilirkişi talebi. Haline münasip evin değeri; borçlunun mesleği, gelir düzeyi, aile büyüklüğü ve yaşadığı bölge gözetilerek belirlenir. Bu bilgilerin dilekçede somut olarak verilmesi, bilirkişi incelemesinin doğru verilere dayanmasına yardımcı olur.
Takibin kendisine itiraz edilecekse bu, şikâyetten ayrı bir yoldur; ödeme emrine itiraz için icra takibine borca itiraz dilekçesi, borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz. Alacaklı tarafındaki ihtiyati haciz süreci için ihtiyati haciz talep dilekçesi örneği, konkordato sürecinde konulan hacizlere ilişkin bir karar için konkordato tasdiki bozulunca haciz yazımız incelenebilir. Dosyanıza özgü değerlendirme ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Haczin öğrenildiği tarihi gösteren tebliğ mazbatası, İİK m.103 davetiyesi veya haciz tutanağı örneği.
- Taşınmazın güncel tapu kaydı ve takyidat (ipotek, şerh, haciz) belgesi.
- Borçlu adına kayıtlı tüm taşınmazları gösteren tapu sorgu sonucu.
- Nüfus kayıt örneği ve adres kayıtları (ailenin aynı konutta yaşadığını gösteren).
- Borçlunun gelir ve mesleğini gösteren belgeler.
- Varsa konut kredisi sözleşmesi (zorunlu ipotek iddiası için).
- Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekâletname.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Yedi günlük süre kaçırılırsa meskeniyet iddiası tamamen kaybedilir mi?
İİK m.16/1’deki yedi günlük süre, haczin öğrenildiği tarihten başlar ve meskeniyet şikâyeti bakımından uygulanır. Süre geçtikten sonra yapılan şikâyet kural olarak süre yönünden reddedilir. Ancak aynı taşınmaza daha sonra yeni bir haciz konulursa, o hacze karşı yeniden süre işlemeye başlayabilir; bu durum dosyadaki haciz kayıtlarına göre değerlendirilir.
Evin tamamı değil yalnızca payı haczedilmişse şikâyet yapılabilir mi?
Yapılabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin E.2026/7, K.2026/2650 sayılı kararında belirtildiği gibi paylı taşınmazlarda her paydaş borçlu meskeniyet şikâyetinde bulunabilir; inceleme, borçlunun payının değeri üzerinden yapılır ve haline münasip ev değeri pay oranına bölünmez.
Eve ipotek verilmişse meskeniyet iddia edilebilir mi?
Borçlunun serbest iradesiyle kurduğu ipotek, Yargıtay uygulamasında o taşınmaz bakımından meskeniyet iddiasından önceden vazgeçme olarak değerlendirilebilmektedir. Konutun alımı için kullanılan kredinin teminatı gibi zorunlu olarak kurulan ipotekler ise kural olarak bu sonucu doğurmaz. Hangi durumun söz konusu olduğu, ipoteğin kuruluş belgeleriyle ortaya konur.
Miras kalan ama tapuda henüz adıma geçmemiş eve konulan haciz için de başvurulabilir mi?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin yakın tarihli uygulamasında, paylaşılmamış ve tapuda borçlu adına intikal görmemiş miras payının haczi hâlinde de borçlunun meskeniyet şikâyetinde bulunabileceği kabul edilmektedir. Konutun fiilen borçlu ve ailesi tarafından kullanıldığının gösterilmesi bu dosyalarda da belirleyicidir.
Şikâyet açılınca satış kendiliğinden durur mu?
Şikâyet başvurusu tek başına satışı durdurmaz. Satış işlemlerinin şikâyet sonuçlanıncaya kadar durdurulması ayrıca talep edilir ve icra mahkemesinin bu yönde bir karar vermesine bağlıdır.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada haczin türü, tebliğ tarihi, taşınmazın niteliği, borcun kaynağı ve borçlunun sosyal durumu farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
