Forex Kârında Robot İddiası – İstanbul BAM 44. HD 2025/1669
Gece saat ikiyi geçerken, işlem hacmi neredeyse sıfıra inmiş egzotik bir paritede iki saat içinde yüzlerce işlem açılıp kapanır. Sabah hesapta 128 bin doları aşan bir bakiye görünür; birkaç gün sonra aynı hesapta yaklaşık 24 bin dolar kalmıştır. Aracı kuruma göre bu kazanç bir “robot yazılımın” ürünüdür ve sözleşme gereği kabul edilmeyebilir. Yatırımcıya göre ise kurum, kârlı işlemlerin kâr-al seviyelerini geriye dönük değiştirerek bakiyeye el koymuştur. Uyuşmazlık bir icra takibi ve ardından açılan itirazın iptali davasıyla mahkemeye taşınır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 04.12.2025 tarihli ve E.2023/1174, K.2025/1669 sayılı kararıyla, robot kullanımının somut delille ispatlanamadığını, aracı kurumun yaptığı revizenin mevzuat ve sözleşme bakımından teknik bir temeli bulunmadığını kabul eden ilk derece kararını yerinde bulmuş; davacının ıslahla artırdığı talebin ise itirazın iptali davasındaki bir yıllık süre geçtiği için dinlenemeyeceğine karar vermiştir. Her iki tarafın istinaf başvurusu oy birliğiyle esastan reddedilmiştir.
🌙 23 Mart 2020 gecesi ne oldu?
Davacı yatırımcı ile davalı aracı kurum arasında 01.11.2019 tarihli kaldıraçlı alım satım işlemleri çerçeve sözleşmesi imzalanmıştır. Yatırımcı 21.11.2019’da hesabına 8.800 USD yatırarak işlem yapmaya başlamıştır.
Uyuşmazlığın merkezindeki işlemler 23.03.2020 tarihinde, saat 02.17 ile 04.08 arasında gerçekleşmiştir. Bilirkişi incelemesine göre hesap ekstresinin 11 sayfasının 6 sayfası yalnızca bu zaman aralığındaki 344 işlemden oluşmaktadır. Aracı kurum, işlemlerin hacmi çok düşük EUR/NOK paritesinde yapıldığını, lot büyüklüğünün 0,05’ten 6’ya kadar çıkarıldığını ve fiyat boşluklarında (gap) çalışan kâr-al (take profit) emirleriyle kazanç sağlandığını ileri sürmüştür.
Revize öncesi ekstreye göre yatırımcı 120.063,10 USD kâr elde etmiş ve yatırdığı tutarla birlikte 128.863,10 USD alacaklı hâle gelmiştir. Aracı kurum işlemleri gözden geçirerek kâr-al emirlerini ilk girilen fiyat seviyesinden kabul etmiş; revize sonrası ekstrede yatırımcının alacağı 23.985,09 USD olarak görünmüştür. Yatırımcı 03.04.2020’de bu tutarın çekimini talep etmiş, ancak dava dilekçesine göre mutabakat imzalamadıkça ödeme yapılmayacağı bildirilmiştir.
🗂️ Yatırımcının ve aracı kurumun tezleri
Yatırımcı, İstanbul 22. İcra Müdürlüğünde 128.863,10 USD için ilamsız takip başlatmış; ödeme emri 02.10.2020’de tebliğ edilmiş, aracı kurum 05.10.2020’de itiraz etmiştir. Arabuluculuk görüşmelerinden sonuç çıkmayınca yatırımcı, şimdilik 23.985,09 USD (183.219,71 TL) üzerinden itirazın iptali davası açmıştır. Yatırımcıya göre platformdaki “piyasa fiyatından al/sat” yapısı nedeniyle işlemler görülen fiyattan değil piyasa koşullarına göre daha iyi ya da daha kötü bir seviyeden gerçekleşebilir; aracı kurum ise kâr-al seviyeleri önceden güvenceye bağlanmış gibi işlemleri geriye dönük değiştirmiştir.
Aracı kurum ise şu savunmaları öne sürmüştür:
- Yatırımcı, çerçeve sözleşmenin 18. maddesine aykırı olarak robot (korsan) yazılım kullanmıştır; sözleşmeye göre bu durumda işlemler ve kâr/zarar kabul edilmeyebilir.
- Gece 02.31.25’te aynı saniye içinde üç emirde fiyat değişikliği yapılmıştır; bu hız elle işlem yapan bir kişi için mümkün değildir.
- Yatırımcı telefon görüşmelerinde fiyat boşluklarından bilinçli olarak yararlanmak istediğini kabul etmiştir; kazanç TMK m.2’deki dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz.
- Kurum iyi niyetle kâr-al emirlerini ilk fiyat seviyesinden kabul etmiştir; aslında o geceki hiçbir işlem geçerli sayılmamalıdır.
🔬 Bilirkişi raporlarının söyledikleri
İlk derece mahkemesinin aldığı kök raporda, aracı kurumun 23.03.2020 tarihli işlemlere yaptığı revizenin SPK mevzuatı ve sözleşme hükümleri bakımından makul kabul edilebilecek teknik ve somut bir temelinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Ek raporda ise şu hususlara yer verilmiştir:
- Sermaye piyasası mevzuatı aracı kurumların müşteriye karşı pozisyon almasını zorunlu tutmaz, seçimlik olarak izin verir. Aracı kurum bu tercihi bilinçli olarak yapmış ve riski üstlenmiştir; emirleri piyasaya iletmiş olsaydı yatırımcının kazancının karşı tarafı kendisi olmayacak, üstelik komisyon geliri elde edecekti.
- Fiyatlar likidite sağlayıcının diktesi değildir; alıcı ve satıcı dengesiyle oluşan piyasa verisinin iletilmesinden ibarettir. Bu piyasada gap oluşumu yaygın ve bilinen bir durumdur.
- Saat 03.03.41’de gönderilen dokuz emir için elle işlemde ortalama 25-30 saniye gerekirken emirler aynı saliseler içinde iletilmiştir; bu durum elle işlem kalıplarına uymamaktadır. İşlem platformu yazılımının üreticisi ise aracı kurumla yazışmasında, işlemlerin bir insan tarafından yapıldığının kesin olarak söylenemeyeceğini bildirmiştir.
- Robot kullanılmış olma ihtimali bulunmakla birlikte, platformda gösterilen fiyatlardan veya piyasa fiyatından farklı fiyatlar üzerinden işlem yapıldığına dair bir tespit yoktur.
⚖️ İlk derece ve istinaf kararı
İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 15.12.2022 tarihli ve 2020/767 E., 2022/916 K. sayılı kararında, yatırımcının sözleşmeye ve SPK mevzuatına aykırı yazılım kullandığının ispat edilemediğini, aracı kurumun revizesinin mevzuata ve sözleşmeye uygun olmadığını kabul etmiştir. Mahkeme davayı kısmen kabul ederek itirazı kısmen iptal etmiş, takibin 23.985,09 USD üzerinden devamına, bu tutara takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesine göre faiz işletilmesine karar vermiştir. Alacak likit olduğundan takip tarihindeki kur üzerinden hesaplanan 36.852,13 TL icra inkâr tazminatı da aracı kurumdan alınmıştır. Islah talebi geçersiz sayılarak fazlaya ilişkin istem reddedilmiştir.
Kararı iki taraf da istinaf etmiştir. Yatırımcı ıslah edilen kısmın da kabul edilmesini, aracı kurum ise davanın tamamen reddini, faizin taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğunu ve vekâlet ücretinin karar tarihindeki kurla hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür. Bölge adliye mahkemesi uyuşmazlığı; işlemlerin kötü niyetli olup olmadığı, algoritma kullanılıp kullanılmadığı, delillerin ispata yeterliliği ve ıslahın usule uygunluğu başlıklarında toplamıştır.
Daire, ilk derece kararında delillerin toplandığını, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata bulunmadığını belirterek taraf vekillerinin istinaf başvurularını HMK m.353/1-b-1 uyarınca ayrı ayrı esastan reddetmiştir. Karar, tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yolu açık olarak verilmiştir.
⏳ Islah neden dinlenmedi?
Kararın icra hukuku bakımından en dikkat çekici kısmı, ıslah değerlendirmesidir. İİK m.67/1’e göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptalini dava edebilir. Yatırımcı davayı 23.985,09 USD üzerinden kısmi olarak açmış, Aralık 2021’de sunduğu ıslah dilekçesiyle talebini takipteki tutarın tamamına çıkarmak istemiş; bu kabul görmezse artan 104.878,01 USD’lik kısmın alacak davası olarak görülmesini terditli biçimde talep etmiştir.
Aracı kurum, iki ayrı arabuluculuk süreci yaşandığını (14.10.2020-26.10.2020 ve 10.12.2020-22.12.2020) ve iki süreç arasındaki 44 günün süreden sayılması gerektiğini savunmuştur. Bölge adliye mahkemesi, ilk arabuluculuk sürecinin 26.10.2020’de anlaşamamayla sonuçlandığını, ıslahın yapıldığı tarih itibarıyla bir yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu kabul etmiştir. Daireye göre ayrıca ıslah, itirazın iptali davası içinde terditli bir alacak talebi olarak usulüne uygun bir istem içermemektedir; itirazın iptali davası takibe sıkı sıkıya bağlıdır. Bu nedenle davaya konu edilen bedel dışındaki talebin reddi yerinde bulunmuştur.
Kararın bu yönü, İİK m.67/5’teki ayrımı da hatırlatır: itirazın iptali süresini geçiren alacaklının genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır. Ancak bu hak, süresi geçmiş bir talebin aynı itirazın iptali davasına ıslah yoluyla eklenmesi anlamına gelmemektedir.
🤖 Robot iddiasında ispat yükü
Bölge adliye mahkemesi, bilirkişilerin “robot kullanılmış olma ihtimali” tespitini kabul etmekle birlikte, somut delil bulunmadığı için bu ihtimalin yatırımcı aleyhine delil teşkil etmeyeceğini belirtmiştir. Kararda öne çıkan ayrımlar şöyle özetlenebilir:
- İhtimal ispat değildir: Emirlerin hızı ve yoğunluğu şüphe uyandırsa da sözleşmedeki yaptırımın uygulanabilmesi için robot kullanımının somut olarak ortaya konması aranmıştır.
- Fiyatın kaynağı önemlidir: İşlemlerin platformda gösterilen veya piyasada oluşan fiyatlardan farklı seviyelerde gerçekleştiğine dair bir tespit bulunmaması, revizenin dayanağını zayıflatmıştır.
- Piyasa yapıcılık riski: Müşteri karşısında pozisyon almayı tercih eden aracı kurumun, müşterinin kazancı kadar zarar etmesi tek başına işlemlerin iptali için gerekçe sayılmamıştır.
- Likit alacak ve inkâr tazminatı: Revize sonrası ekstrede de görünen 23.985,09 USD’nin belirli olduğu, yargılamayı gerektirmediği kabul edilerek %20 icra inkâr tazminatı onaylanmıştır.
Bu karar, kaldıraçlı işlemlerde kazancın silinmesi konusunda likidite sağlayıcının fiyat düzeltmesine dayanan emir iptallerinden farklı bir senaryoyu ele almaktadır. Likidite sağlayıcının iptaline dayanan bir olay için Yargıtay 11. HD 2025/6996 sayılı karara ilişkin yazı, hatalı kur nedeniyle iptalde eksi bakiye için de Yargıtay 11. HD 2022/2600 yazısı incelenebilir.
❓ Sık sorulan sorular
Aracı kurum sözleşmede robot yasağı olduğu için kazancı silebilir mi?
Takip 128 bin dolar için yapıldığı hâlde neden 24 bin dolar üzerinden karar verildi?
Arabuluculuk süresi bir yıllık süreyi nasıl etkiler?
İcra inkâr tazminatı hangi tutar üzerinden hesaplandı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; kaldıraçlı işlem ve aracı kurum uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan istinaf kararından derlenmiştir. Karar temyiz yolu açık olarak verilmiştir; Yargıtay incelemesinde farklı bir sonuca ulaşılabilir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; sözleşme hükümlerine, işlem kayıtlarına, bilirkişi tespitlerine, arabuluculuk ve dava tarihlerine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
