Nominal Altı Pay İhracı Yetkisi – Danıştay 13. D 2024/1969
Borsada işlem gören bir şirketin payı, itibari değerinin altına düştüğünde şirketin yeni pay çıkararak kaynak bulması zorlaşır; çünkü kural olarak pay, nominal değerinin altında ihraç edilemez. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu bu kuralı halka açık ortaklıklar için esnetmiş, ancak bir şartla: yönetim kurulunun nominal değerin altında pay çıkarabilmesi için esas sözleşmede açıkça yetkilendirilmesi gerekir. Esas sözleşmenin değiştirilmesi ise Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) uygun görüşüne bağlıdır. Peki Kurul, bir kez onay verdiği aynı değişikliği birkaç ay sonra yeniden önüne geldiğinde reddedebilir mi? Danıştay 13. Dairesinin aşağıda incelenen kararı bu soruya, şirketin genel kurul geçmişini ve küçük yatırımcının durumunu merkeze alarak cevap vermiştir.
Danıştay 13. Daire, 02.05.2024 tarihli ve E.2019/2375, K.2024/1969 sayılı kararıyla, SPK’nın esas sözleşme tadil tasarısının nominal değerin altında pay ihracı yetkisine ilişkin kısmına uygun görüş vermemesine karşı açılan davanın reddini onamıştır. Karar kesin olup oyçokluğuyla verilmiş, karara karşı oy yazılmıştır.
📑 Aynı tadil tasarısı, iki başvuru
Davacı, payları borsada işlem gören ve kayıtlı sermaye sisteminde bulunan bir mali yatırımlar anonim şirketidir. Karar metnindeki tetkik hâkimi düşüncesinde aktarılan olaya göre şirket, esas sözleşmesinin 6. ve 14. maddelerinde değişiklik yapılmasına izin verilmesi için 28.03.2016 tarihinde Kurula başvurmuştur. Başvuru üzerine bir inceleme raporu hazırlanmış ve Kurul değişiklik talebini kabul etmiştir.
Kurul onayının şirkete tebliğinden itibaren altı ay içinde genel kurulun toplanıp esas sözleşme değişikliğini kabul etmesi gerekiyordu. Bu gerçekleşmeyince şirket, 23.02.2017 tarihinde aynı değişiklik için yeniden uygun görüş istedi. Kurul bu ikinci başvuruda değişikliğin büyük bölümünü sorun etmemiş, ancak yönetim kuruluna itibari (nominal) değerin altında pay ihracı yetkisi verilmesine ilişkin kısmına uygun görüş vermemiştir. Dava, Kurul kararının bu kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Şirketin temyiz dilekçesindeki itirazları özetle şöyledir:
- Kurulun iki kararı birbiriyle çelişmektedir; ilk başvuruya olumlu cevap verilmiş, birebir aynı istem sekiz ay sonra reddedilmiştir.
- Genel kurul toplantıları şirketin kusuru olmaksızın ertelenmiştir; katılımın az olması yönetimin suçu değildir.
- Önceki sermaye artırımına ilişkin butlan kararı ilk onay tarihinde de mevcuttu, buna rağmen olumlu görüş verilmişti.
- Takdir yetkisi keyfî kullanılmış, bu durum küçük yatırımcıya zarar vermiştir.
- Mevzuat, genel kurulun yanında yönetim kuruluna yetki verilerek de pay ihracına izin vermektedir.
🗓️ Toplanamayan genel kurullar
İdare mahkemesinin kararında, genel kurul süreci Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) açıklamaları üzerinden ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Tespitler kronolojik olarak şöyledir:
- 11.05.2016: KAP’ta, esas sözleşme değişikliğinin de görüşüleceği 2015 yılı olağan genel kurulunun 02.06.2016’da yapılacağı duyurulmuştur.
- 02.06.2016: Toplantı nisabı oluşmadığı için genel kurul yapılamamıştır.
- 06.06.2016: Toplantının 28.06.2016’da yapılacağı açıklanmıştır.
- 28.06.2016: Şirket, elektronik genel kurul sistemiyle saat 14:00’e kadar bağlantı kurulamadığını ve katılanlar listesi alınamadığı için toplantının yapılamadığını açıklamıştır.
Ne var ki toplantı tutanağında Gümrük ve Ticaret Bakanlığı temsilcisinin, toplantının katılan ortakların toplantı yapılmasını istememesi nedeniyle yapılamadığına ilişkin beyanı yer almıştır. Merkezi Kayıt Kuruluşu da yazısında, sorunun toplantı salonunda kullanılan bilgisayarların donanım uyumsuzluğundan kaynaklandığını, uyumsuzluk giderildikten sonra saat 13:56’da pay sahipleri listesinin sistemden alındığını bildirmiştir. Mahkeme buradan, şirketin 28.06.2016 tarihli KAP açıklamasının gerçeği yansıtmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Mahkeme ayrıca yönetim kurulunun 2015 yılı için ibra edilmediğini, 2016 yılı genel kurulunun hiç yapılamadığını, genel kurula katılım oranının kayıtlı sermayeye göre çok düşük kaldığını, şirketin fiilen gayri faal olduğunu ve 25.05.2017 tarihli özel durum açıklamasında şirket aleyhine iflas talepli takip başlatıldığının duyurulduğunu tespit etmiştir.
📘 SPKn m.18/5 ve m.33/2 ne diyor?
Uyuşmazlığın merkezinde iki hüküm vardır. 6362 sayılı Kanun’un kayıtlı sermaye sistemini düzenleyen 18. maddesinin 5. fıkrası şöyledir:
“Yönetim kurulunun; imtiyazlı veya nominal değerinin üzerinde veya altında pay çıkarılması, pay sahiplerinin yeni pay alma haklarının sınırlandırılması konularında veya imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını kısıtlayıcı nitelikte karar alabilmesi için esas sözleşme ile yetkili kılınması şarttır. Yeni pay alma hakkını kısıtlama yetkisi, pay sahipleri arasında eşitsizliğe yol açacak şekilde kullanılamaz. 6102 sayılı Kanunun 461 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri halka açık ortaklıklar için uygulanmaz.”
Aynı Kanun’un 33. maddesinin 2. fıkrası ise “Halka açık ortaklıkların esas sözleşmelerinin değiştirilmesi için Kurulun uygun görüşünün alınması zorunludur.” hükmünü içerir. Kanun’un 1. maddesi de amaçlar arasında yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasını saymaktadır.
Halka açık şirketlerde esas sözleşmeye dayalı yönetim kurulu yetkilerinin sınırları sitede daha önce de ele alınmıştır; yeni pay alma hakkının kısıtlanmasına ilişkin bir örnek için rüçhan hakkı kısıtlaması ve SPK onayı konulu yazıya bakılabilir.
⚖️ İdare mahkemesinin gerekçesi ve Danıştay onaması
İdare mahkemesi davayı reddederken şu gerekçelere dayanmıştır:
- Kurulun uygun görüşü üzerine belirlenen süre içinde genel kurulun toplanamaması yönetim kurulunun sorumluluğundadır.
- Aynı konudaki tadil metnine daha önce uygun görüş verilmiş olması davacı bakımından kazanılmış hak doğurmaz; her başvuruda durumun yeniden değerlendirilmesine yasal engel yoktur.
- Nominal değerin altında pay ihracı yetkisi genel kurul tarafından doğrudan kullanılabilir; yönetim kuruluna devredilmesi zorunlu değildir.
- Yönetim kurulu işin gerektirdiği özene uygun hareket etmemiştir.
- Bu nedenlerle, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması amacına uygun olarak verilen olumsuz görüşte hukuka aykırılık yoktur.
Bölge idare mahkemesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunu reddetmiştir. Danıştay 13. Dairesi de temyiz incelemesinde, temyize konu kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, ileri sürülen nedenlerin İYUK m.49’da sayılan bozma sebeplerinden hiçbirini oluşturmadığını belirterek kararı onamış; temyiz giderlerini davacı üzerinde bırakmıştır. Daire çoğunluğu ayrıca bir gerekçe geliştirmemiş, ilk derece mahkemesinin gerekçesini benimsemiştir.
🔍 Karşı oy: Kurul yerindelik denetimi yapabilir mi?
Kararın en öğretici bölümü, tetkik hâkiminin bozma yönündeki düşüncesi ile aynı doğrultuda yazılan karşı oydur. Karşı oyun mantığı şu basamaklarla ilerler:
- Anonim şirketin yönetim organı yönetim kurulu, karar organı genel kuruldur. Kanunda aksi düzenlenmedikçe bu organların hukuka uygun kararları başka bir otoritenin iradesine bağlı değildir; bu, Anayasa’nın 48. maddesindeki teşebbüs hürriyetinin gereğidir.
- SPKn m.33/2 Kurul onayını zorunlu tutmuştur; ama Kurul, esas sözleşme değişikliğini ticari sonuçları ve yerindeliği bakımından denetleyemez. Bu yetki şirket organlarına aittir.
- Kurulun denetimi hukuka uygunluk ve SPKn m.1 uyarınca yatırımcıların hak ve menfaatlerine uygunluk ile sınırlıdır.
- Somut olayda Kurul, değişiklikte hukuka aykırılık saptamamış; önceki bir sermaye artırımı kararının asliye ticaret mahkemesince butlanına karar verilmesine yol açan bu yetkinin yatırımcının menfaatine uygun olmayabileceğini ve payların genel kurulca da çıkarılabileceğini gerekçe göstermiştir.
- Oysa bu yetkinin yatırımcılara ne şekilde zarar vereceği açıklanmamıştır. Genel kurulun toplanamaması ve aynı işin genel kurulca yapılabilmesi tek başına olumsuz görüş gerekçesi olamaz; kanun koyucu ticari hayatın gerektirdiği hız nedeniyle bu yetkiyi yönetim kuruluna tanımıştır.
Karşı oya göre istinaf başvurusunun reddine ilişkin karar bozulmalıydı; çoğunluk bu görüşe katılmamıştır.
💡 Pay sahibi açısından kararın anlamı
Nominal değerin altında pay ihracı, mevcut pay sahiplerinin oranını ve payların değerini doğrudan etkileyebilen bir işlemdir. Kararın yatırımcı bakımından öne çıkan yönleri şunlardır:
- Onay bir kerelik ve süreye bağlıdır: Kurulun verdiği uygun görüş, öngörülen sürede genel kurulda kullanılmazsa yeni başvuru sıfırdan değerlendirilir; önceki onay şirkete kazanılmış hak sağlamaz.
- Şirketin genel kurul geçmişi önemlidir: Toplanamayan genel kurullar, ibra edilmeyen yönetim kurulu, düşük katılım ve gerçeği yansıtmayan KAP açıklamaları Kurulun değerlendirmesinde ve yargısal denetimde dikkate alınmıştır.
- Genel kurul yolu açıktır: Mahkeme, aynı işlemin genel kurul kararıyla yapılabileceğini vurgulamıştır. Bu durumda karar, pay sahiplerinin doğrudan oy kullandığı bir organda alınır.
- Yönetim kurulu kararlarına karşı dava hakkı: SPKn m.18/6, kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulunun bu madde çerçevesinde aldığı kararlara karşı hakları ihlal edilen pay sahiplerine, ilandan itibaren otuz gün içinde iptal davası açma imkânı tanır.
Halka açık şirketlerde esas sözleşme ve genel kurul nisaplarının yatırımcıyla ilişkisine dair bir başka örnek, halka açık şirkette varlık satışı ve esas sözleşme nisabı konulu yazıda incelenmiştir.
❓ Sık sorulan sorular
Halka açık şirket payını nominal değerin altında ihraç edebilir mi?
SPK'nın önceki onayı ikinci başvuruda bağlayıcı mıdır?
Genel kurulun toplanamaması neden şirketin aleyhine değerlendirildi?
Karşı oy kararın sonucunu değiştirir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sermaye piyasası uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 13. Dairesinin Bedesten / mevzuat.adalet.gov.tr üzerinde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar, belirli bir şirketin genel kurul geçmişi ve KAP açıklamaları gibi somut olgulara dayanan bir iptal davasına ilişkindir ve oyçokluğuyla verilmiştir. Benzer görünen bir başvuruda sonuç; şirketin mali durumuna, genel kurul süreçlerine, önceki sermaye artırımlarına ve Kurulun gerekçesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve işlemlerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
