Evlilik dışında doğan çocuk ile annesi arasında soybağı doğumla kurulur; baba ile soybağı ise ya babanın tanıması ya da mahkemenin babalık hükmüyle kurulur. Tanıma, babanın kendi iradesiyle çocuğu kendisinden olduğunu beyan ettiği, dava gerektirmeyen ve hızlı sonuç doğuran bir işlemdir.
Kısa özet: TMK m.295 uyarınca tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur. Tanıyan küçük veya kısıtlıysa veli veya vasisinin rızası gerekir. Başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk, bu bağ ortadan kaldırılmadıkça tanınamaz. Tanımaya karşı iptal davası TMK m.297-300’deki hak düşürücü sürelere tabidir.
Bu yazıda neler var?
📝 Tanımanın Şekilleri
- Nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru: Uygulamada en sık kullanılan yoldur.
- Mahkemeye yazılı başvuru: Sulh hukuk hâkimine yapılan beyan.
- Resmî senet: Noterde düzenlenen tanıma senedi.
- Vasiyetname: Babanın ölümünden sonra hüküm doğuran tanıma beyanı.
TMK m.296 uyarınca beyanda bulunulan nüfus memuru, sulh hâkimi, noter veya vasiyetnameyi açan hâkim tanımayı babanın ve çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluklarına bildirir; çocuğun kayıtlı olduğu nüfus memurluğu da tanımayı çocuğa, anaya ve gerekiyorsa vesayet makamına bildirir.
✅ Tanımanın Şartları
- Tanıyan, çocuğun biyolojik babası olduğunu beyan eden erkek olmalıdır.
- Tanıyan küçük veya kısıtlıysa veli veya vasisinin rızası aranır (m.295/2).
- Çocuğun başka bir erkekle soybağı bulunmamalıdır; varsa önce bu bağın ortadan kaldırılması gerekir (m.295/3). Bu konuda soybağının reddi yazısına bakılabilir.
- Tanıma için ananın veya çocuğun rızası şart değildir; ancak bu kişiler tanımanın iptalini dava edebilir.
👶 Tanımanın Sonuçları
Tanımayla baba ile çocuk arasında soybağı kurulur ve çocuk, evlilik içinde doğan çocukla aynı haklara sahip olur. Babanın nafaka yükümlülüğü doğar, çocuk babasının mirasçısı olur ve kişisel ilişki kurulabilir. Velayet ise kural olarak anada kalır; değişiklik için mahkeme kararı gerekir. Miras hakları için evlilik dışı çocuğun miras hakları, velayet için evlilik dışı çocuğun velayeti yazılarına bakılabilir.
⏳ Tanımanın İptali ve Süreler
Tanıyan, yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle tanımanın iptalini dava edebilir; dava anaya ve çocuğa karşı açılır (m.297). Ana, çocuk ve çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer de tanımanın iptalini isteyebilir (m.298).
| Davacı | Hak düşürücü süre (TMK m.300) |
|---|---|
| Tanıyan | İptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin kalktığı tarihten itibaren 1 yıl; her hâlde tanımadan itibaren 5 yıl |
| İlgililer | Tanımayı ve tanıyanın baba olamayacağını öğrenmeden itibaren 1 yıl; her hâlde tanımadan itibaren 5 yıl |
| Çocuk | Ergin olmasından itibaren 1 yıl |
| Gecikmeyi haklı kılan sebep varsa | Sebebin ortadan kalkmasından itibaren 1 ay |
Aldatma sebebiyle tanımanın iptalinde sürelerin nasıl hesaplandığına ilişkin güncel bir karar aldatma ile tanımanın iptali ve hak düşürücü süre yazısında incelenmiştir.
⚖️ Babalık Davasından Farkı
Baba çocuğu tanımaktan kaçınıyorsa, soybağı ancak ana veya çocuğun açacağı babalık davasıyla kurulabilir. Babalık davasında DNA incelemesi belirleyicidir. Ayrıntılar için babalık davası ve babalık davası dilekçesi örneği yazılarına bakılabilir.
İlgili yazılar: soyadı değiştirme davası.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Tanıma için annenin onayı gerekir mi?
Hayır; ancak ana tanımanın iptalini dava edebilir.
Tanıma nereye yapılır?
Nüfus müdürlüğüne veya mahkemeye yazılı başvuruyla, noterde resmî senetle ya da vasiyetnameyle.
Tanınan çocuk mirasçı olur mu?
Evet, tanımayla soybağı kurulur ve çocuk babasının yasal mirasçısı olur.
Tanımayı geri alabilir miyim?
Tanıma tek taraflı geri alınamaz; ancak yanılma, aldatma veya korkutma varsa süresinde iptal davası açılabilir.
Somut durumum için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Evlilik dışı doğan çocuğun tanınması hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
